Ειδική Αγωγή: Στο τραπέζι νέα καθηκοντολόγια, αξιολόγηση και δομές συμπερίληψης

Στη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν θέματα που αφορούν τις δομές συμπερίληψης, την Παράλληλη Στήριξη, τα Τμήματα Ένταξης, τα ειδικά σχολεία, τα ΚΕΔΑΣΥ, τις προσλήψεις και τους πίνακες εκπαιδευτικών, καθώς και οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στα καθηκοντολόγια και στο πλαίσιο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών της Ειδικής Αγωγής.

Παράλληλα, ο ΣΑΤΕΑ επανέφερε τις πάγιες θέσεις και προτάσεις του για την ενίσχυση της δημόσιας Ειδικής Αγωγής, ζητώντας μεταξύ άλλων τη δημιουργία σταθερών ομάδων υποστήριξης στα σχολεία, την ίδρυση οργανικών θέσεων στην Παράλληλη Στήριξη και την αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων που, όπως επισημαίνει, επηρεάζουν τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Ειδική Αγωγή: Εκτοξεύονται τα προσόντα των υποψηφίων, «παγωμένοι» οι μόνιμοι διορισμοί

Αναλυτικά η ανακοίνωση από ΣΑΤΕΑ:

Στις 30/7/26, πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας του Συλλόγου Αποφοίτων Τμημάτων Ειδικής Αγωγής (ΣΑΤΕΑ) με τον Διευθυντή Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του ΥΠΑΙΘΑ, κ. Μπουσδούνη, καθώς και με τον συνεργάτη της Υπουργού Παιδείας, κ. Παπακωνσταντίνου.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε ιδιαίτερα εποικοδομητικό κλίμα και αποτέλεσε συνέχεια του θεσμικού διαλόγου που έχει αναπτυχθεί το τελευταίο διάστημα μεταξύ του Συλλόγου και της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής. Ο ΣΑΤΕΑ είχε την ευκαιρία να θέσει εκ νέου σειρά ζητημάτων που απασχολούν τους εκπαιδευτικούς Ειδικής Αγωγής, αλλά και να ενημερωθεί για τον σχεδιασμό του Υπουργείου σε κρίσιμα θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις πολιτικές συμπερίληψης, στην Παράλληλη Στήριξη και στα Τμήματα Ένταξης. Από πλευράς Υπουργείου επισημάνθηκε ότι το νέο καθηκοντολόγιο αναμένεται να αποσαφηνίσει τον τρόπο λειτουργίας των δομών υποστήριξης, με βασική αρχή ότι τόσο η Παράλληλη Στήριξη όσο και τα Τμήματα Ένταξης αποτελούν ισότιμες μορφές υποστήριξης, οι οποίες θα πρέπει να αξιοποιούνται με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον κάθε μαθητή. Η επιλογή του τρόπου υποστήριξης από το Τμήμα Ένταξης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις δυνατότητες που προσφέρει ο νόμος. Ο ΣΑΤΕΑ επανέφερε την πρότασή του για θεσμοθέτηση σταθερής ομάδας ΕΔΥ αποτελούμενης από εκπαιδευτικό ΕΑΕ,ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό) σε κάθε σχολική μονάδα με αποκλειστικό αντικείμενο τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την υποστήριξη των δράσεων συμπερίληψης όπως και την ίδρυση σταθερών θέσεων για παράλληλη στήριξη.

Σχετικά με τα Τμήματα Ένταξης, δεν ανακοινώθηκε άμεσος σχεδιασμός για νέες ιδρύσεις ή για αναθεώρηση των προϋποθέσεων ίδρυσης δεύτερου Τμήματος Ένταξης.

Για τις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης δεν προέκυψαν εξελίξεις ως προς τη μείωση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα ή τη θέσπιση πρωτοκόλλων διαχείρισης κρίσιμων συμπεριφορών. Αναφορικά με τις οργανικές θέσεις, επιβεβαιώθηκε ότι η διαδικασία δημιουργίας νέων θέσεων συνεχίζεται κάθε χρόνο, ύστερα από εισηγήσεις των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης και με βάση το μαθητικο δυναμικό της σχολικής μονάδας.

Ως προς τη χρηματοδότηση και τον εξοπλισμό των ειδικών σχολείων, επισημάνθηκε ότι δεν προβλέπεται επί του παρόντος αύξηση ειδικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων, ενώ έγινε αναφορά στις ευρωπαϊκές συζητήσεις που αφορούν τη μελλοντική λειτουργία των ειδικών σχολείων . Υπάρχει έντονα συζήτηση σχετικά με τη λειτουργία τους τα επόμενα χρόνια και σε συνάφεια με τη χάρτα δικαιωμάτων των ΑμεΑ.

Για τα ΚΕΔΑΣΥ, ενημερωθήκαμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ο διαγωνισμός για την ανάπτυξη της ψηφιακής πλατφόρμας γνωματεύσεων, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία εντός της νέας σχολικής χρονιάς, ενώ δεν υπήρξε μεταβολή στον σχεδιασμό για τα νέα εργαλεία αξιολόγησης για τα οποία έχει ήδη πραγματοποιηθεί αρχική επιμόρφωση.

Αναφορικά με τους πίνακες των κλάδων ΠΕ61 και ΠΕ71, επισημάνθηκε ότι, λόγω των ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων, δεν είναι εφικτό οι πίνακες να ανοίγουν κάθε χρόνο. Επισημάνθηκε πως λόγω του κλειδώματος δεν μπορούν να αιτηθούν οι νέοι απόφοιτοι των τμημάτων την ένταξή τους στους πίνακες με αποτέλεσμα να προσλαμβάνονται εκπαιδευτικοί χωρίς προσόντα στην ΕΑΕ. Παράλληλα, ενημερωθήκαμε ότι εξετάζεται εκ νέου, σε συνεργασία με το αρμόδιο τμήμα διορισμών, η πρόταση αλλαγής της σειράς προσλήψεων βάσει σχετικής πρότασης του ΣΑΤΕΑ με βασικό στόχο τη μεγαλύτερη σταθερότητα του προσωπικού στις δομές Ειδικής Αγωγής.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκαν επίσης ευρύτεροι προβληματισμοί σχετικά με την εξέλιξη του θεσμικού πλαισίου και τις μελλοντικές κατευθύνσεις της εκπαιδευτικής πολιτικής. Ο ΣΑΤΕΑ επανέλαβε ότι κάθε σχετική μεταρρύθμιση οφείλει να στηρίζεται σε ολοκληρωμένο παιδαγωγικό σχεδιασμό, να διασφαλίζει τον διακριτό ρόλο της Ειδικής Αγωγής και να υπηρετεί πρωτίστως τις ανάγκες των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Ιδιαίτερη συζήτηση πραγματοποιήθηκε για τα νέα καθηκοντολόγια των δομών Ειδικής Αγωγής. Όπως ενημερωθήκαμε, έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία του μεγαλύτερου μέρους των προτάσεων που έχουν κατατεθεί. Οι επιτροπές θα γνωμοδοτήσουν για όσα ζητήματα μπορούν να ρυθμιστούν με υπουργική απόφαση, ενώ οι προτάσεις που απαιτούν νομοθετικές παρεμβάσεις θα συγκεντρωθούν σε ενιαίο κείμενο και θα υποβληθούν στην πολιτική ηγεσία. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, βασικός άξονας των νέων καθηκοντολογίων θα είναι η ενίσχυση της συνδιδασκαλίας, η οποία θα υποστηριχθεί και μέσω νέου επιμορφωτικού προγράμματος με σχετικό εκπαιδευτικό υλικό. Ο ΣΑΤΕΑ τόνισε ότι οποιαδήποτε αλλαγή στους ρόλους των εκπαιδευτικών πρέπει να ενισχύει την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και να μην οδηγεί σε υποβάθμιση της εξειδίκευσης της Ειδικής Αγωγής .

Σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής, ενημερωθήκαμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με την ΑΔΙΠΠΔΕ για την αναμόρφωση του υφιστάμενου πλαισίου. Στόχος είναι η αποσαφήνιση της διαδικασίας αξιολόγησης και η ουσιαστικότερη εμπλοκή στελεχών με γνώση της Ειδικής Αγωγής, ενώ αναμένεται να υπάρξουν σαφέστερες οδηγίες για τον τρόπο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών που υπηρετούν στις δομές συμπερίληψης. Ο ΣΑΤΕΑ επισήμανε πως αρκετοί σύμβουλοι εκπαίδευσης ανα την Ελλάδα υποχρέωσαν εκπαιδευτικούς των τμημάτων ένταξης να αξιολογηθούν μέσα στη γενική τάξη όχι στα πλαίσια της συνδιδασκαλίας αλλά ως υπεύθυνοι των τμημάτων κάτι που δεν προβλέπεται. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών της Ειδικής Αγωγής πρέπει να πραγματοποιείται με γνώση των ιδιαίτερων παιδαγωγικών χαρακτηριστικών των δομών στις οποίες υπηρετούν.

Ο ΣΑΤΕΑ έθεσε επίσης το ζήτημα της εφαρμογής του Πολλαπλού Βιβλίου στις ΣΜΕΑΕ, επισημαίνοντας ότι το διαθέσιμο εκπαιδευτικό υλικό δεν ενσωματώνει επαρκώς τις αρχές του Καθολικού Σχεδιασμού για Μάθηση (UDL) και δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών των ειδικών σχολείων. Από την πλευρά της Διεύθυνσης αναφέρθηκε ότι η συμμετοχή των ΣΜΕΑΕ κρίθηκε απαραίτητη ώστε να μην αποκλειστούν από τη διαδικασία και να υπάρχει διαθέσιμο υλικό στις σχολικές βιβλιοθήκες, όπου αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί.

Τέλος, επανήλθε το ζήτημα των διαφορετικών πρακτικών που εφαρμόζονται από τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στις υπηρεσιακές μεταβολές, καθώς εξακολουθούν να παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις στην εφαρμογή της νομοθεσίας. Ο ΣΑΤΕΑ θα συνεχίσει τις σχετικές παρεμβάσεις, επιδιώκοντας την έκδοση σαφών και ενιαίων οδηγιών που θα διασφαλίζουν ίση μεταχείριση και διαφάνεια για όλους τους εκπαιδευτικούς.

Πάγια θέση του Συλλόγου είναι ότι οι αλλαγές στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως διοικητικές ή υπηρεσιακές ρυθμίσεις. Κάθε πολιτική επιλογή οφείλει να υπηρετεί τον πραγματικό σκοπό της εκπαίδευσης: τη διασφάλιση των μορφωτικών δικαιωμάτων των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, την ενίσχυση της συμπερίληψης με ουσιαστικούς όρους και τη συνεχή αναβάθμιση της δημόσιας Ειδικής Αγωγής.

Με συνέπεια, τεκμηρίωση και θεσμική υπευθυνότητα, ο ΣΑΤΕΑ θα εξακολουθήσει να διεκδικεί λύσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών, των οικογενειών τους και των εκπαιδευτικών που υπηρετούν καθημερινά την Ειδική Αγωγή.