Πανελλήνιες: Καταγγελία-«βόμβα» της ΟΙΕΛΕ για 3.000 υποψηφίους με προνομιακή μεταχείριση – Τα τρία «παραθυράκια»

Καταγγελίες για πρακτικές που, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, υπονομεύουν την ισονομία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις και δημιουργούν υποψηφίους «δύο ταχυτήτων» φέρνει στο προσκήνιο η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας.

Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι, παρά τις δικλίδες ασφαλείας που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη διαδικασία των Πανελλαδικών, τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται τρόποι παράκαμψης των κανόνων, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν σημαντικό πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες κατηγορίες μαθητών.

Στο επίκεντρο των καταγγελιών βρίσκονται η μοριοδότηση μέσω αθλητικών διακρίσεων, η κατ’ οίκον διδασκαλία με αμφισβητούμενες ιατρικές γνωματεύσεις και η αύξηση των υποψηφίων που εξετάζονται προφορικά.

Η ΟΙΕΛΕ εκτιμά ότι έως και 3.000 μαθητές ετησίως τυγχάνουν εξαιρετικά ευνοϊκής μεταχείρισης, αριθμός που, σύμφωνα με την ίδια, αντιστοιχεί περίπου στο 5% των εισακτέων στα πανεπιστήμια.

Πρόκειται για εκτίμηση και καταγγελίες της Ομοσπονδίας, οι οποίες δεν συνιστούν από μόνες τους τεκμηρίωση παρατυπιών για το σύνολο των συγκεκριμένων μαθητών.

Πανελλαδικές: Οι τρεις πρακτικές που καταγγέλλει η ΟΙΕΛΕ

Η Ομοσπονδία αναγνωρίζει ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις παραμένουν ένας από τους θεσμούς που διατηρούν την εμπιστοσύνη σημαντικού μέρους της κοινωνίας.

Η ανωνυμία των γραπτών και οι προβλεπόμενες διαδικασίες βαθμολόγησης αποτελούν, όπως σημειώνει, ουσιαστικές εγγυήσεις διαφάνειας.

Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η αξιοπιστία των εξετάσεων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη βαθμολόγηση, αλλά και από τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες προετοιμάζονται και συμμετέχουν οι υποψήφιοι.

Κατά την ΟΙΕΛΕ, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες ενδέχεται να ενισχύονται από πρακτικές που προσφέρουν σε ορισμένους μαθητές πρόσθετα μόρια, περισσότερο χρόνο προετοιμασίας ή διαφορετικό τρόπο εξέτασης χωρίς επαρκή έλεγχο.

1. Αθλητικές διακρίσεις και μοριοδότηση: Καταγγελίες για εικονικά πρωταθλήματα

Η πρώτη κατηγορία καταγγελιών αφορά τον σχολικό και νεανικό αθλητισμό.

Με αφορμή πρόσφατη υπόθεση που σχετίζεται με το ελληνικό μπάσκετ, η ΟΙΕΛΕ επαναφέρει τις καταγγελίες της για καταχρηστική αξιοποίηση των αθλητικών διακρίσεων με στόχο την εξασφάλιση μορίων για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, υπάρχουν δύο βασικές μορφές τέτοιων πρακτικών.

Η πρώτη αφορά σχολεία, δημόσια και ιδιωτικά, τα οποία φέρονται να συγκεντρώνουν μαθητές με αθλητικές ικανότητες, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα εγγραφής χωρίς ουσιαστική παρακολούθηση μαθημάτων.

Στόχος, σύμφωνα με την καταγγελία, είναι η συγκρότηση ισχυρών σχολικών ομάδων που θα κατακτούν εγχώριες ή διεθνείς διακρίσεις, εξασφαλίζοντας στους μαθητές πρόσθετη μοριοδότηση.

Η δεύτερη αφορά αθλητικές ομοσπονδίες, κυρίως λιγότερο δημοφιλών αθλημάτων, οι οποίες, κατά την ΟΙΕΛΕ, φέρονται να διοργανώνουν εικονικά πρωταθλήματα με ομάδες που δεν έχουν πραγματική αγωνιστική δραστηριότητα.

Μέσω αυτών των διαδικασιών, υποστηρίζει η Ομοσπονδία, μαθητές ενδέχεται να αποκτούν δικαιώματα μοριοδότησης χωρίς ουσιαστική αθλητική επίδοση.

Περίπου 950 εισακτέοι μέσω αθλητικών διακρίσεων

Η ΟΙΕΛΕ επικαλείται επίσημα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία περίπου 950 μαθητές εισήχθησαν στα πανεπιστήμια μέσω της κατηγορίας των διακριθέντων αθλητών κατά την προηγούμενη σχολική χρονιά.

Η Ομοσπονδία θεωρεί τον αριθμό ιδιαίτερα υψηλό και υποστηρίζει ότι απαιτείται αναθεώρηση του συστήματος.

Διευκρινίζει, πάντως, ότι δεν ζητά την πλήρη κατάργηση της μοριοδότησης των αθλητών.

Αντίθετα, προτείνει να περιοριστεί η ευνοϊκή μεταχείριση σε πραγματικά εξαιρετικές επιδόσεις και σε διοργανώσεις που υπόκεινται σε αποτελεσματικό έλεγχο.

Σύμφωνα με τη συγκριτική ανάλυση που παρουσιάζει, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι ειδικές διευκολύνσεις αφορούν κυρίως αθλητές εθνικών ομάδων που εκπροσωπούν τη χώρα σε διεθνείς διοργανώσεις.

Επισημαίνει ακόμη ότι σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία δεν προβλέπεται αντίστοιχη διευκόλυνση εισαγωγής, αλλά ευελιξία κατά τη διάρκεια των σπουδών.

Η ΟΙΕΛΕ προτείνει αντίστοιχες παρεμβάσεις και στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων ειδικά αθλητικά προγράμματα στα σχολεία.

2. Κατ’ οίκον διδασκαλία: Καταγγελίες για αμφισβητούμενες γνωματεύσεις

Το δεύτερο ζήτημα που αναδεικνύει η Ομοσπονδία αφορά την αύξηση των αιτήσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία, ιδιαίτερα σε ιδιωτικά σχολεία.

Σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, μετά την πανδημία καταγράφεται σημαντική αύξηση των σχετικών αιτημάτων.

Όπως αναφέρει, ο ετήσιος αριθμός τους έχει πλέον φτάσει σε τριψήφιο επίπεδο και είναι υπερδιπλάσιος σε σχέση με το 2021.

Η Ομοσπονδία υπενθυμίζει ότι στην Ελλάδα η κατ’ οίκον διδασκαλία προβλέπεται για μαθητές με σοβαρά προβλήματα υγείας ή αναπηρίες που δεν τους επιτρέπουν να μετακινούνται στο σχολείο.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που υποστηρίζει ότι έχει συγκεντρώσει, μόλις το 10% έως 15% των αιτήσεων αφορά περιπτώσεις σοβαρών παθήσεων ή αναπηριών.

Για τις υπόλοιπες, αναφέρει ότι χρησιμοποιούνται συχνά διαγνώσεις που σχετίζονται με αγχώδεις διαταραχές και άλλες ψυχολογικές δυσκολίες.

Η Ομοσπονδία αμφισβητεί τη διαφάνεια ορισμένων αιτήσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες διαγνώσεις δεν μπορούν να αποτελούν πραγματικά και σοβαρά προβλήματα υγείας.

Οι καταγγελίες για οικογένειες με οικονομική και κοινωνική ισχύ

Η ΟΙΕΛΕ υποστηρίζει ότι μεταξύ των οικογενειών που επιδιώκουν κατ’ οίκον διδασκαλία περιλαμβάνονται περιπτώσεις με συγκεκριμένα ιδεολογικά ή κοινωνικά χαρακτηριστικά.

Αναφέρεται σε παλαιότερες καταγγελίες της, από το 2017 και το 2024, για οικογένειες που φέρονται να συνδέονται με ακροδεξιές ή παραθρησκευτικές οργανώσεις και επιθυμούν να κρατήσουν τα παιδιά τους μακριά από το συμβατικό σχολικό περιβάλλον.

Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι υπάρχουν και περιπτώσεις οικογενειών με υψηλή κοινωνική ή οικονομική επιρροή που αξιοποιούν την κατ’ οίκον διδασκαλία για ιδεολογικούς, κοινωνικούς ή εκπαιδευτικούς λόγους.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε μαθητές των τελευταίων τάξεων του Λυκείου, οι οποίοι, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, ενδέχεται να αξιοποιούν τον χρόνο παραμονής στο σπίτι για εντατικότερη προετοιμασία ενόψει των Πανελλαδικών.

Κατά την ΟΙΕΛΕ, αυτό δημιουργεί άνισες συνθήκες σε σχέση με τους συμμαθητές τους που παρακολουθούν καθημερινά το σχολικό πρόγραμμα.

Τι καταγγέλλεται για τον έλεγχο των αιτήσεων

Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι ορισμένες αιτήσεις κατ’ οίκον διδασκαλίας βασίζονται σε ιατρικές γνωματεύσεις που εκδίδονται από συγκεκριμένους γιατρούς δύο δημόσιων νοσοκομείων.

Παράλληλα, ασκεί κριτική στη διαδικασία αξιολόγησης από την αρμόδια τριμελή επιτροπή του υπουργείου Παιδείας.

Σύμφωνα με την καταγγελία, η επιτροπή περιορίζεται στον τυπικό έλεγχο των εγγράφων, χωρίς να πραγματοποιεί ουσιαστική αξιολόγηση των περιπτώσεων.

Η ΟΙΕΛΕ θεωρεί ότι η ύπαρξη γνωμάτευσης από δημόσιο νοσοκομείο καθιστά την έγκριση της αίτησης σχεδόν δεδομένη, γεγονός που, κατά την ίδια, δημιουργεί περιθώρια καταχρήσεων.

Οι ισχυρισμοί αυτοί απαιτούν διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές και δεν τεκμηριώνουν αυτομάτως την ύπαρξη πλαστών γνωματεύσεων.

3. Προφορικές Πανελλαδικές: Από 2.000 σε 5.700 υποψηφίους

Η τρίτη κατηγορία καταγγελιών αφορά τους υποψηφίους που εξετάζονται προφορικά λόγω διαγνωσμένων μαθησιακών δυσκολιών, αναπηριών ή άλλων προβλεπόμενων λόγων.

Η ΟΙΕΛΕ επισημαίνει ότι ο αριθμός των συγκεκριμένων υποψηφίων έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία.

Επικαλούμενη στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, αναφέρει ότι:

Το 2015 περίπου 2.000 μαθητές, δηλαδή το 2% των υποψηφίων, εξετάζονταν στην κατηγορία των «φυσικώς αδυνάτων».

Την προηγούμενη χρονιά ο αριθμός είχε φτάσει περίπου τους 5.700 μαθητές, ποσοστό σχεδόν 7%.

Η Ομοσπονδία αναγνωρίζει ότι η αύξηση μπορεί εν μέρει να αποδίδεται στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση, στη βελτίωση των διαγνωστικών διαδικασιών και στη μείωση του κοινωνικού στίγματος γύρω από τις μαθησιακές δυσκολίες και την αναπηρία.

Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η έκταση της μεταβολής δημιουργεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.

Η αύξηση του αριθμού των προφορικά εξεταζόμενων δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παράνομης ή καταχρηστικής χορήγησης διευκολύνσεων.

Η παλαιότερη καταγγελία για γνωματεύσεις τενοντίτιδας

Στο πλαίσιο της ανακοίνωσής της, η ΟΙΕΛΕ επαναφέρει υπόθεση που, όπως αναφέρει, είχε φτάσει σε γνώση της το 2019.

Σύμφωνα με την καταγγελία, σημαντικός αριθμός μαθητών ιδιωτικού σχολείου της Αττικής φέρεται να είχε εξεταστεί προφορικά με ιατρικές γνωματεύσεις για τενοντίτιδα, την εγκυρότητα των οποίων η Ομοσπονδία αμφισβητούσε.

Η ΟΙΕΛΕ υποστηρίζει επίσης ότι ο πατέρας ενός από τους συγκεκριμένους μαθητές είχε ρόλο συντονιστή σε εξεταστικό κέντρο υποψηφίων που εξετάζονταν προφορικά.

Όπως επισημαίνει, παρότι είχε καταγγείλει την υπόθεση, δεν έλαβε ενημέρωση για την έκβαση ενδεχόμενης διερεύνησης.

Πρόκειται για παλαιότερη καταγγελία της Ομοσπονδίας, χωρίς να παρατίθενται στην ανακοίνωση στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι διαπιστώθηκαν παρατυπίες.

Τι ζητά η ΟΙΕΛΕ από το υπουργείο Παιδείας

Η Ομοσπονδία αναφέρει ότι έχει ήδη καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις στην υπουργό Παιδείας κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησής τους.

Για τον σχολικό αθλητισμό προτείνει:

Αναθεώρηση της μοριοδότησης, με αυστηρότερα κριτήρια και εντατικότερους κρατικούς ελέγχους.

Έναρξη θεσμικού διαλόγου με εκπαιδευτικούς φορείς και ειδικούς για ένα νέο, διαφανές πλαίσιο σχολικού αθλητισμού.

Επανίδρυση των αθλητικών σχολείων και δημιουργία ειδικών προγραμμάτων που θα επιτρέπουν στους νέους αθλητές να συνδυάζουν εκπαίδευση και προπονήσεις.

Άμεση έναρξη πειθαρχικών διαδικασιών για ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων, διευθυντικά στελέχη και εκπαιδευτικούς δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων, εφόσον προκύπτει εμπλοκή τους στις καταγγελλόμενες πρακτικές.

Αυστηρότερος έλεγχος για κατ’ οίκον διδασκαλία και προφορικές εξετάσεις

Για τις υπόλοιπες δύο κατηγορίες, η ΟΙΕΛΕ προτείνει την ενίσχυση των διαδικασιών ελέγχου και πιστοποίησης.

Ειδικότερα, ζητά εξονυχιστική εξέταση κάθε αίτησης κατ’ οίκον διδασκαλίας που υποβάλλεται στο υπουργείο Παιδείας, καθώς και αυστηρότερη εποπτεία της διαδικασίας που πραγματοποιείται σε συνεργασία με δημόσια και ιδιωτικά σχολεία.

Παράλληλα, προτείνει την αυστηροποίηση των προϋποθέσεων απαλλαγής από τη γραπτή εξέταση.

Η Ομοσπονδία επικαλείται πρακτικές άλλων χωρών, όπου σε αρκετές περιπτώσεις μαθησιακών δυσκολιών προβλέπεται περισσότερος χρόνος εξέτασης αντί πλήρους αντικατάστασης της γραπτής διαδικασίας από προφορική.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητά όλες οι περιπτώσεις απαλλαγής από γραπτές εξετάσεις να αξιολογούνται αποκλειστικά από τα ΚΕΔΑΣΥ, με αυστηρά και διαφανή κριτήρια.

Τέλος, προτείνει τη συγκρότηση ανεξάρτητης επιτροπής, η οποία δεν θα περιορίζεται στον έλεγχο των ιατρικών πιστοποιητικών, αλλά θα μπορεί να εξετάζει η ίδια τους μαθητές για τη διαπίστωση σωματικών ή ψυχικών παθήσεων.

Κατά την ΟΙΕΛΕ, η υιοθέτηση των προτάσεων αυτών θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια καταχρήσεων και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στη διαδικασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι στόχος της δεν είναι η κατάργηση των αναγκαίων διευκολύνσεων για μαθητές που πραγματικά τις δικαιούνται, αλλά η διασφάλιση ότι οι ειδικές προβλέψεις εφαρμόζονται με αντικειμενικά κριτήρια και αποτελεσματικό έλεγχο.