Social media: Τι αλλάζει για τα παιδιά κάτω των 13 και 15 ετών – Οι νέοι κανόνες της ΕΕ

Νέους περιορισμούς για τα social media και τα παιδιά προβλέπει η προτεινόμενη πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα παιδιά (EU KIDS Act), η οποία θέτει διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης ανάλογα με την ηλικία. Για παιδιά κάτω των 13 ετών προβλέπεται αποκλεισμός από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η δημιουργία αυτόνομου λογαριασμού προτείνεται να επιτρέπεται από τα 15 έτη.

Η πρόταση, που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περιλαμβάνει παράλληλα κανόνες για την προστασία όλων των χρηστών κάτω των 18 ετών, από ιδιωτικά προφίλ και περιορισμούς σε εθιστικές λειτουργίες μέχρι επαλήθευση ηλικίας και αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες. Η νομοθετική πρόταση έχει υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία εξέτασης και έγκρισής της.

Τι προβλέπεται για παιδιά κάτω των 15 ετών

Η ηλικία των 15 ετών αποτελεί, σύμφωνα με την πρόταση, το όριο από το οποίο ένας ανήλικος θα μπορεί να δημιουργεί αυτόνομα λογαριασμό σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Για τις ηλικίες από 13 έως κάτω των 15 ετών προβλέπεται διαφορετικό καθεστώς, με τη συμμετοχή του γονέα ή κηδεμόνα. Συγκεκριμένα, οι κηδεμόνες θα μπορούν να δημιουργούν «μίνι λογαριασμούς», στους οποίους τα παιδιά θα αποκτούν πρόσβαση μέσω του δικού τους λογαριασμού.

Μέσω αυτών θα είναι δυνατή η χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και πλατφορμών ανταλλαγής βίντεο που είναι κατάλληλα για την ηλικία τους. Παράλληλα, προβλέπονται δικλίδες όπως περιορισμένες κοινωνικές επαφές και χρόνος οθόνης που δεν θα ξεπερνά τη μία ώρα ημερησίως.

Για τα παιδιά από 3 έως κάτω των 13 ετών δεν προβλέπεται πρόσβαση στα social media. Θα μπορούν, ωστόσο, να χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένες, φιλικές προς τα παιδιά υπηρεσίες ανταλλαγής βίντεο μέσω λογαριασμών που διαχειρίζεται ο κηδεμόνας τους. Και σε αυτή την περίπτωση η έκθεση του παιδιού θα περιορίζεται έως μία ώρα την ημέρα.

Τι αλλάζει στις λειτουργίες των πλατφορμών

Ένα μεγάλο μέρος της πρότασης αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται οι διαδικτυακές υπηρεσίες που απευθύνονται ή παρέχονται σε ανηλίκους. Οι υποχρεώσεις καλύπτουν μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια, συντρόφους Τεχνητής Νοημοσύνης και διαλογικά ρομπότ για χρήστες κάτω των 18 ετών.

Μεταξύ άλλων, προβλέπεται απαγόρευση εθιστικών χαρακτηριστικών και ροών συστάσεων που βασίζονται σε προφίλ και μπορούν να οδηγήσουν τους ανηλίκους σε επιβλαβές περιεχόμενο. Στους περιορισμούς περιλαμβάνονται ακόμη η άπειρη κύλιση χωρίς σημεία διακοπής, τα κόλπα ανταμοιβής, οι ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου και η ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους.

Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για τους συντρόφους AI και τα chatbots. Αυτά θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένα από προεπιλογή και δεν θα επιτρέπεται να προσομοιώνουν διαπροσωπικές σχέσεις με τρόπους που δημιουργούν συναισθηματική εξάρτηση.

Ιδιωτικά προφίλ και περιορισμένη πρόσβαση σε κάμερα και μικρόφωνο

Για τους ανηλίκους, τα προφίλ θα πρέπει να είναι ιδιωτικά από προεπιλογή, ενώ απενεργοποιημένες θα είναι η γεωγραφική θέση και η πρόσβαση στην κάμερα και το μικρόφωνο.

Οι διαδικτυακές υπηρεσίες θα πρέπει επίσης να διαθέτουν εύχρηστες επιλογές ώστε οι ανήλικοι να μπορούν να αποκλείουν ή να θέτουν σε σίγαση άλλους χρήστες. Προβλέπονται ακόμη εργαλεία για τη διαχείριση του χρόνου και συστήματα συστάσεων τα οποία οι ίδιοι οι ανήλικοι θα μπορούν να ελέγχουν, να συντονίζουν και να επαναρυθμίζουν.

Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις εντάσσονται στον πυλώνα της «ασφάλειας εκ σχεδιασμού», που αποτελεί ένα από τα τέσσερα βασικά μέρη της προτεινόμενης πράξης.

Πώς θα ελέγχεται η ηλικία

Η εφαρμογή των ηλικιακών περιορισμών συνδέεται με τη χρήση εργαλείων διασφάλισης ηλικίας από τις διαδικτυακές υπηρεσίες και τα καταστήματα εφαρμογών.

Μία από τις δυνατότητες που αναφέρονται είναι η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ, η οποία δεν διατηρεί έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα. Στη δημιουργία του συγκεκριμένου οικοσυστήματος προβλέπεται ενεργή συμμετοχή των κρατών-μελών.

Οι πάροχοι social media και πλατφορμών ανταλλαγής βίντεο θα καλούνται επίσης να πραγματοποιούν επαλήθευση ηλικίας κατά το άνοιγμα νέου λογαριασμού. Για τους λογαριασμούς που ήδη υπάρχουν, η ηλικία θα πρέπει να εκτιμάται βάσει στοιχείων όπως η ημερομηνία δημιουργίας του λογαριασμού ή τα στοιχεία πιστωτικής κάρτας.

Στις πλατφόρμες το «βάρος της απόδειξης»

Κεντρική αλλαγή της πρότασης είναι η αντιστροφή του «βάρους της απόδειξης». Οι πάροχοι πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών θα έχουν πλέον την ευθύνη να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς εκ σχεδιασμού.

Θα πρέπει να καταθέτουν σχέδιο συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε ανεξάρτητο ελεγκτή, ο οποίος θα εξετάζει τη νέα υπηρεσία, λειτουργία ή χαρακτηριστικό. Εφόσον από την έκθεση του ελεγκτή προκύψουν ελλείψεις, η Επιτροπή θα μπορεί να ζητήσει από τον πάροχο διορθωτικές παρεμβάσεις.

Η επιβολή θα στηρίζεται στις υφιστάμενες δομές της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται ταχείες διαδικασίες, με την Επιτροπή να καλείται να ολοκληρώνει τις έρευνες μέσα σε 90 ημέρες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι η τεχνολογία με την οποία έρχονται σήμερα σε επαφή τα παιδιά δεν δημιουργήθηκε με γνώμονα την ευημερία τους. Όπως ανέφερε, με την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης οι πλατφόρμες καλούνται να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς από τον σχεδιασμό τους, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος των γονέων στην ασφαλέστερη διαδικτυακή πλοήγηση των παιδιών.