Αναζητώντας την ουσία του σχολείου

Αναζητώντας την ουσία του σχολείου

Συζητώντας σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης κυρίως για το εξεταστικό σύστημα των μαθητών μας και για τα δευτερεύοντα στοιχεία της εκπαίδευσης, διαμορφώνεται και σχηματοποιείται τελικά μια κρατούσα αντίληψη πως το Λύκειο ενδιαφέρεται σχεδόν αποκλειστικά για τη μετάδοση γνώσεων. Αποσιωπούνται βασικές όψεις της διαπαιδαγώγησης των νέων, ακριβώς γιατί η εισαγωγή στα πανεπιστήμια και στα […]
Τα βιβλία να γράφουν την ιστορία!

Τα βιβλία να γράφουν την ιστορία!

Joan BlalockΤου Νίκου Τσούλια Ονειρεύομαι τους καιρούς εκείνους που η ιστορία δεν θα γράφεται από την εξουσία. Γιατί μόνο τότε η γραφή της θα ασχοληθεί με τα υπαρκτά προβλήματα και με τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, με τις μεγάλες προτεραιότητες και με τις πνευματικές αναζητήσεις των ανθρώπων, των απλών ανθρώπων και των κατατρεγμένων.Γιατί μόνο τα βιβλία με το πνεύμα ελευθερίας τους θα κάνουν την πραγματική επανάσταση και θα δώσουν οριστικό τέλος στους εξουσιαστές˙ όχι με «επαναστάσεις του ξίφους» που φέρνουν την ιστορία πάλι πίσω και αναδεικνύουν νέους εξουσιαστές, αλλά με «επαναστάσεις του πνεύματος» που θα ακυρώσουν κάθε έννοια εξουσιαστή όχι με την όποια μορφή εξόντωσής του αλλά κάνοντας ελεύθερους τους εξουσιαζόμενους, γιατί ο εξουσιαζόμενος δημιουργεί τον εξουσιαστή και όχι το αντίστροφο. Μόνο τότε η κοινωνία δεν θα περιστρέφεται γύρω από την ισχύ των εξουσιαστών και από τη μονομέρεια των ποικίλων εξαναγκασμών του κράτους, αλλά θα καλλιεργεί την πολυμέρεια των ιδεολογικών και κοσμοθεωρητικών τάσεων όλων των πολιτών, τότε η χειραφέτηση και η αυτοπραγμάτωση κάθε ανθρώπου θα γίνει πρώτο μέλημα και κοινή αγωνία. Τι κάνει με απόλυτη συνέπεια η κάθε λογής εξουσία όπου γης και όπου χρόνου; Να διώκει τα ενοχλητικά βιβλία, τα βιβλία και τη σκέψη που αμφισβητούν τη χειραγώγηση και την εξουσία. Και στις ημέρες μας ακόμα και στη χώρα που ευαγγελίζεται με περισσή ευκολία την ελευθερία του λόγου, στις Η.Π.Α., συμβαίνουν τα ίδια και τα ίδια δρώμενα κατά του βιβλίου, κατά του πνεύματος. Βλέπουμε το αμερικανικό Πεντάγωνο να κάνει στον ειρηνιστή φιλόσοφο και διαπρεπή γλωσσολόγο Νόαμ Τσόμσκι τη μεγαλύτερη τιμή που θα μπορούσε να κάνει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς σε έναν συγγραφέα: απαγόρευσε το βιβλίο του «Επεμβάσεις» στις φυλακές του Γκουαντάναμο! Ονειρεύομαι τους καιρούς εκείνους που η ιστορία δεν θα διαμορφώνεται από το χρήμα και από την αδηφαγία του καταναλωτισμού και της γενικευμένης εμπορευματοποίσης. Γιατί τότε ο άνθρωπος θα έχει αλλάξει τον αξιακό του κώδικα, δεν θα κατατάσσει τους πολίτες με βάση τον όγκο των υλικών αγαθών τους και δεν θα επιδίδεται στην ψυχοφθόρο λατρεία του χρήματος. Γιατί τότε ο πολιτισμός θα είναι πράγματι πολιτισμός, πολιτισμός του ανθρώπου και όχι του κράτους, αφού θα έχει στην πρώτη του γραμμή την αλληλεγγύη και τον αλτρουισμό μεταξύ των ανθρώπων, τη συναδέλφωση και τη συνεργασία μεταξύ των λαών. Ονειρεύομαι τους καιρούς εκείνους που η ιστορία θα γράφεται από τον άνθρωπο, από την ελευθερία της συνείδησής του, που θα ανοίγει δρόμους για την αυτοολοκλήρωση και για τη χειραφέτηση όλων των ανθρώπων, χωρίς ετεροκαθορισμούς και εξαρτήσεις. Γιατί με το διάβασμα των βιβλίων έχουμε ανοίξει τη δυνατότητα να φέρουμε την πνευματικότητά μας στην πρώτη γραμμή του τρόπου ζωής μας. Πολύ χαρακτηριστικά ο Κ. Φράιαρ αναλύει το τι ακριβώς γίνεται με το τρίγωνο άνθρωπος – βιβλίο – διάβασμα: «Όταν διαβάζουμε συγκεφαλαιώνουμε αγωνίες… Διαβάζουμε εν καιρώ, κατά πρόσωπον και κατά χρείαν και μέσα από αυτά τα τρία κατανοούμε το σκοπό της γραφής και την πρόθεση του συγγραφέα. Ο τόπος ομιλεί και ο τρόπος εικονογραφεί. Όταν λέμε ότι ερμηνεύουμε, ουσιαστικά ερμηνευόμαστε, γιατί πίσω από την ανάγνωση κρύβεται η μεγάλη αναγκαιότητα της νοημάτωσης. Πρέπει να δώσω νόημα στο χάος του κόσμου προτού χαθώ στο χάος των εμπειριών μου». Ονειρεύομαι τους καιρούς εκείνους που τα βιβλία θα γράφουν την ιστορία˙ εκείνα τα βιβλία που εκφράζουν την πραγματική αγωνία του ανθρώπου, που ταξιδεύουν στο ποτάμι του χρόνου χωρίς να φεύγουν με τη ροή του νερού του, που διαμορφώνουν ένα ενιαίο και ακτινοβόλο σύμπαν – γιατί «κάθε βιβλίο γεννιέται παρουσία άλλων βιβλίων» (Ίταλο Καλβίνο)-, για να είναι το σταθερό καταφύγιο όλων των ανθρώπων όπου γης και όπου χρόνου, για να συνδέουν τις απορίες και τις αναζητήσεις μας κάνοντάς μας μαζί με αυτά οιονεί διαχρονικούς και ίσως και αιώνιους και ίσως να είναι αυτή η πραγματική αιωνιότητα που ονειρευόμαστε από τη στιγμή που πατάμε πάνω στην επιφάνεια αυτού του πλανήτη μέχρι που την εγκαταλείπουμε. Αυτές τις σκέψεις είχε κατά νου και ο Τ. Στάινερ που ισχυριζόταν ότι «τα βιβλία αποτελούν το «password» για να γίνουμε καλύτεροι από αυτό που είμαστε και ότι υπήρξαν οι αγγελιοφόροι και οι μάρτυρες των «συναντήσεων» του ανθρώπου με το Θεό ήδη από τους αρχαίους Σουμέριους». Η γραφή, το περιεχόμενο και το μήνυμα των βιβλίων δεν ταυτίζονται με τα γεγονότα και με τα πρόσωπα που αναφέρονται. Η Ιλιάδα δεν ταυτίζεται με τον Τρωικό πόλεμο ούτε η Οδύσσεια με την περιπέτεια και μόνο του Οδυσσέα. Ο ποιητής αφορμάται από τα γεγονότα και από τα πρόσωπα για να εκφράσει την θέληση του ανθρώπου για ελευθερία. Γράφει τα βιβλία υπερβαίνοντας και ανασυνθέτοντας πρόσωπα και γεγονότα αφηγούμενος το μέλλον (!) μέσα από τη δημιουργικότητα του πνεύματος του ανθρώπου για να ανοίξει δρόμους στην πραγματική ελευθερία.anthologio.wordpress.com
Μια «στιγμή» συγκίνησης, μια «αιωνιότητα» ομορφιάς

Μια «στιγμή» συγκίνησης, μια «αιωνιότητα» ομορφιάς

Ευχαριστήριο Γράμμα στους μαθητές και στις μαθήτριές μου. Όταν έχεις χάσει έναν μοναδικό παράδεισο από το ίδιο το αναγκαστικό και συνάμα αναγκαίο διάβα της ζωής και ξέρεις ότι δεν πρόκειται να ξαναγευθείς στιγμές παιδαγωγικού μεγαλείου, όταν ο χρόνος σου έχει βάλει μια βαθιά χαράδρα στο συνεχές της ζωής σου που με τίποτα δεν γεφυρώνεται και […]
Κριτική θεώρηση της εκπαιδευτικής έρευνας του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ

Κριτική θεώρηση της εκπαιδευτικής έρευνας του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η έρευνα του ΚΑΝΕΠ της ΓΣΕΕ για την εικόνα της εκπαίδευσης της χώρας μας. Υπάρχουν κατ’ αρχήν δύο γενικά αξιόλογα στοιχεία. Πρώτον η προαγωγή της κουλτούρας της έρευνας – στην οποία υστερεί η χώρα μας – και δεύτερον η εν μέρει έστω απεικόνιση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, η οποία είναι αναγκαία προϋπόθεση τόσο […]
Υπάρχει προσωπική ταυτότητα παλιών και νέων εκπαιδευτικών;

Υπάρχει προσωπική ταυτότητα παλιών και νέων εκπαιδευτικών;

Και ακόμα, υπάρχουν παλιοί και νέοι εκπαιδευτικοί στο σχολείο μιας συγκεκριμένης εποχής; {ad} Του Νίκου Τσούλια Πάντα υπήρχε ένα σημαντικό ζήτημα στη συγκρότηση των σύγχρονων κοινωνιών, αν ο καταμερισμός εργασίας και οι επαγγελματικοί κλάδοι δημιουργούν ιδιαίτερες ταυτότητες, αν δηλαδή ένας επάγγελμα χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο χαρακτηριστικών στοιχείων, που τον διαφοροποιούν από τα άλλα επαγγέλματα και […]

“Μη μιλάτε για τις Πανελλήνιες εξετάσεις”

Τελικά υπάρχει πρόβλημα ακόμα και με τη γλωσσική επικοινωνία και όχι μόνο με τη δημαγωγία και με τη στείρα κομματική ορολογία και φτηνή προπαγάνδα του Υπουργείου Παιδείας. {ad} Του Νίκου Τσούλια Μετά από το άδοξο τέλος των περίφημων απανωτών δηλώσεων – δεσμεύσεων περί «διορισμού 20.000 εκπαιδευτικών», «ελεύθερης πρόσβασης στο πανεπιστήμιο», «διαμόρφωσης ενιαίου λυκείου» κλπ έρχεται […]
Νοσταλγώντας τη διδασκαλία

Νοσταλγώντας τη διδασκαλία

Όταν βρίσκεις στη ζωή σου ένα φωτεινό στερέωμα που σε ολοκληρώνει και ταυτίζεις το πιο δημιουργικό μέρος της ζωής σου με μια λειτουργία ονειρεμένη, όταν νιώθεις ευτυχισμένος που συνδέεσαι οργανικά με την ομορφιά και τη νιότη για χρόνους πολλούς και νιώθεις το ιερό άγγιγμα της σχολικής αίθουσας, τότε είσαι σε ψυχική κατάσταση μόνιμης νοσταλγίας. Γιατί […]
“Εκπαιδευτική ανάγκη το Εθνικό Απολυτήριο στο Λύκειο!”

“Εκπαιδευτική ανάγκη το Εθνικό Απολυτήριο στο Λύκειο!”

Π.Ε.Κ.: Εκπαιδευτική ανάγκη το Εθνικό Απολυτήριο στο Λύκειο! Θέσεις και προβληματισμοί  Προοδευτική Ενότητα Καθηγητών Πρόκειται για σκέψεις και προβληματισμούς, για ένα αρχικό κείμενο «υπόθεσης εργασίας» για να ξεκινήσει ένας διάλογος με τους συναδέλφους σε ένα σημαντικό ζήτημα: για το μέλλον του Λυκείου και για την οριστική επίλυση του συστήματος πρόσβασης των  μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. […]
Η Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου

Η Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου

Του Νίκου Τσούλια   Γιορτάζουμε σήμερα 23 Απριλίου όλοι οι βιβλιοφάγοι του Κόσμου. Γιορτάζουν όσοι αγαπούν τη ζωή και τον εαυτό τους και αναζητούν τρόπους και ευκαιρίες για να καλλιεργήσουν και να εκφράσουν την ομορφιά του συναισθήματός τους, όσοι είναι αναζητητές του νοήματος της ζωής και πορεύονται στις σελίδες των βιβλίων για να συναντήσουν τα […]
Πώς να αποφεύγουμε τα «αγκάθια» των σχολικών εκδρομών

Πώς να αποφεύγουμε τα «αγκάθια» των σχολικών εκδρομών

Του Νίκου Τσούλια Το παρόν άρθρο αναφέρεται μόνο στα αρνητικά σημεία των σχολικών εκδρομών Οι σχολικές εκδρομές πάντα συγκέντρωναν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θεωρούνται από όλες τις μαθητικές γενιές ως συστατικό στοιχείο των σχολικών αναμνήσεών τους. Και είναι ακριβώς αυτό το σημείο που «καλεί» μαθητές και μαθήτριες στη δημιουργία «αιχμηρών γεγονότων» – πέραν των συμβατικών […]

Να μην κλείνουμε τα μάτια στα εξωσχολικά προβλήματα των μαθητών

Του Νίκου Τσούλια Ας τα ορίσουμε κάπως απλά, γιατί η σχέση εξωσχολικών και σχολικών ζητημάτων πάντα είναι αξεδιάλυτη και δύσκολα αποσαφηνίζεται. Ας θεωρήσουμε ότι είναι όλα εκείνα τα προβλήματα που πηγάζουν από οποιοδήποτε άλλο πεδίο εκτός εκείνο του σχολείου και αφορούν κυρίως μαθητές και μαθήτριες ή και άλλες όψεις της σχολικής λειτουργίας. {ad} Και μόνο […]
Θέλουμε να μορφωνόμαστε;

Θέλουμε να μορφωνόμαστε;

Του Νίκου Τσούλια «Αν δεν ξέρεις ποιο δρόμο θα πάρεις, όλοι δρόμοι είναι το ίδιοι», λέει πολύ σοφά μια αραβική παροιμία. Και εμείς δεν ξέρουμε ποιο δρόμο να πάρουμε στους σημερινούς καιρούς στους τόπους της εκπαίδευσης. Έχουμε βγει σε ένα μονοπάτι εδώ και χρόνια πολλά και βαδίζουμε χωρίς να αναρωτιόμαστε αν τραβάμε κατά τη μεριά […]
Για το τροχαίο δυστύχημα των μαθητών στα Τέμπη

Για το τροχαίο δυστύχημα των μαθητών στα Τέμπη

Του Νίκου Τσούλια «Μια προσωπική μαρτυρία στη μνήμη των αθώων παιδιών» Η είδηση έπεσε βαριά προκαλώντας εκείνη την ημέρα 13 Απριλίου του 2003 μια γενική εικόνα θλίψης στην ελληνική κοινωνία και πιο πολύ στην εκπαιδευτική κοινότητα. Οι άνθρωποι ένιωσαν να απλώνεται μια βουβαμάρα που στόμωνε κάθε σκέψη, κάθε λογισμό. Ένα τροχαίο δυστύχημα σταμάτησε τη ζωή […]
Πώς οι σχολικές εκδρομές έχουν νόημα και αξία

Πώς οι σχολικές εκδρομές έχουν νόημα και αξία

Του Νίκου Τσούλια Όταν έγινε πριν από αρκετά χρόνια το οδυνηρό τροχαίο ατύχημα στα Τέμπη με θύματα αρκετούς μαθητές, έζησα μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής μου. Μιλώντας δε ως πρόεδρος της Ο.Λ.Μ.Ε. κατά τις τελετές των κηδειών, που γίνονταν διαδοχικά στα διάφορα χωριά της περιοχής από όπου κατάγονταν οι άτυχοι μαθητές και […]
Η βαριά σκιά των μαθησιακών κενών των μαθητών

Η βαριά σκιά των μαθησιακών κενών των μαθητών

Του Νίκου Τσούλια Αναφερόμαστε σε ένα από τα πιο δύσκολα αλλά και από τα πιο προκλητικά και από τα πιο ακανθώδη ζητήματα του σχολείου. Αναφερόμαστε σε ό,τι στομώνει και καθηλώνει την ομαλή εκπαιδευτική εξέλιξη δεκάδων χιλιάδων μαθητών και μαθητριών, σε ό,τι οδηγεί στο σοβαρότατο εκπαιδευτικό και κοινωνικό πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού. Σχεδόν σε κάθε βαθμίδα […]
“Γιατί κ. Γαβρόγλου το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι το πιο καταπιεστικό;”

“Γιατί κ. Γαβρόγλου το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι το πιο καταπιεστικό;”

Του Νίκου Τσούλια «Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι το πιο καταπιεστικό»! Είναι μια από τις πολλές ρηξικέλευθες προσεγγίσεις του Υπουργού Παιδείας κ. Γαβρόγλου, οι οποίες αφού εκφέρονται από τον πιο αρμόδιο θεσμικό παράγοντα θα πρέπει να μας απασχολήσουν.   Αλλά πώς να κάνουμε μια στοιχειώδη ανάλυση επ’ αυτών αν ο κ. Γαβρόγλου δεν γίνει συγκεκριμένος; […]
ΠΕΚ: “Να γίνουν τώρα διορισμοί στην εκπαίδευση!”

ΠΕΚ: “Να γίνουν τώρα διορισμοί στην εκπαίδευση!”

Προοδευτική Ενότητα Καθηγητών (Π.Ε.Κ.) Η εξαπάτηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ως δήθεν αντιμνημονιακού κόμματος μέσα από την πρωτόγνωρης έκτασης δημαγωγία του δεν έφερε μόνο νέο μνημόνιο και τις προεκτάσεις του στην οικονομία της χώρας αλλά αποσάθρωσε με τις επιμέρους πολιτικές επιλογές του ακόμα περισσότερο τη δημόσια παιδεία, την υγεία, την κοινωνική ασφάλιση. Ο εμπαιγμός που βιώνουμε στην […]
Η άγνωστη σημειολογία του διαβάσματος

Η άγνωστη σημειολογία του διαβάσματος

Του Νίκου Τσούλια Είναι η εικόνα του διαβάσματος μια από τις πιο κυρίαρχες εικόνες του σύγχρονου πολιτισμού. Και μόνο το σχολικό και το πανεπιστημιακό διάβασμα της μεγάλης πλειοψηφίας των νέων είναι αρκετό για να δώσει ένα στίγμα επικρατούσης εικόνας σε κάθε κοινωνία. Καθισμένοι πάνω από γραφεία σχεδόν όλα τα παιδιά και οι νέοι σκύβουν το βλέμμα […]
Πανελλήνιες 2017: ΠΕΚ – Όχι στον εμπαιγμό των υποψήφιων μαθητών

Πανελλήνιες 2017: ΠΕΚ – Όχι στον εμπαιγμό των υποψήφιων μαθητών

Να επανέλθει ο περσινός αριθμός των εισακτέων!  Όχι στον εμπαιγμό των υποψήφιων μαθητών Προοδευτική Ενότητα Καθηγητών (ΠΕΚ) Δεν έχουν μόνο το άγχος τους και την αγωνία τους οι φετινοί υποψήφιοι φοιτητές και σπουδαστές. Έχουν και έναν Υπουργό Παιδείας θιασώτη της δημαγωγίας και της ακόρεστης δίψας για δημοσιότητα, της προχειρότητας και της ανευθυνότητας. Όλο το χρόνο […]
Η «εικόνα» του δασκάλου σε παλιές δεκαετίες

Η «εικόνα» του δασκάλου σε παλιές δεκαετίες

Του Νίκου Τσούλια Η εποχή στην οποία αναφερόμαστε είναι εποχή φτώχειας και  μάλλον τύποις κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, είναι εποχή κομματικού κράτους και ιδεολογικού ελέγχου των πολιτών, με κάποια μικρή διακοπή – αφορά τη δεκαετία του 1960 – και είναι μια περίοδος αρκετά δύσκολη για τη χώρα μας. Παρ’ όλα αυτά στην ίδια περίοδο έχουμε μια πολιτισμική […]