ΕΘΑΕΕ: Νέος οδηγός για δημόσιο και μη κρατικά πανεπιστήμια – Τι αλλάζει στις αξιολογήσεις και τις πιστοποιήσεις των προγραμμάτων σπουδών

Εγκρίθηκε ο νέος Οδηγός Πιστοποίησης, ο οποίος αφορά τόσο τα δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα όσο και τα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων που λειτουργούν ως Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).

Η απόφαση εξειδικεύει τις διαδικασίες ελέγχου, τις προϋποθέσεις επιλογής των αξιολογητών, τα στάδια της εξωτερικής αξιολόγησης και τον τρόπο έκδοσης των αποφάσεων πιστοποίησης.

Μη κρατικά πανεπιστήμια: Τι προβλέπει ο νέος οδηγός της ΕΘΑΑΕ

Ο νέος Οδηγός Πιστοποίησης καλύπτει τα προγράμματα σπουδών πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου, καθώς και τα προγράμματα που υλοποιούνται σε συνεργασία με εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Παράλληλα, περιλαμβάνει τα εσωτερικά συστήματα διασφάλισης ποιότητας των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.

Στόχος είναι η εφαρμογή συγκεκριμένων και προκαθορισμένων κριτηρίων, τα οποία ακολουθούν τις ευρωπαϊκές αρχές και κατευθυντήριες οδηγίες για τη διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση.

Η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών αποσκοπεί στη διαπίστωση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενες ακαδημαϊκές προδιαγραφές και ότι οι γνώσεις και δεξιότητες των αποφοίτων ανταποκρίνονται στα αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα.

Αντίστοιχα, η πιστοποίηση των εσωτερικών συστημάτων ποιότητας εξετάζει κατά πόσον τα ιδρύματα διαθέτουν τις αναγκαίες διαδικασίες και δομές για τη συνεχή βελτίωση του εκπαιδευτικού, ερευνητικού και διοικητικού τους έργου.

Σύμφωνα με την απόφαση της ΕΘΑΑΕ, η διαδικασία πραγματοποιείται με την υποστήριξη του πληροφοριακού συστήματος AMAS και περιλαμβάνει διαδοχικά στάδια.

Αρχικά, το ίδρυμα υποβάλλει πρόταση πιστοποίησης, η οποία βασίζεται σε διαδικασία εσωτερικής αξιολόγησης.

Στην πρόταση περιλαμβάνονται στοιχεία που τεκμηριώνουν τη συμμόρφωση του ιδρύματος ή του προγράμματος σπουδών με τα ισχύοντα πρότυπα.

Ακολουθεί ο έλεγχος της πληρότητας του φακέλου από την αρμόδια υπηρεσία της ΕΘΑΑΕ.

Εφόσον διαπιστωθούν ελλείψεις στα απαιτούμενα δικαιολογητικά, το ίδρυμα ενημερώνεται και λαμβάνει προθεσμία έως δέκα ημερών για τη συμπλήρωσή τους, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη δέκα ημέρες.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται εξωτερική αξιολόγηση από ειδική επιτροπή, η οποία συντάσσει σχετική έκθεση.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την έκδοση απόφασης πιστοποίησης και, όπου απαιτείται, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης του ιδρύματος με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις.

Ποιοι θα πραγματοποιούν τους ελέγχους

Η εξωτερική αξιολόγηση ανατίθεται σε Επιτροπές Εξωτερικής Αξιολόγησης και Πιστοποίησης, τα μέλη των οποίων επιλέγονται από ειδικό μητρώο της ΕΘΑΑΕ.

Οι εμπειρογνώμονες πρέπει να διαθέτουν επιστημονική εξειδίκευση στο ίδιο ή σε συναφές πεδίο με το πρόγραμμα σπουδών που εξετάζεται.

Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένοι κανόνες για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων.

Ειδικότερα, τα μέλη της επιτροπής δεν επιτρέπεται να διατηρούν εκπαιδευτική, ερευνητική ή υπηρεσιακή σχέση με το αξιολογούμενο ίδρυμα ούτε να είχαν αντίστοιχη σχέση κατά την προηγούμενη πενταετία.

Στις επιτροπές προβλέπεται επίσης η συμμετοχή φοιτητών και, όπου συντρέχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, εκπροσώπων επαγγελματικών φορέων.

Για την επιλογή των μελών λαμβάνονται υπόψη η επιστημονική συνάφεια, η διαθεσιμότητα και οι ειδικές προϋποθέσεις που καθορίζει ο οδηγός.

Επιτόπιες επισκέψεις και εξ αποστάσεως αξιολόγηση

Η διαδικασία εξωτερικής αξιολόγησης περιλαμβάνει επιθεώρηση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με φυσική παρουσία είτε εξ αποστάσεως, με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων.

Κατά τη διάρκειά της, η αρμόδια επιτροπή εξετάζει τα στοιχεία που έχει υποβάλει το ίδρυμα και ελέγχει κατά πόσον ανταποκρίνονται στην πραγματική κατάσταση.

Παράλληλα, πραγματοποιούνται συναντήσεις με εκπροσώπους της διοίκησης, του ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού, των φοιτητών και των αποφοίτων.

Στη διαδικασία μπορούν επίσης να συμμετέχουν εκπρόσωποι φορέων απασχόλησης και άλλοι ενδιαφερόμενοι.

Με βάση τα ευρήματα, η επιτροπή συντάσσει έκθεση στην οποία αποτυπώνονται τα ισχυρά σημεία, οι αδυναμίες και οι προτάσεις βελτίωσης.

Θετική, υπό όρους ή αρνητική πιστοποίηση

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η διαδικασία αξιολόγησης δεν οδηγεί αυτομάτως σε θετική απόφαση.

Το Συμβούλιο Αξιολόγησης και Πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ μπορεί να εκδώσει τριών ειδών αποφάσεις:

Θετική πιστοποίηση, όταν πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια.

Θετική πιστοποίηση υπό όρους, όταν διαπιστώνονται ελλείψεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος.

Αρνητική πιστοποίηση, όταν δεν διαπιστώνεται ο απαιτούμενος βαθμός συμμόρφωσης με τα κριτήρια.

Στην περίπτωση της υπό όρους πιστοποίησης, προσδιορίζονται τα κριτήρια που δεν έχουν ικανοποιηθεί και καθορίζεται διαδικασία επανεξέτασης.

Εάν το ίδρυμα δεν συμμορφωθεί με τους όρους που έχουν τεθεί, η πιστοποίηση αίρεται.

Έως πέντε χρόνια η διάρκεια της πιστοποίησης

Ο νέος οδηγός προβλέπει ότι η διάρκεια ισχύος της πιστοποίησης καθορίζεται με την απόφαση του αρμόδιου οργάνου.

Κατά κανόνα, η διάρκεια αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη, εκτός εάν η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει διαφορετικά.

Η πιστοποίηση δεν αποτελεί, επομένως, μια διαδικασία που ολοκληρώνεται οριστικά με την πρώτη θετική απόφαση.

Τα ιδρύματα υπόκεινται σε παρακολούθηση, προκειμένου να διαπιστώνεται η διατήρηση των απαιτούμενων προδιαγραφών ποιότητας.

Η παρακολούθηση μπορεί να είναι τακτική ή έκτακτη, ενώ προβλέπεται και η υποβολή σχετικών εκθέσεων από τα ιδρύματα.

Σε περίπτωση αρνητικής περιοδικής πιστοποίησης, ο οδηγός ορίζει ότι δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί νέα περιοδική πιστοποίηση του ίδιου προγράμματος ή συστήματος διασφάλισης ποιότητας πριν από την παρέλευση δύο ετών.

Οι προθεσμίες για τις αποφάσεις

Μετά την ολοκλήρωση της εξωτερικής αξιολόγησης, η τελική έκθεση υποβάλλεται στο Συμβούλιο Αξιολόγησης και Πιστοποίησης.

Ένα μέλος του Συμβουλίου ορίζεται εισηγητής και αναλαμβάνει να μελετήσει τον φάκελο, με ενδεικτική προθεσμία δεκαπέντε ημερών για την υποβολή της εισήγησής του.

Στη συνέχεια, το Συμβούλιο συνεδριάζει για τη λήψη της τελικής απόφασης, εντός ενδεικτικής προθεσμίας εξήντα ημερών.

Η διαδικασία μπορεί να παραταθεί εάν ζητηθούν πρόσθετες πληροφορίες ή έγγραφα που κρίνονται απαραίτητα για την αξιολόγηση.

Τι ισχύει για τις διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει

Η απόφαση περιλαμβάνει μεταβατική πρόβλεψη για τις πιστοποιήσεις που είχαν αρχίσει πριν από τις 2 Νοεμβρίου 2026.

Οι συγκεκριμένες διαδικασίες μπορούν να συνεχιστούν με τις επιτροπές εξωτερικής αξιολόγησης που είχαν ήδη συγκροτηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέλη τους εγγράφονται στα προβλεπόμενα μητρώα.

Παράλληλα, τα στάδια αξιολόγησης που έχουν ήδη ολοκληρωθεί διατηρούν την ισχύ τους και δεν επαναλαμβάνονται, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις του νέου οδηγού και των εφαρμοζόμενων προτύπων.

Με τη δημοσίευση του νέου πλαισίου καταργούνται οι προηγούμενοι οδηγοί πιστοποίησης των δημόσιων ΑΕΙ του 2023 και των ΝΠΠΕ του Ιουνίου 2025.

Στο επίκεντρο η ποιότητα των πανεπιστημιακών σπουδών

Η απόφαση της ΕΘΑΑΕ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της πιστοποίησης των μη κρατικών πανεπιστημιακών παραρτημάτων συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Το νέο πλαίσιο καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογούνται τα προγράμματα σπουδών και οι εσωτερικοί μηχανισμοί ποιότητας, με κοινές διαδικαστικές αρχές για δημόσια ΑΕΙ και ΝΠΠΕ.

Βασική επιδίωξη είναι να διασφαλίζεται ότι τα προγράμματα σπουδών ανταποκρίνονται στις προβλεπόμενες ακαδημαϊκές απαιτήσεις και ότι οι παρεχόμενοι τίτλοι στηρίζονται σε πιστοποιημένες διαδικασίες ποιότητας.

Η έγκριση του οδηγού δεν συνιστά από μόνη της πιστοποίηση συγκεκριμένου πανεπιστημίου ή προγράμματος σπουδών. Αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο βάσει του οποίου διενεργούνται οι σχετικές αξιολογήσεις και εκδίδονται οι αποφάσεις της ΕΘΑΑΕ.

Ο ΝΕΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΔΩ