PISA: Πανδημία και AI στοιχειώνουν τα σχολεία – Τα σενάρια του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια βουτιά στις επιδόσεις

Αποκαλυπτικά ήταν τα στοιχεία του διεθνούς διαγωνισμού PISA 2025 για τις επιδόσεις των μαθητών παγκοσμίως.

Χώρες με εντυπωσιακά αποτελέσματα τα προηγούμενα χρόνια, όπως η Φιλανδία και η Σιγκαπούρη  κατέγραψαν μία «ηχηρή» βουτιά, με το σημαντικότερο κενό να εντοπίζεται στην Κατανόηση Κειμένου. Ειδικότερα, η Φιλανδία έχασε 16 μονάδες σε σχέση με τον προηγούμενο διαγωνισμό PISA, ενώ η Σιγκαπούρη έχασε 12. Αντίστοιχα, η Ιρλανδία έχασε 16 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου και 12 μονάδες στα Μαθηματικά.

Η τελευταία δεκαετία καταγράφει μία αυξανόμενη τάση των μαθητών παγκοσμίως, οι οποίοι δεν διαθέτουν το ελάχιστο επίπεδο εγγραματισμού σε όλα τα αντικείμενα.

Σημειώνεται ότι στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές και μαθήτριες εκπροσωπώντας συνολικά 33 εκατομμύρια μαθητές από 91 χώρες.

Τι φταίει για την παγκόσμια βουτιά

Ο ΟΟΣΑ εξετάζει διάφορα σενάρια για την καθίζηση των επιδόσεων. Τα πρώτα αποτελέσματα μετά το lockdown λόγω COVID, αποτυπώθηκαν γλαφυρά στα αποτελέσματα του 2022, με την τελευταία μελέτη να δείχνει ότι η «ζημιά» εξαιτίας της αποχής από το σχολικό περιβάλλον είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που υπολόγιζαν.

Όπως ανέφερε ο Κώστας Δημόπουλος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Εθνικός Συντονιστής της PISA, οι μαθητές που πληρώνουν το βαρύτερο γνωστικό τίμημα είναι αυτοί που την περίοδο της πανδημίας φοιτούσαν στις τάξεις του Δημοτικού.

Οι εν λόγω μαθητές όταν κλήθηκαν στις τάξεις του Γυμνασίου πέρσι να ανταποκριθούν στα ζητήματα του διαγωνισμού PISA δεν κατάφεραν να ανταπεξέλθουν με τον τρόπο που το έκαναν οι προηγούμενες γενιές.

Δεν είναι όμως μόνο η πανδημία, το αίτιο που εξετάζει ο ΟΟΣΑ. Η αυξανόμενη έκθεση των μαθητών σε ψηφιακά περιβάλλοντα και η «επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην καθημερινή ζωή των μαθητών, εικάζεται ότι επέφερε επιπλέον πλήγμα στην απόκριση των μαθητών σε βασικά γνωστικά αντικείμενα.

Μία ακόμα παράμετρος που εξετάζεται ότι συνέβαλλε στα απογοητευτικά αποτελέσματα είναι η επιδείνωση διεθνώς των στάσεων των μαθητών για την αξία της μάθησης και του σχολείου καθώς και η αύξηση των απουσιών των μαθητών από το σχολείο.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Παρά τις απογοητευτικές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών, ο κ. Δημόπουλος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα κατέγραψε χαμηλότερη πτώση από χώρες που μέχρι πρότινος αποτελούσαν παράδειγμα προς μίμηση για το εκπαιδευτικό τους σύστημα.

Μάλιστα, βελτίωση ελαφρώς τη θέση της στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά, με τις επιδόσεις της να ξεπερνούν τις αντίστοιχες σε Κύπρο, Βουλγαρία και Ρουμανία.

Σημειώνεται ότι από τη χώρα, συμμετείχαν συνολικά 6.858 μαθητές (το μεγαλύτερο δείγμα την τελευταία 10ετία) από 229 σχολεία.

Ένα ακόμα ενθαρρυντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι οι επιδόσεις μεταξύ διαφορετικών τύπων σχολείων (σ.σ. ένα στοιχείο που εξετάζει ο ΟΟΣΑ) δεν διαφέρουν σημαντικά στην Ελλάδα, σε σχέση με άλλες χώρες. Κάτι που υπογραμμίζει ότι οι ανισότητες στην εκπαίδευση τείνουν να περιορίζονται στη χώρα, σε σχέση με άλλες.

Ακόμα και μεταξύ ιδιωτικών και δημοσίων σχολείων, μόνο στην περίπτωση των Μαθηματικών, οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων κατέγραψαν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις (σ.σ. κατά 13 μονάδες) σε σχέση με αυτούς των δημοσίων, ενώ στις άλλες δύο κατηγορίες, δηλαδή στην Κατανόηση Κειμένου και στις Φυσικές Επιστήμες, οι διαφορές δεν ξεπερνούσαν τη μία μονάδα.

Σημαντικές πάντως είναι οι διαφορές στις επιδόσεις λόγω φύλου.

Τα κορίτσια τα πηγαίνουν καλύτερα από τα αγόρια στην Ελλάδα, σε ποσοστό που ξεπερνάει τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ: Τα δυνατά σημεία των έφηβων κοριτσιών είναι η Κατανόηση Κειμένου (46 μονάδες υπεροχής έναντι 31 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και οι Φυσικές Επιστήμες (12 μονάδες έναντι 1 μονάδας στον ΟΟΣΑ). Αντίθετα τα αγόρια επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις στα Μαθηματικά (κατά 6 μονάδες έναντι κατά 12 μονάδων στον ΟΟΣΑ) και στο αντικείμενο της Επίλυσης Προβλημάτων σε Ψηφιακό Περιβάλλον (κατά 4 μονάδες έναντι 14 μονάδων στον ΟΟΣΑ).

Διαχρονικά πάντως (κατά τη δεκαετία 2015-2025) τα κορίτσια έχουν συγκριτικά βελτιώσει τις επιδόσεις τους σε σχέση με τα αγόρια στις Φυσικές Επιστήμες και την Κατανόηση Κειμένου. Αντίθετα τα αγόρια έχουν συγκριτικά βελτιώσει τις επιδόσεις τους σε σχέση με τα κορίτσια μόνο στα Μαθηματικά.

Η παρουσίαση ΕΔΩ