Φοιτητές μη κρατικών πανεπιστημίων: Το ακαδημαϊκό έτος, τα δίδακτρα και η επόμενη ημέρα

Στο πιο κρίσιμο ίσως ερώτημα για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους μεταφέρεται πλέον η συζήτηση γύρω από τα μη κρατικά πανεπιστήμια μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας: τι θα συμβεί με όσους έχουν ήδη ολοκληρώσει δύο εξάμηνα και με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί η συνέχεια των σπουδών τους;

Η θέση του Υπουργείου Παιδείας είναι κατηγορηματική. Στην επίσημη ανακοίνωσή του μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ, αλλά και μέσω του υφυπουργού Παιδείας Νίκου Παπαϊωάννου, διαβεβαιώνει ότι κανένα ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί και ότι οι σπουδές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δεν πρόκειται να ακυρωθούν.

Από την άλλη πλευρά, ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος, ο οποίος είχε προσφύγει στο ΣτΕ, δεν αμφισβητεί ότι αυτή είναι η επίσημη κυβερνητική θέση, αλλά θέτει το ερώτημα με ποια ακριβώς νομική διαδικασία μπορεί να κατοχυρωθεί αναδρομικά το έτος που έχει ήδη ολοκληρωθεί. Η βασική διαφωνία, επομένως, δεν αφορά μόνο το τι πρόκειται να συμβεί από εδώ και πέρα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν οι σπουδές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

ΠΑΣΟΚ: Η απόφαση του ΣτΕ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αποκαλύπτει καθεστώς ασυδοσίας και αδιαφάνειας

Το Υπουργείο Παιδείας διαβεβαιώνει ότι κανένας φοιτητής δεν θα χάσει το ακαδημαϊκό έτος, ενώ ο καθηγητής Πάνος Λαζαράτος θέτει ζήτημα για τη νομική διαδικασία μέσω της οποίας μπορεί να κατοχυρωθεί η φοίτηση που έχει ήδη πραγματοποιηθεί.

Παπαϊωάννου: «Δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος»

Ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου εμφανίστηκε κατηγορηματικός μιλώντας στο OPEN σχετικά με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν οι αποφάσεις του ΣτΕ στους φοιτητές.

«Τα παιδιά και οι οικογένειες που έχουν φοιτήσει και αναμένονται να φοιτήσουν να ξέρουν ότι δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος», ανέφερε.

Η διαβεβαίωση αφορά και τους φοιτητές που έχουν ήδη ολοκληρώσει δύο εξάμηνα. Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο υφυπουργός, η φοίτηση αυτή δεν πρόκειται να ακυρωθεί και θα ακολουθηθεί η απαιτούμενη νομική διαδικασία.

Η τοποθέτησή του βρίσκεται στην ίδια γραμμή με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας της 13ης Αυγούστου, σύμφωνα με την οποία το θεσμικό πλαίσιο για τα ΝΠΠΕ έχει κριθεί συνταγματικό και οι νέες αποφάσεις του ΣτΕ αφορούν την εφαρμογή του.

Το Υπουργείο μιλά για πλημμέλειες που μπορούν να «θεραπευτούν»

Ο Νίκος Παπαϊωάννου υποστήριξε ότι η απόφαση του ΣτΕ δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με τη δική του ανάγνωση, το Δικαστήριο εντόπισε συγκεκριμένες πλημμέλειες στη διοικητική διαδικασία.

Μεταξύ αυτών ανέφερε την ανάγκη για μεγαλύτερη εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων από την ΕΘΑΑΕ, ζήτημα που σχετίζεται με τη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης ενός πανεπιστημίου, καθώς και πλημμέλεια που αφορά τη μη έγκαιρη έκδοση διαπιστωτικών πράξεων.

Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Ο καθηγητής που προσέφυγε στο ΣτΕ εξηγεί τη σημαίνει η ακύρωση των αδειών λειτουργίας

Ο υφυπουργός υποστήριξε ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα μπορούν να «θεραπευτούν» από τους αρμόδιους φορείς σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια και με την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών.

Λαζαράτος: «Μαγικοί τρόποι στα νομικά δεν υπάρχουν»

Διαφορετική είναι η νομική ανάγνωση του Πάνου Λαζαράτου.

Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο το ζήτημα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία περιορισμένη διοικητική διόρθωση.

«Μαγικοί τρόποι στα νομικά δεν υπάρχουν», ανέφερε χαρακτηριστικά στο OPEN.

Κατά τη δική του ερμηνεία, το πρόβλημα αφορά το κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.

Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι απαιτείται νέα και επαρκής εξειδίκευση των κριτηρίων, νέες διαδικασίες ελέγχου και πιστοποίησης και συμμόρφωση με όσα έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Το μεγάλο ερώτημα για τα δύο εξάμηνα που ολοκληρώθηκαν

Η σημαντικότερη διαφωνία αφορά το ακαδημαϊκό έτος που έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Το Υπουργείο Παιδείας δηλώνει ότι το έτος αυτό δεν πρόκειται να χαθεί και ότι θα υπάρξει νόμιμη διαδικασία που θα διασφαλίσει τη φοίτηση των φοιτητών.

Ο Πάνος Λαζαράτος, από την πλευρά του, θέτει υπό αμφισβήτηση τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί η αναδρομική κατοχύρωση του έτους.

Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και εάν οι απαιτούμενες αλλαγές στο κανονιστικό πλαίσιο γίνουν εγκαίρως για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, εξακολουθεί να παραμένει το ερώτημα με ποιον νόμιμο τρόπο μπορούν να κατοχυρωθούν σπουδές που πραγματοποιήθηκαν βάσει προγραμμάτων τα οποία επηρεάζονται από την ακυρωτική απόφαση.

«Δεν μπορώ να φανταστώ αυτή τη στιγμή πώς θα γίνει νόμιμα», ανέφερε στη διάρκεια της τηλεοπτικής συζήτησης.

Η διαφωνία, επομένως, αφορά τη νομική διαδρομή και όχι ένα ήδη διαπιστωμένο αποτέλεσμα: το Υπουργείο διαβεβαιώνει ότι το έτος θα διασωθεί, ενώ ο καθηγητής εκφράζει επιφυλάξεις για το πώς μπορεί να υλοποιηθεί νόμιμα αυτή η δέσμευση.

Τι λέει ο Λαζαράτος για τα δίδακτρα

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των διδάκτρων που έχουν ήδη καταβάλει οι οικογένειες.

Ο Πάνος Λαζαράτος υποστήριξε ότι εφόσον τελικά χαθεί το ακαδημαϊκό έτος, θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα επιστροφής των διδάκτρων και διεκδίκησης αποζημιώσεων από τις οικογένειες.

Κατά τη νομική του εκτίμηση, στις πιθανές οδούς θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται αγωγές αποζημίωσης κατά της αρμόδιας Αρχής αλλά και κατά του Ελληνικού Δημοσίου, όπως εκπροσωπείται από το Υπουργείο Παιδείας.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη αναφορά αφορά ένα υποθετικό ενδεχόμενο. Δεν υπάρχει σήμερα απόφαση ότι οι φοιτητές χάνουν το έτος τους ούτε έχει αναγνωριστεί γενικό δικαίωμα επιστροφής διδάκτρων.

Αντιθέτως, η επίσημη θέση του Υπουργείου είναι ότι κανένα ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί.

«Πρέπει να ξαναφτιαχτεί το κανονιστικό πλαίσιο»

Ο Πάνος Λαζαράτος υποστηρίζει ότι η συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ απαιτεί ευρύτερη διαδικασία και όχι μία απλή διοικητική διόρθωση.

Κατά την άποψή του, πρέπει να διαμορφωθεί νέο και επαρκώς εξειδικευμένο κανονιστικό πλαίσιο και στη συνέχεια να συγκροτηθούν οι αρμόδιες επιτροπές, να πραγματοποιηθούν νέοι έλεγχοι των εγκαταστάσεων και των προγραμμάτων σπουδών και να ακολουθήσει νέα διαδικασία πιστοποίησης.

Ο καθηγητής θέτει επίσης το ερώτημα κατά πόσο όλα τα πανεπιστήμια που επηρεάζονται θα επιθυμούν να περάσουν εκ νέου από το σύνολο αυτής της διαδικασίας.

Οι αναφορές για κτίρια, προγράμματα και διδακτικό προσωπικό

Ο Πάνος Λαζαράτος αναφέρθηκε και στους λόγους που τον οδήγησαν αρχικά στην προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Όπως ανέφερε, η έρευνά του ξεκίνησε από συγκεκριμένο πρόγραμμα Νομικής, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν ζητήματα που αφορούσαν τις κτιριακές εγκαταστάσεις, τα προγράμματα σπουδών και το διδακτικό προσωπικό.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι διαδικασίες πιστοποίησης πραγματοποιήθηκαν σε ιδιαίτερα σύντομο χρονικό διάστημα και άσκησε κριτική στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν ορισμένοι έλεγχοι από τις αρμόδιες επιτροπές.

Παπαϊωάννου: Ο νόμος παραμένει σε ισχύ

Ο Νίκος Παπαϊωάννου, από την πλευρά του, επέμεινε ότι πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ της συνταγματικότητας του νόμου και των επιμέρους πλημμελειών κατά την εφαρμογή του.

Όπως υποστήριξε, η συνταγματικότητα του πλαισίου για την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων έχει κριθεί και ο νόμος εξακολουθεί να ισχύει.

Παράλληλα, σημείωσε ότι επειδή πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου, οι παρατηρήσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας μπορούν να αξιοποιηθούν για την περαιτέρω εξειδίκευση και βελτίωση της διαδικασίας.

Τι πρέπει να περιμένουν τώρα φοιτητές και οικογένειες

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, δεν έχει προκύψει κάποια ενέργεια την οποία πρέπει να κάνουν οι ίδιοι οι φοιτητές.

Το βάρος βρίσκεται πλέον στο Υπουργείο Παιδείας, την ΕΘΑΑΕ και τα εμπλεκόμενα ιδρύματα, τα οποία καλούνται να προχωρήσουν στις απαιτούμενες ενέργειες μετά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και να αποσαφηνίσουν πώς αυτές θα εφαρμοστούν στην πράξη.

Κατά την αρχική αδειοδότηση των ΝΠΠΕ, το Υπουργείο είχε ανακοινώσει ότι οι άδειες δόθηκαν μετά από σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ και του ΕΟΠΠΕΠ, με την ΕΘΑΑΕ να αξιολογεί μεταξύ άλλων ζητήματα ακαδημαϊκής ποιότητας και στελέχωσης και τον ΕΟΠΠΕΠ τις τεχνικές και κτιριολογικές προδιαγραφές.

Για φοιτητές και οικογένειες, το ερώτημα πλέον δεν περιορίζεται στο εάν θα χαθεί ή όχι το ακαδημαϊκό έτος. Η επίσημη απάντηση του Υπουργείου είναι ότι «δεν θα χαθεί». Εκείνο που αναμένεται να αποσαφηνιστεί είναι η συγκεκριμένη νομική και διοικητική διαδικασία με την οποία θα κατοχυρωθεί η φοίτηση που έχει ήδη πραγματοποιηθεί και θα διασφαλιστεί η ομαλή συνέχεια των σπουδών.