Νόμος το «μπλόκο» στα social media για παιδιά κάτω των 15 – Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027

Νόμος του κράτους είναι πλέον η απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, μετά την υπερψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου από την Ολομέλεια της Βουλής. Η νέα ρύθμιση φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι χρησιμοποιούν τα social media, μεταφέροντας στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες την ευθύνη για τον έλεγχο της ηλικίας των χρηστών.

Το νομοθέτημα, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών», προβλέπει ότι η εφαρμογή του μέτρου θα ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027, δίνοντας στις εταιρείες το απαραίτητο χρονικό περιθώριο προσαρμογής.

Σύμφωνα με όσα προβλέπονται, η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θεσπίζει αντίστοιχο εθνικό πλαίσιο προστασίας των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.

Τι αλλάζει για τους ανηλίκους και τις πλατφόρμες

Στο επίκεντρο της νέας νομοθεσίας βρίσκεται η καθιέρωση του 15ου έτους ως ελάχιστου ηλικιακού ορίου για τη χρήση υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης.

Η ευθύνη για την εφαρμογή της απαγόρευσης δεν θα περιορίζεται στους γονείς, αλλά θα βαρύνει πρωτίστως τις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες θα υποχρεούνται να διαθέτουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.

Η απλή αναγραφή ενός ηλικιακού ορίου στους όρους χρήσης δεν θεωρείται επαρκής. Οι εταιρείες θα πρέπει να λαμβάνουν ουσιαστικά μέτρα ώστε να διαπιστώνεται εάν οι χρήστες πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις πρόσβασης.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η διαδικασία επαλήθευσης θα πρέπει να περιορίζεται στην απολύτως αναγκαία πληροφορία, δηλαδή στο εάν ο χρήστης έχει συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο.

Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και διαχωρίζεται από τις υπηρεσίες ιδιωτικής επικοινωνίας και την εκπαιδευτική χρήση ψηφιακών εφαρμογών.

Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις υποχρεώσεις των εταιρειών που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, οι πάροχοι θα πρέπει να εφαρμόζουν τα αναγκαία μέτρα προστασίας, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής προστίμων έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους.

Για την εξακρίβωση της ηλικίας, όταν υπάρχουν αμφιβολίες, οι πλατφόρμες θα μπορούν να αξιοποιούν εργαλεία όπως το Kids Wallet, με σεβασμό στην ιδιωτικότητα των χρηστών και σύμφωνα με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Η Ελλάδα συμμετέχει, επίσης, μαζί με την Κύπρο, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Ισπανία στη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ανάπτυξη ευρωπαϊκής λύσης επαλήθευσης ηλικίας.

Τι προβλέπεται για την προστασία των προσωπικών δεδομένων

Η νομοθετική πρωτοβουλία βασίζεται στην ανάγκη προστασίας της παιδικής ηλικίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη το δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την αρχή της αναλογικότητας.

Το νέο πλαίσιο εντάσσεται στο ευρωπαϊκό περιβάλλον της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), αξιοποιώντας τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και τους μηχανισμούς διασυνοριακής εποπτείας.

Για την εφαρμογή του προβλέπονται διαδικασίες υποβολής καταγγελιών, προετοιμασία των αρμόδιων υπηρεσιών και συνεχής έλεγχος της συμμόρφωσης των πλατφορμών.

Σκέρτσος: «Κάθε παιδί δικαιούται ένα κοινό επίπεδο προστασίας»

Κατά τη συζήτηση στη Βουλή, ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της εκτεταμένης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητα των παιδιών και των οικογενειών.

Όπως επισήμανε, οι γονείς βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσκολίες που σχετίζονται με την υπερβολική χρήση κινητών τηλεφώνων, τον περιορισμό του ύπνου και τη διαρκή σύγκριση με εικόνες που προβάλλονται στο διαδίκτυο.

«Η αποκλειστική εξάρτηση από τη γονική εποπτεία δημιουργεί ανισότητες. Κάθε παιδί δικαιούται ένα κοινό επίπεδο προστασίας, ανεξάρτητα από τον χρόνο, τις γνώσεις και τις δυνατότητες της οικογένειάς του», υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στις ενστάσεις της αντιπολίτευσης για τη δυνατότητα πρόσβασης παιδιών ηλικίας 13 έως 15 ετών με γονικό έλεγχο, διευκρίνισε ότι η σχετική πρόβλεψη του EU Kids Act παραμένει σε επίπεδο πρότασης και δεν αποτελεί ακόμη εφαρμοστέο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν οριστικοποιηθεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική νομοθεσία θα προσαρμοστεί όπου χρειάζεται.

Παπαστεργίου: Η ευθύνη περνά στις πλατφόρμες

Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι με το νέο νομοθέτημα καθιερώνεται σαφές ηλικιακό όριο πρόσβασης στα social media από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Ο υπουργός τόνισε ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες αναλαμβάνουν την ευθύνη εφαρμογής των περιορισμών, ενώ επανέλαβε ότι η αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων για την επαλήθευση της ηλικίας πρέπει να γίνεται με αξιοπιστία και προστασία της ιδιωτικότητας.

Όπως σημείωσε, στόχος είναι τα παιδιά να μπορούν να αξιοποιούν τις δυνατότητες της τεχνολογίας, χωρίς να στερούνται τον χρόνο για παιχνίδι, κοινωνικές σχέσεις και δραστηριότητες εκτός οθόνης.

Γεωργιάδης: Προτεραιότητα η ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών

Στη σημασία του μέτρου για την υγεία των ανηλίκων στάθηκε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, χαρακτηρίζοντας την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών ύψιστη προτεραιότητα.

Όπως ανέφερε, ο ψηφιακός εθισμός αποτελεί σύγχρονη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, καθώς η υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την κοινωνική ζωή και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των ανηλίκων.

Ο υπουργός υποστήριξε ότι η Πολιτεία οφείλει να διαμορφώσει ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον, συνδυάζοντας την αξιοποίηση της τεχνολογίας με την προστασία των παιδιών.

Η νέα απαγόρευση θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027, με τις ψηφιακές πλατφόρμες να καλούνται έως τότε να προσαρμόσουν τους μηχανισμούς ελέγχου της ηλικίας των χρηστών τους.