Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπήκε στο… παιδικό δωμάτιο: Απροετοίμαστοι γονείς, «κολλημένα» παιδιά – Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα
Πίνακας περιεχομένων
Τα παιδιά χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη πολύ περισσότερο απ' όσο αντιλαμβάνονται οι γονείς τους, σύμφωνα με έρευνα της YouGov στη Γαλλία. Το 51% των γονέων στρέφεται στα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς για καθοδήγηση, ενώ το 42% δηλώνει ότι δεν έχει καμία υποστήριξη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη αποκτήσει σταθερή θέση στην καθημερινότητα των παιδιών, όμως οι γονείς φαίνεται πως δεν γνωρίζουν πάντα πόσο συχνά τη χρησιμοποιούν. Νέα έρευνα της YouGov στη Γαλλία αποκαλύπτει ένα σημαντικό χάσμα ανάμεσα στις πραγματικές συνήθειες των ανηλίκων και στην εικόνα που έχουν οι οικογένειές τους, την ώρα που ολοένα περισσότερα παιδιά στρέφονται σε εφαρμογές ΤΝ για το σχολείο, την ψυχαγωγία, ακόμη και την επικοινωνία.
Τα ευρήματα είναι χαρακτηριστικά: το 40% των παιδιών ηλικίας 11 και 12 ετών δηλώνει ότι χρησιμοποιεί κάθε εβδομάδα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης γενικής χρήσης, ωστόσο μόλις το 26% των γονέων εκτιμά ότι τα παιδιά του κάνουν το ίδιο. Την ίδια στιγμή, τέσσερις στους δέκα γονείς δηλώνουν ότι δεν έχουν καμία ουσιαστική υποστήριξη για να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους στην ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της νέας τεχνολογίας.
Τεχνητή Νοημοσύνη από τα 11: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τη YouGov για λογαριασμό της Interface, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης με έδρα το Βερολίνο, και εξετάζει τη σχέση παιδιών και γονέων με τις εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η διαδικτυακή έρευνα διεξήχθη στη Γαλλία από τις 24 έως τις 30 Ιουνίου 2026, με τη συμμετοχή 1.138 γονέων παιδιών ηλικίας 11 έως 17 ετών και 970 παιδιών της ίδιας ηλικιακής ομάδας.
Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από το διαδικτυακό πάνελ της YouGov, ενώ για τη συμμετοχή των ανηλίκων εξασφαλίστηκε γονική συναίνεση.
Στο ερωτηματολόγιο εξετάστηκαν διαφορετικές μορφές Τεχνητής Νοημοσύνης, από εργαλεία γενικής χρήσης όπως το ChatGPT της OpenAI και το Claude της Anthropic, έως ψηφιακούς συνομιλητές όπως το Character.AI, εφαρμογές ενσωματωμένες στα κοινωνικά δίκτυα, όπως το My AI του Snapchat, και φωνητικούς βοηθούς όπως η Siri.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η επαφή των παιδιών με αυτές τις τεχνολογίες ξεκινά ήδη από τις μικρότερες ηλικίες.
Συγκεκριμένα, το 56% των παιδιών 11–12 ετών χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία κατηγορία εργαλείων γενετικής ΤΝ σε εβδομαδιαία βάση.
Αναλυτικότερα, το 40% χρησιμοποιεί κάθε εβδομάδα εφαρμογές ΤΝ γενικής χρήσης, ενώ το 33% στρέφεται σε φωνητικούς βοηθούς, όπως η Alexa.
Παράλληλα, το 23% αξιοποιεί λειτουργίες Τεχνητής Νοημοσύνης που βρίσκονται μέσα σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ενώ το 16%, περίπου ένα στα έξι παιδιά, χρησιμοποιεί συνομιλητές ΤΝ για να ανταλλάσσει μηνύματα και να συνομιλεί.
Οι γονείς δεν γνωρίζουν πόσο συχνά τα παιδιά χρησιμοποιούν ΤΝ
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας αφορά τη διαφορά ανάμεσα στις απαντήσεις των παιδιών και στις εκτιμήσεις των γονέων τους.
Το χάσμα εμφανίζεται εντονότερο στις μικρότερες ηλικίες.
Στα παιδιά 11 έως 12 ετών, το 56% δηλώνει τακτική χρήση εργαλείων γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ οι γονείς υπολογίζουν το αντίστοιχο ποσοστό σε μόλις 44%.
Στην ηλικιακή ομάδα 13 έως 15 ετών, η χρήση φτάνει το 62%, με τους γονείς να εκτιμούν ότι αφορά το 52% των παιδιών.
Αντίστοιχα, μεταξύ των 16χρονων και 17χρονων, το 70% χρησιμοποιεί τακτικά ΤΝ, ενώ η εκτίμηση των γονέων περιορίζεται στο 61%.
Τα στοιχεία καταγράφουν δύο παράλληλες τάσεις: αφενός η χρήση αυξάνεται όσο μεγαλώνουν τα παιδιά και αφετέρου οι γονείς εξακολουθούν να υποτιμούν την έκταση της επαφής τους με την τεχνολογία, αν και η διαφορά μειώνεται στις μεγαλύτερες ηλικίες.
«Ένας φίλος διαθέσιμος όλο το 24ωρο»
Η Jessica Galissaire, ανώτερη ερευνήτρια πολιτικής στην Interface, επισημαίνει μια ιδιαίτερη διάσταση της σχέσης των παιδιών με τους ψηφιακούς συνομιλητές.
Όπως εξηγεί, ένα chatbot μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ενός φίλου που βρίσκεται συνεχώς στη διάθεση του χρήστη, δεν κουράζεται και εμφανίζεται πρόθυμος να συμφωνεί μαζί του.
Αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν πρόκειται για παιδιά μικρής ηλικίας, τα οποία μπορεί να αντιμετωπίζουν την αλληλεπίδραση με την Τεχνητή Νοημοσύνη ως μια μορφή προσωπικής επικοινωνίας.
Η ερευνήτρια επισημαίνει, μάλιστα, ότι ορισμένα παιδιά ηλικίας 11 και 12 ετών χρησιμοποιούν υπηρεσίες στις οποίες, βάσει των όρων λειτουργίας τους, δεν θα έπρεπε να έχουν πρόσβαση.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει το Character.AI, για το οποίο προβλέπεται ελάχιστο όριο ηλικίας 16 ετών για χρήστες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο στην ΤΝ απ’ όσο θα ήθελαν
Η συχνότητα χρήσης δεν αποτελεί το μοναδικό εύρημα που προκαλεί προβληματισμό.
Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι πολλοί ανήλικοι θεωρούν πως οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης τους κρατούν συνδεδεμένους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από αυτό που αρχικά επιθυμούσαν.
Σύμφωνα με την Galissaire, το 92% των χρηστών γενετικής ΤΝ αναφέρει ότι περνά περισσότερο χρόνο από όσο θα ήθελε στις συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Η ίδια διευκρινίζει ότι το εύρημα δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί η συμπεριφορά αυτή ως εξάρτηση, ωστόσο αποτυπώνει μια διαδεδομένη αίσθηση απώλειας ελέγχου του χρόνου χρήσης.
Ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά εμφανίζονται στις εφαρμογές συνομιλίας.
Συγκεκριμένα, το 59% των χρηστών συνομιλητών ΤΝ και το 57% όσων χρησιμοποιούν αντίστοιχες λειτουργίες ενσωματωμένες στα κοινωνικά δίκτυα δηλώνουν ότι αφιερώνουν περισσότερο χρόνο από όσο θα επιθυμούσαν.
Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τη συζήτηση για τον τρόπο σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών και τον βαθμό στον οποίο ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή των ανηλίκων στις πλατφόρμες.
Οι γονείς ζητούν βοήθεια – Στο επίκεντρο σχολεία και εκπαιδευτικοί
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απαντήσεις των γονέων σχετικά με τη δυνατότητά τους να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους.
Το 42% δηλώνει ότι δεν αισθάνεται πως διαθέτει καμία υποστήριξη για να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν και να διαχειριστούν υπεύθυνα την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ένα επιπλέον 26% θεωρεί ότι έχει κάποια υποστήριξη, η οποία όμως δεν επαρκεί, ενώ μόλις το 32% αισθάνεται ότι λαμβάνει την αναγκαία βοήθεια.
Η Galissaire σημειώνει ότι οι δυσκολίες είναι ακόμη μεγαλύτερες για οικογένειες με περιορισμένη εξοικείωση με τις ψηφιακές τεχνολογίες ή με λιγότερο διαθέσιμο χρόνο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και η ενεργοποίηση εργαλείων γονικού ελέγχου ή η συζήτηση με τα παιδιά για τους κινδύνους της ΤΝ μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη.
Το ερώτημα, επομένως, είναι ποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την εκπαίδευση και την προστασία των ανηλίκων.
Το 51% των γονέων θεωρεί ότι οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία πρέπει να έχουν σχετική ευθύνη, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο που αποδίδει τον συγκεκριμένο ρόλο στις εταιρείες τεχνολογίας.
Ειδικότερα, το 41% θεωρεί ότι το κύριο βάρος πρέπει να αναλάβουν οι ίδιες οι εταιρείες που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες, ενώ το 30% αναφέρεται στην ευθύνη των δημόσιων αρχών.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο που αποδίδουν οι γονείς στην εκπαίδευση, όχι μόνο ως προς την εξοικείωση των παιδιών με τα νέα εργαλεία, αλλά και ως προς την κατανόηση των κινδύνων και των ορίων τους.
Τεχνητή Νοημοσύνη και παιδιά: Η ευρωπαϊκή συζήτηση για τα όρια
Η δημοσιοποίηση της έρευνας πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνών συζητήσεων.
Το 2026, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες βρέθηκαν αντιμέτωπες με αυξανόμενες πιέσεις σχετικά με την επίδραση των υπηρεσιών τους στην ψυχική υγεία και την ευημερία των παιδιών.
Στην Αυστραλία προωθήθηκαν περιορισμοί πρόσβασης ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες κατατέθηκαν αγωγές κατά τεχνολογικών εταιρειών, οι οποίες κατηγορούνται ότι συμβάλλουν στην επιδείνωση προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Στην Ευρώπη, η συζήτηση επικεντρώνεται στην ενίσχυση των υποχρεώσεων των ψηφιακών πλατφορμών, με την πρόταση που παρουσιάζεται ως EU Kids Act να προβλέπει αυστηρότερα μέτρα για την προστασία των ανηλίκων.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο που περιγράφεται, προβλέπονται ηλικιακοί περιορισμοί, εργαλεία γονικού ελέγχου και παρεμβάσεις σε λειτουργίες των πλατφορμών που θεωρείται ότι ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση.
Ειδικότερα, η πρόταση περιλαμβάνει απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 13 ετών και τη δυνατότητα δημιουργίας περιορισμένων, εποπτευόμενων λογαριασμών για παιδιά έως 15 ετών, οι οποίοι θα συνδέονται με λογαριασμό γονέα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε υπογραμμίσει τον Σεπτέμβριο ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι να μεταφερθεί στις ίδιες τις πλατφόρμες η ευθύνη να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς για τα παιδιά ήδη από τον σχεδιασμό τους.
Γιατί οι απαγορεύσεις δεν θεωρούνται αρκετές
Παρά τις προτεινόμενες παρεμβάσεις, η Jessica Galissaire εκτιμά ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί και τα εργαλεία γονικού ελέγχου δεν επαρκούν από μόνα τους για την αντιμετώπιση των κινδύνων.
Η ερευνήτρια τάσσεται υπέρ της υποχρέωσης των εταιρειών να σχεδιάζουν εξαρχής ασφαλέστερες πλατφόρμες, αντί να στηρίζεται η προστασία των ανηλίκων αποκλειστικά σε απαγορεύσεις που συχνά είναι δύσκολο να εφαρμοστούν.
Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η ύπαρξη ενός ηλικιακού ορίου μπορεί να δημιουργήσει στους γονείς μια λανθασμένη αίσθηση ασφάλειας, εάν θεωρήσουν ότι η νομοθετική απαγόρευση αρκεί και δεν χρειάζεται πλέον να παρακολουθούν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά χρησιμοποιούν τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Όπως τονίζει, η ρύθμιση της αγοράς πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική πρόληψη, ενημέρωση και ενδυνάμωση των οικογενειών.
Την ίδια στιγμή, η έρευνα καταγράφει μια ιδιαίτερη αντίφαση στη Γαλλία, όπου μαθητές και νέοι διαμαρτύρονται για την κατάσταση των σχολικών υποδομών, τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και τις ανισότητες στην πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση, ενώ η κυβέρνηση προχωρά σε σημαντικές επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το βασικό ερώτημα που αναδεικνύεται είναι πώς θα μπορέσουν σχολεία, οικογένειες, δημόσιες αρχές και τεχνολογικές εταιρείες να ανταποκριθούν σε μια πραγματικότητα στην οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ήδη μέρος της καθημερινότητας των παιδιών, πριν ακόμη διαμορφωθεί μια πλήρης εικόνα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της.
Ακολουθείστε το iPaideia.gr στο Google News
Tελευταίες Ειδήσεις για την Παιδεία και την εργασία στο iPaideia.gr