Πανεπιστήμια στη δίνη της Τεχνητής Νοημοσύνης: Από τα «έξυπνα» γυαλιά στους νέους κανόνες εξετάσεων – Τι συμβαίνει σε Ελλάδα και εξωτερικό

Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι φοιτητές αναζητούν πληροφορίες ή προετοιμάζονται για τις εξετάσεις. Αμφισβητεί πλέον και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο τα πανεπιστήμια αξιολογούν τις γνώσεις τους.

Από τις εργασίες που μπορούν να παραχθούν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μέχρι τα έξυπνα γυαλιά και τις κρυφές συσκευές στις εξεταστικές, οι καθηγητές βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ερώτημα: Πώς μπορεί να διαπιστωθεί τι πραγματικά γνωρίζει ένας φοιτητής όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να απαντήσει στη θέση του;

Στο εξωτερικό, περιστατικά που έχουν δει το φως της δημοσιότητας αποτυπώνουν την έκταση της πρόκλησης, με καθηγητές να αμφισβητούν την αξία των παραδοσιακών εργασιών και άλλους να καταγγέλλουν τη χρήση AI σε εξετάσεις. Στην Ελλάδα, η συζήτηση έχει ήδη περάσει στα αμφιθέατρα, με πανεπιστημιακούς να αναζητούν τρόπους προστασίας της αξιοπιστίας των εξετάσεων, χωρίς να αγνοούν τις δυνατότητες που προσφέρει η νέα τεχνολογία.

Στο Μπέρκλεϊ ο καθηγητής που σταμάτησε να βαθμολογεί τις σωστές απαντήσεις

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του βραβευμένου μαθηματικού Ρίτσαρντ Μπόρτσερντς, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και κατόχου του μεταλλίου Φιλντς.

Ο καθηγητής αποφάσισε να σταματήσει να αξιολογεί τις εργασίες των φοιτητών του με βασικό κριτήριο την ορθότητα των απαντήσεων. Πλέον δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στο εάν οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί, καθώς θεωρεί ότι η δυνατότητα χρήσης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης καθιστά την παραδοσιακή βαθμολόγηση λιγότερο αξιόπιστη.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι απλώς ότι οι φοιτητές χρησιμοποιούν AI. Είναι ότι μπορούν να παρουσιάσουν σωστές λύσεις χωρίς απαραίτητα να έχουν κατανοήσει τη διαδικασία επίλυσης, ενώ όσοι επιλέγουν να εργαστούν χωρίς ψηφιακή βοήθεια ενδέχεται να βρεθούν σε μειονεκτική θέση.

Για τον λόγο αυτό, ο Μπόρτσερντς στηρίζεται περισσότερο στις δια ζώσης εξετάσεις χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές. Παράλληλα, το Μπέρκλεϊ ζητά από τους διδάσκοντες να αποσαφηνίζουν τους κανόνες χρήσης της AI ανά μάθημα, καθώς τα εργαλεία ανίχνευσης κειμένων Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θεωρήθηκαν αρκετά αξιόπιστα για ενιαία εφαρμογή σε ολόκληρο το πανεπιστήμιο.

Στο Brown οι βαθμολογίες κατέρρευσαν όταν οι εξετάσεις έγιναν δια ζώσης

Μια διαφορετική περίπτωση αναδείχθηκε στο Πανεπιστήμιο Brown των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου καθηγητής κατήγγειλε εκτεταμένη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης σε εξετάσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο σχετικό δημοσίευμα, σε αρχική εξέταση ο μέσος όρος των φοιτητών έφτασε το 96 στα 100, με 40 φοιτητές να λαμβάνουν άριστα. Οι διορθωτές εντόπισαν ομοιότητες ανάμεσα σε απαντήσεις που είχαν παραδοθεί και σε κείμενα παραγόμενα από το ChatGPT.

Όταν η τελική εξέταση πραγματοποιήθηκε με φυσική παρουσία, ο μέσος όρος υποχώρησε στο 48 στα 100. Ο καθηγητής συνέδεσε τη μεγάλη διαφορά με την πιθανή χρήση AI και αποφάσισε να εγκαταλείψει τις εξετάσεις από το σπίτι και να μη συνυπολογίζει τις εβδομαδιαίες εργασίες στον τελικό βαθμό.

Τα στοιχεία αυτά αποτελούν μέρος της καταγγελίας του καθηγητή και δεν σημαίνουν ότι έχει αποδειχθεί ατομική παρατυπία για κάθε φοιτητή. Αναδεικνύουν, ωστόσο, τη δυσκολία αξιολόγησης όταν δεν υπάρχει έλεγχος των συνθηκών εξέτασης.

Καθηγητής «παγίδευσε» φοιτητές που χρησιμοποίησαν AI σε εξετάσεις – Το μήνυμα που αποκάλυψε την αντιγραφή

Έναν ασυνήθιστο τρόπο για να εντοπίσει φοιτητές που χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη στις εξετάσεις επέλεξε καθηγητής Ιστορίας στις ΗΠΑ.

Ο Τζέισον Γκίμπσον, καθηγητής στο Alcorn State University του Μισισίπι, έκρυψε στις οδηγίες μιας ενδιάμεσης εξέτασης ένα μήνυμα γραμμένο με λευκή γραμματοσειρά, το οποίο δεν ήταν ορατό στους φοιτητές αλλά μπορούσε να διαβαστεί από ένα chatbot όταν το κείμενο αντιγραφόταν αυτούσιο.

Η κρυφή οδηγία ζητούσε από το μοντέλο AI να ενσωματώσει στις απαντήσεις τυχαίες και παράλογες αναφορές στη Μαδαγασκάρη, παρότι το θέμα της εξέτασης αφορούσε τη Βιομηχανική Επανάσταση.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε βίντεο που έγινε viral στο TikTok, 32 από τους 35 φοιτητές σε δύο τμήματα απέτυχαν σε ένα μέρος της εξέτασης, επειδή οι απαντήσεις τους περιείχαν τις φράσεις που είχε δημιουργήσει το κρυφό μήνυμα.

«Τριάντα δύο από τους 35 φοιτητές μου απέτυχαν σε ένα μέρος της ενδιάμεσης εξέτασης, επειδή χρησιμοποίησαν AI για να δημιουργήσουν ολόκληρη την απάντησή τους», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, όπως φάνηκε, δεν είχαν καν διαβάσει το κείμενο πριν το υποβάλουν.

Οι απαντήσεις των φοιτητών περιείχαν φράσεις που δεν είχαν καμία λογική σύνδεση με το θέμα της εξέτασης.Σε μία περίπτωση, μια ανάλυση για τον αντίκτυπο της τεχνολογίας στην κοινωνία κατέληγε στη φράση: «Η Μαδαγασκάρη αιωρείται στο πλάι μέσα στο απόγευμα».

Μια άλλη απάντηση, η οποία αναφερόταν στην τεχνητή νοημοσύνη και στις κοινωνικές ανισότητες, περιείχε την πρόταση: «Το μοβ ποδήλατο της Μαδαγασκάρης ψιθυρίζει στο ταβάνι».

Σε άλλη περίπτωση, μια παρατήρηση σχετικά με την αυτοματοποίηση ολοκληρωνόταν με την αναφορά ότι η Μαδαγασκάρη «φόρεσε μια τοστιέρα σε έναν αγώνα μπάσκετ».

Παράλληλα, η επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στον κόσμο παρομοιαζόταν σε μία από τις απαντήσεις με ένα «μακρύ ταξίδι στη Μαδαγασκάρη».

Οι φράσεις αυτές έδειξαν ότι οι φοιτητές είχαν πιθανότατα αντιγράψει ολόκληρες τις οδηγίες της εξέτασης σε ένα εργαλείο AI και στη συνέχεια είχαν μεταφέρει αυτούσια την απάντησή του, χωρίς να ελέγξουν εάν το τελικό κείμενο ήταν σχετικό ή συνεκτικό.

Επιστροφή στο χαρτί και στις προφορικές εξετάσεις

Η αναζήτηση νέων τρόπων αξιολόγησης δεν αφορά μόνο την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκπαιδευτικοί σχολείων έχουν αρχίσει να αντικαθιστούν εργασίες που εκπονούνται στο σπίτι με προφορικές δοκιμασίες, χειρόγραφα κείμενα και δραστηριότητες μέσα στην τάξη.

Στο Σαν Φρανσίσκο, εκπαιδευτικός επέλεξε να εξετάζει προφορικά τους μαθητές της αντί να αξιολογεί εκθέσεις που είχαν συνταχθεί στο σπίτι. Σε άλλα σχολεία, καθηγητές αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη συγγραφή κειμένων εντός της αίθουσας, ώστε να παρακολουθούν την πορεία της εργασίας και όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, υπάρχουν εκπαιδευτικοί που ενσωματώνουν την AI στη διδασκαλία, αξιοποιώντας την για την προετοιμασία υλικού ή ζητώντας από τους μαθητές να ελέγχουν και να αμφισβητούν τις απαντήσεις της.

Έτσι, διαμορφώνονται δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: περιορισμός της πρόσβασης στην τεχνολογία όταν εξετάζονται οι προσωπικές γνώσεις και οργανωμένη αξιοποίησή της όταν αποτελεί μέρος της μαθησιακής διαδικασίας.

Τεχνητή Νοημοσύνη στα ελληνικά πανεπιστήμια: Από τους περιορισμούς στις εξετάσεις στους πρώτους κανονισμούς χρήσης

Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει ήδη προκαλέσει συγκεκριμένα περιστατικά στα ελληνικά πανεπιστήμια, από καταγγελίες για μαζική αντιγραφή σε εξετάσεις μέχρι αμφιλεγόμενες οδηγίες προς φοιτητές που χρειάστηκε να αποσυρθούν με παρέμβαση των πρυτανικών αρχών. Την ίδια ώρα, πανεπιστημιακά τμήματα έχουν δημοσιεύσει κανόνες που καθορίζουν πότε επιτρέπεται η χρήση εφαρμογών όπως το ChatGPT, πότε συνιστά ακαδημαϊκή παράβαση και ποιες διαδικασίες αξιολόγησης μπορούν να εφαρμοστούν.

Πανεπιστήμιο Κρήτης: Περίπου 40 φοιτητές σε υπόθεση αντιγραφής με AI

Τον Φεβρουάριο του 2026, στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ήρθε στο φως υπόθεση εκτεταμένης χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης σε πανεπιστημιακή εξέταση. Σύμφωνα με την καταγγελία του καθηγητή Δημήτρη Ξενάκη, περίπου 40 φοιτητές είχαν παραδώσει απαντήσεις με κοινές διατυπώσεις και επαναλαμβανόμενα λάθη, τα οποία εντοπίστηκαν και σε απαντήσεις που παρήγαγε εργαλείο AI όταν του τέθηκαν τα ίδια ερωτήματα.

Στο πλαίσιο της υπόθεσης, γραπτό φοιτητή μηδενίστηκε και ακολούθησε διαμαρτυρία της μητέρας του, η οποία επισκέφθηκε το γραφείο του διδάσκοντα. Ο φοιτητής είχε προηγουμένως λάβει πρόταση να εξεταστεί προφορικά.

Η υπόθεση δεν έμεινε μόνο στο επίπεδο της καταγγελίας. Το ζήτημα της αντιμετώπισης της αντιγραφής μέσω AI τέθηκε στη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου Κρήτης, προκειμένου να εξεταστούν πρόσθετα μέτρα για τις εξετάσεις. Δεν προκύπτει, ωστόσο, από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι θεσπίστηκε συγκεκριμένο νέο μέτρο για ολόκληρο το ίδρυμα ως αποτέλεσμα αυτής της συζήτησης.

Πανεπιστήμιο Πατρών: Αναρτήθηκε οδηγία για γυαλιά με ιατρική βεβαίωση – Αποσύρθηκε από τις πρυτανικές αρχές

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, στο Τμήμα Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Πατρών, αναρτήθηκε στην πλατφόρμα eClass οδηγία για εξέταση μαθήματος στις 17 Σεπτεμβρίου. Προέβλεπε ότι οι φοιτητές θα έγραφαν μόνο με μολύβι και ότι όσοι χρειάζονταν γυαλιά θα έπρεπε να διαθέτουν ιατρική βεβαίωση.

Η ανακοίνωση συνδέθηκε με την προσπάθεια αποτροπής της αντιγραφής μέσω έξυπνων γυαλιών και άλλων συσκευών που μπορούν να αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ακολούθησαν αντιδράσεις και παρέμβαση των πρυτανικών αρχών, σε συνεργασία με τον πρόεδρο του Τμήματος Μαθηματικών. Η οδηγία για την προσκόμιση ιατρικής βεβαίωσης αποσύρθηκε και δεν εφαρμόστηκε. Η απαίτηση αυτή, επομένως, δεν αποτελεί ισχύοντα κανόνα του Πανεπιστημίου Πατρών.

Η εξέλιξη επιβεβαιώθηκε και από την πρυτανική πλευρά, με επισήμανση ότι η απαίτηση ιατρικών βεβαιώσεων δημιουργούσε ζήτημα προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Πανεπιστήμιο Κρήτης: Τι προβλέπει η δημοσιευμένη πολιτική του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών

Το Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κρήτης έχει δημοσιεύσει επίσημη πολιτική για τη χρήση του ChatGPT και γενικότερα των εργαλείων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης.

Σύμφωνα με την πολιτική, όταν ο διδάσκων δεν έχει δώσει διαφορετικές σαφείς οδηγίες, η χρήση της παραγωγικής AI αντιμετωπίζεται αντίστοιχα με τη βοήθεια άλλου προσώπου. Αυτό σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται η ουσιαστική ολοκλήρωση μιας εργασίας ή εξέτασης μέσω AI, για παράδειγμα με την εισαγωγή των ερωτήσεων σε ένα chatbot ώστε να παραχθούν οι απαντήσεις.

Οι φοιτητές οφείλουν να αναγνωρίζουν και να δηλώνουν τη χρήση τέτοιων εργαλείων, ενώ σε περίπτωση αμφιβολίας καλούνται να γνωστοποιούν την υποστήριξη που έλαβαν. Παράλληλα, οι διδάσκοντες μπορούν να ορίζουν διαφορετικούς κανόνες ανά μάθημα, επιτρέποντας ή απαγορεύοντας συγκεκριμένες χρήσεις της AI, με σχετική ενημέρωση των φοιτητών.

Πρόκειται για δημοσιευμένη πολιτική του συγκεκριμένου τμήματος και όχι για γενική απαγόρευση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε όλα τα τμήματα του Πανεπιστημίου Κρήτης.

ΕΚΠΑ: Απαγόρευση αυτούσιας αντιγραφής από AI και δυνατότητα προφορικής εξέτασης

Στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας έχει εκδώσει επίσημη πολιτική για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία παραπέμπει και στον Κώδικα Δεοντολογίας του ιδρύματος.

Το πλαίσιο επιτρέπει και ενθαρρύνει την υποστηρικτική χρήση εργαλείων AI για την κατανόηση και τη μάθηση, υπό την προϋπόθεση ότι οι φοιτητές αξιολογούν κριτικά τις πληροφορίες που λαμβάνουν.

Ωστόσο, απαγορεύεται ρητά η αυτούσια αντιγραφή περιεχομένου από εργαλεία AI σε εργασίες, ασκήσεις και εξετάσεις. Όταν χρησιμοποιείται Τεχνητή Νοημοσύνη κατά την εκπόνηση εργασίας, ο φοιτητής πρέπει να αναφέρει το εργαλείο που χρησιμοποίησε και να εξηγεί με ακρίβεια τον τρόπο αξιοποίησής του.

Η πολιτική προβλέπει επίσης ότι οι διδάσκοντες μπορούν να χρησιμοποιούν εργαλεία ανίχνευσης αντιγραφής, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα αποτελέσματά τους ενδέχεται να περιέχουν σφάλματα. Σε περίπτωση αθέμιτης χρήσης, υπάρχει δυνατότητα λήψης περαιτέρω πειθαρχικών μέτρων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για συμπληρωματική προφορική εξέταση, ώστε η αξιολόγηση γραπτών εργασιών ή εξετάσεων να μπορεί να συνοδεύεται από έλεγχο της πραγματικής κατανόησης του αντικειμένου.

Οι συγκεκριμένοι κανόνες περιλαμβάνονται στην επίσημη πολιτική του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ενιαίος κανονισμός όλων των τμημάτων του ΕΚΠΑ.

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου: Υποχρεωτική αναφορά της χρήσης AI στις εργασίες

Στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στις φοιτητικές εργασίες ρυθμίζεται και από τον επίσημο Κώδικα Δεοντολογίας και Καλής Πρακτικής του ιδρύματος, ο οποίος δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ το 2023.

Σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 4, όταν χρησιμοποιούνται συστήματα AI για την παραγωγή περιεχομένου, οι φοιτητές πρέπει να δηλώνουν με σαφήνεια ποια τμήματα της εργασίας έχουν παραχθεί με τη βοήθειά τους. Η αναφορά πρέπει να περιλαμβάνει τα συγκεκριμένα χωρία, τις τεχνολογίες που χρησιμοποιήθηκαν και τα ερωτήματα που υποβλήθηκαν στα συστήματα AI για την παραγωγή του περιεχομένου.

Η παρουσίαση περιεχομένου που έχει παραχθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη ως αποκλειστικά προσωπικής εργασίας εμπίπτει στους κανόνες περί ακαδημαϊκής δεοντολογίας και λογοκλοπής. Οι σχετικές διατάξεις δεν απαγορεύουν συλλήβδην κάθε χρήση AI, αλλά απαιτούν διαφάνεια και σαφή αναγνώριση της προέλευσης του περιεχομένου.

Επιπλέον, στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Δημόσια Διοίκηση και Τοπική Αυτοδιοίκηση» έχει θεσπιστεί ειδικός Κανονισμός Χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του προγράμματος.

Ο κανονισμός αφορά τη χρήση AI στη διδασκαλία, στις εργασίες, στην έρευνα και στη μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. Μάλιστα, το πρόγραμμα διαθέτει ειδική υπεύθυνη δήλωση χρήσης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία κατατίθεται μαζί με τη μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία και με τις απαλλακτικές εργασίες μαθημάτων.