Νέα δεδομένα στα σχολεία: Μαθητές γίνονται διαμεσολαβητές – Ποιες συγκρούσεις θα καλούνται να διαχειριστούν

Ένας νέος θεσμός για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων μεταξύ μαθητών δρομολογείται στα σχολεία, από τη Δ΄ Δημοτικού έως και το Λύκειο. Πρόκειται για τη σχολική διαμεσολάβηση, μέσω της οποίας εκπαιδευμένοι μαθητές θα μπορούν να αναλαμβάνουν ρόλο διαμεσολαβητή σε διαφορές μεταξύ συμμαθητών τους, με συγκεκριμένους κανόνες και υπό την εποπτεία Συντονιστή.

Η σχολική διαμεσολάβηση προβλέπεται σε διατάξεις σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης και αφορά τους μαθητές της Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, καθώς και το σύνολο των μαθητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι η επίλυση συγκεκριμένων διαφορών μεταξύ μαθητών μέσα από τον διάλογο, με τη συμμετοχή εκπαιδευμένων συνομηλίκων τους. Ωστόσο, η διαδικασία δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται για όλα τα περιστατικά που συμβαίνουν μέσα στο σχολείο.

Μαθητές σε ρόλο διαμεσολαβητή

Σύμφωνα με το προβλεπόμενο πλαίσιο, σε κάθε σχολική μονάδα θα μπορεί να συγκροτείται ομάδα μαθητών-διαμεσολαβητών, η οποία θα αποτελείται από δύο ή περισσότερους μαθητές.

Οι μαθητές αυτοί δεν θα λειτουργούν ανεξέλεγκτα. Η ομάδα θα βρίσκεται υπό την εποπτεία ενός ή περισσότερων Συντονιστών, οι οποίοι θα ορίζονται από τον Σύλλογο Διδασκόντων.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να δημιουργηθεί μια οργανωμένη διαδικασία μέσα στο σχολείο, ώστε διαφορές μεταξύ μαθητών που μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω διαλόγου να μη μετατρέπονται σε μεγαλύτερες συγκρούσεις.

Από τη Δ΄ Δημοτικού έως και το Λύκειο

Ο θεσμός προβλέπεται για μαθητές των τριών μεγαλύτερων τάξεων του Δημοτικού, δηλαδή της Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης, καθώς και για τους μαθητές των σχολικών μονάδων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Έτσι, το πεδίο εφαρμογής εκτείνεται από τη Δ΄ Δημοτικού έως και το Λύκειο.

Αντίθετα, η σχολική διαμεσολάβηση δεν προβλέπεται να εφαρμόζεται στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Κρίσιμο κομμάτι του νέου θεσμού αποτελεί η προετοιμασία των μαθητών που θα αναλαμβάνουν τον συγκεκριμένο ρόλο.

Προβλέπεται εκπαίδευση των μαθητών-διαμεσολαβητών διάρκειας 20 ωρών, ώστε να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για τη συμμετοχή τους στη διαδικασία.

Η λογική της διαμεσολάβησης βασίζεται στον διάλογο μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών και στην προσπάθεια ειρηνικής διαχείρισης μιας διαφοράς, χωρίς ο μαθητής-διαμεσολαβητής να υποκαθιστά τον εκπαιδευτικό ή τα αρμόδια όργανα του σχολείου.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η σχολική διαμεσολάβηση δεν θα αποτελεί διαδικασία αντιμετώπισης περιστατικών σχολικής βίας και παρενόχλησης.

Από το πεδίο εφαρμογής εξαιρούνται ρητά τα περιστατικά που υπάγονται στις διατάξεις του ν. 5029/2023 για τη σχολική βία και τον εκφοβισμό.

Επομένως, ο νέος θεσμός δεν πρέπει να συγχέεται με τον μηχανισμό αντιμετώπισης σοβαρών περιστατικών βίας ή bullying. Η διαμεσολάβηση αφορά διαφορές και συγκρούσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας, ενώ για τις περιπτώσεις βίας και παρενόχλησης εξακολουθεί να εφαρμόζεται το ξεχωριστό θεσμικό πλαίσιο.

Πώς θα λειτουργούν οι ομάδες στα σχολεία

Η συγκρότηση της ομάδας μαθητών-διαμεσολαβητών προβλέπεται σε επίπεδο σχολικής μονάδας, με τουλάχιστον δύο μαθητές να μπορούν να συμμετέχουν σε αυτή.

Παράλληλα, καθοριστικός είναι ο ρόλος του Συντονιστή ή των Συντονιστών που θα ορίζονται από τον Σύλλογο Διδασκόντων και θα έχουν την εποπτεία της ομάδας.

Η πρόβλεψη για ειδική εκπαίδευση των μαθητών πριν αναλάβουν τον ρόλο τους επιχειρεί να θέσει συγκεκριμένα όρια στη διαδικασία και να διασφαλίσει ότι η παρέμβασή τους δεν θα γίνεται άτυπα ή χωρίς προετοιμασία.

Τι επιδιώκει η σχολική διαμεσολάβηση

Η σχολική διαμεσολάβηση βασίζεται στην ενεργό συμμετοχή των ίδιων των μαθητών στη διαχείριση διαφορών μεταξύ συνομηλίκων τους, με εργαλεία τον διάλογο, την επικοινωνία και την αναζήτηση κοινά αποδεκτής λύσης.

Πρακτικές σχολικής διαμεσολάβησης εφαρμόζονται ήδη σε σχολικές μονάδες και εκπαιδευτικά δίκτυα, με μαθητές να εκπαιδεύονται σε δεξιότητες όπως η ενεργητική ακρόαση, η ενσυναίσθηση και η ειρηνική επίλυση συγκρούσεων.

Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, η σχολική διαμεσολάβηση επιχειρείται πλέον να αποκτήσει συγκεκριμένη θεσμική υπόσταση, με καθορισμό των μαθητών που μπορούν να συμμετέχουν, εκπαίδευση των διαμεσολαβητών, εποπτεία και σαφή όρια ως προς τα περιστατικά που μπορούν να υπαχθούν στη διαδικασία.

Διαβάστε αναλυτικά το σχέδιο νόμου εδώ