Σοκάρουν τα στοιχεία του ΠΟΥ: Το 18% των 7χρονων με παχυσαρκία – Οι απαγορεύσεις στα σχολικά κυλικεία είναι η λύση;

Αλλαντικά, κρουασάν, ενεργειακά ποτά και πολλές άλλες τροφές απαγορεύεται να πωλούνται, ενώ την ίδια στιγμή μικραίνουν οι μερίδες σε άλλα τρόφιμα. Από την αρχή της σχολικής χρονιάς, οι νέοι κανόνες στα κυλικεία μετά από απόφαση του Υπουργείου Υγείας και την πρόταση της Ειρήνης Αγαπηδάκη είναι γεγονός.

 Η προσπάθεια του υπουργείου σχετίζεται άμεσα με την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας και την προσπάθεια τα παιδιά να μάθουν να ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή χωρίς μεγάλη κατανάλωση ζάχαρης και επεξεργασμένων τροφών.  

Σύμφωνα με την έκτη καταγραφή του προγράμματος COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που αφορά την περίοδο 2022–2024, στην Ελλάδα το 37% των παιδιών ηλικίας 7 ετών είχε υπερβάλλον βάρος, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας, ενώ το 18% είχε παχυσαρκία. 

Πόσο όμως αυτή η κίνηση συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος και τι είναι τελικά αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς ώστε τα παιδιά τους να μπορέσουν μόνα τους να ορίζουν μια σωστή διατροφή χωρίς να είναι απαραίτητες οι απαγορεύσεις; 

Ο διατροφολόγος-διαιτολόγος Πάρης Παπαχρήστος εξηγεί στο ipaideia.gr ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο – που περιορίζει την κατανάλωση ζάχαρης, αλατιού, κορεσμένων λιπαρών και ενεργειακά πυκνών προϊόντων χαμηλής θρεπτικής αξίας, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση “γιατί το σχολείο είναι ένας χώρος στον οποίο τα παιδιά περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας τους και διαμορφώνουν διατροφικές συνήθειες.  

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι: “Από τη στιγμή που ένα παιδί έχει καθημερινά πρόσβαση σε πιο θρεπτικές επιλογές, όπως φρούτα, γαλακτοκομικά και κατάλληλα προϊόντα ολικής άλεσης, δημιουργούμε καλύτερες προϋποθέσεις για την υγεία του”. 

Ωστόσο, οι αλλαγές στα προϊόντα που πωλούν τα κυλικεία από μόνες τους δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας, καθώς μεγάλο ρόλο παίζει και η οικογένεια. Από τη μία πλευρά, η πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει ότι το σχολείο προσφέρει ένα υγιεινό διατροφικό περιβάλλον. Από την άλλη, η οικογένεια έχει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των διατροφικών συνηθειών. 

“Το παιδί μαθαίνει σε μεγάλο βαθμό μέσα από το παράδειγμα. Όταν βλέπει τους γονείς του να καταναλώνουν φρούτα, λαχανικά, όσπρια, να έχουν μια ισορροπημένη σχέση με το φαγητό και να είναι σωματικά δραστήριοι, είναι πιθανότερο να υιοθετήσει αντίστοιχες συνήθειες. Οι αυστηρές απαγορεύσεις μέσα στο σπίτι μπορεί να έχουν και αντίθετα αποτελέσματα. Δεν χρειάζεται να δαιμονοποιούμε ένα γλυκό ή να δημιουργούμε ενοχές γύρω από το φαγητό. Χρειάζεται να εκπαιδεύουμε τα παιδιά να κατανοούν τη σημασία της ποικιλίας, της ισορροπίας και της συχνότητας κατανάλωσης.” αναφέρει ο κ. Παπαχρήστος και συνεχίζει: “Και βέβαια, πρέπει να εντάξουμε τη διατροφική εκπαίδευση στο σχολείο με πρακτικό και βιωματικό τρόπο. Να μπορούν τα παιδιά να αναγνωρίζουν τις ομάδες τροφίμων, να συνθέτουν ένα ισορροπημένο πιάτο και να κάνουν καλύτερες επιλογές χωρίς φόβο. Δεν αρκεί να απαγορεύσουμε στα παιδιά κάποιες τροφές. Χρειάζεται να τα εκπαιδεύσουμε ώστε να μάθουν να κάνουν επιλογές και μόνα τους.” 

Ποια προϊόντα απαγορεύονται 

Η νέα νομοθεσία λειτουργεί με μια συγκεκριμένη λογική: καθορίζει ποια προϊόντα επιτρέπεται να πωλούνται και με ποιες διατροφικές προδιαγραφές. Ό,τι δεν περιλαμβάνεται στις επιτρεπόμενες κατηγορίες ή δεν πληροί τις προϋποθέσεις δεν μπορεί να διατίθεται. 

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν θα βρίσκονται στα κυλικεία σάντουιτς, τοστ ή πίτσες με αλλαντικά, κέικ και κρουασάν, αλμυρά και γλυκά σνακ όπως πατατάκια, σοκολάτες, παγωτά και γρανίτες. 

Σύμφωνα με τον κ. Παπαχρήστο: υπάρχουν επίσης αυστηρότεροι κανόνες για τα αρτοσκευάσματα, τα σάντουιτς και τα συστατικά τους. Δεν αρκεί ένα τρόφιμο να ονομάζεται, για παράδειγμα, «τοστ» ή «μπάρα δημητριακών». Σημασία έχει τι πραγματικά περιέχει. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τα τρόφιμα με όρους «καλά» και «κακά». Στόχος είναι να διαμορφώσουμε ένα σχολικό περιβάλλον που διευκολύνει τις πιο θρεπτικές επιλογές.” 

Υγιεινές επιλογές που θα μπορούσε να κάνει ένα παιδί 

Ένα φρούτο εποχής, ένα απλό τοστ ή σάντουιτς με κατάλληλα υλικά, ένα γιαούρτι χωρίς προσθήκη ζάχαρης, ένα παξιμάδι ολικής άλεσης μαζί με τυρί ή ένα σπιτικό σνακ με βρώμη ή γάλα με δημητριακά ολικής άλεσης μπορούν να αποτελέσουν καλές επιλογές για το φαγητό του παιδιού στο σχολείο. 

Ο κ. Παπαχρήστος από τη μεριά του συμβουλεύει τους γονείς να θυμούνται τρία βασικά στοιχεία: να υπάρχει ποικιλία, να περιλαμβάνεται κάποια πηγή πρωτεΐνης και να επιλέγονται συχνά τρόφιμα με φυτικές ίνες. “Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η συμμετοχή του ίδιου του παιδιού. Μπορούμε να το αφήσουμε να επιλέξει ανάμεσα σε δύο ή τρεις θρεπτικές επιλογές και να ετοιμάσουμε μαζί το σχολικό του σνακ. Όταν το παιδί συμμετέχει στη διαδικασία, δεν αισθάνεται ότι απλώς ακολουθεί μια οδηγία. Μαθαίνει σταδιακά να αναλαμβάνει ευθύνη για τις επιλογές του”. 

Σταθερά ψηλά η Ελλάδα στην παιδική παχυσαρκία

Δυστυχώς, η Ελλάδα παραμένει ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας. Στη μεγάλη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που δημοσιεύτηκε το 2025, η Ελλάδα καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό παχυσαρκίας μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στη συγκεκριμένη σύγκριση. 

“Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο δεν είναι μόνο η κατάταξή μας, αλλά το γεγονός ότι η παχυσαρκία εμφανίζεται ήδη από πολύ μικρές ηλικίες. Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι περίπου δύο στους τρεις γονείς παιδιών με υπερβάλλον βάρος, στις συμμετέχουσες χώρες, αντιλαμβάνονταν το βάρος του παιδιού τους ως φυσιολογικό ή χαμηλό. Αυτό δείχνει πόσο μεγάλη σημασία έχει η ενημέρωση της οικογένειας, χωρίς όμως να στιγματίζουμε τα παιδιά ή να δημιουργούμε άγχος γύρω από το βάρος και την εικόνα του σώματός τους.” 

Ανησυχητικά τα τελευταία στοιχεία

Σύμφωνα με την έκτη καταγραφή του προγράμματος COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που αφορά την περίοδο 2022–2024, στην Ελλάδα το 37% των παιδιών ηλικίας 7 ετών είχε υπερβάλλον βάρος, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας, ενώ το 18% είχε παχυσαρκία. 

“Με απλά λόγια, σχεδόν τέσσερα στα δέκα παιδιά αυτής της ηλικίας έχουν υπερβάλλον βάρος και σχεδόν ένα στα πέντε έχει παχυσαρκία. Για σύγκριση, στις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα ποσοστά για παιδιά 7–9 ετών ήταν περίπου 25% και 11%. Πρόκειται για σημαντική πρόκληση δημόσιας υγείας, γιατί η παιδική παχυσαρκία μπορεί να συνεχιστεί και στην ενήλικη ζωή και να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων” εξηγεί οι κ. Παπαχρήστος και προτείνει:  

“Δεν πρέπει όμως να βάλουμε τα παιδιά σε δίαιτα. Χρειάζεται να στηρίξουμε την υγιή ανάπτυξή τους, μέσα από καλύτερες συνήθειες και σωστή καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας, όπου χρειάζεται”.