Εκπαιδευτικοί και συνταξιοδότηση: Τι πρέπει να ελέγξουν πριν υποβάλουν παραίτηση

Πριν γίνει οποιαδήποτε κίνηση, είναι απαραίτητο να εξεταστεί συνολικά ο ασφαλιστικός φάκελος του ενδιαφερόμενου. Ο χρόνος ασφάλισης, η ηλικία, το πότε συμπληρώθηκαν τα απαιτούμενα έτη, η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου αλλά και τυχόν ειδικές ή μεταβατικές διατάξεις μπορούν να καθορίσουν τόσο την ηλικία εξόδου όσο και το ποσό που τελικά θα λάβει ο εκπαιδευτικός.

Βασικό σημείο που πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι είναι ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές διαδικασίες: άλλο η παραίτηση από την εκπαιδευτική υπηρεσία και άλλο η αίτηση για απονομή σύνταξης. Επομένως, πριν από την παραίτηση πρέπει να έχει διαπιστωθεί με ποιο καθεστώς μπορεί να συνταξιοδοτηθεί ο ασφαλισμένος και εάν πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Πότε θεμελιώνεται δικαίωμα σύνταξης

Για όσους δεν εμπίπτουν σε παλαιότερες ειδικές ή μεταβατικές ρυθμίσεις, οι γενικές προϋποθέσεις προβλέπουν δυνατότητα πλήρους σύνταξης στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης ή στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.

Συντάξεις χηρείας: Πότε θα φανούν οι αυξήσεις στους δικαιούχους;

Ωστόσο, η ίδια απάντηση δεν μπορεί να δοθεί για όλους τους εκπαιδευτικούς. Ιδιαίτερα για ασφαλισμένους με πολλά χρόνια υπηρεσίας, πρέπει να εξεταστεί πότε συμπληρώθηκε η 25ετία, ποια ήταν τότε η ηλικία τους και εάν έχει κατοχυρωθεί δικαίωμα βάσει προηγούμενων διατάξεων.

Αυτό σημαίνει ότι ο συνολικός αριθμός των ετών υπηρεσίας, από μόνος του, δεν αρκεί για να προσδιοριστεί η ημερομηνία συνταξιοδότησης. Χρειάζεται να εντοπιστεί η συγκεκριμένη συνταξιοδοτική διάταξη στην οποία υπάγεται κάθε εκπαιδευτικός.

Ο ρόλος των πλασματικών ετών

Σε αρκετές περιπτώσεις, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία, μπορούν να αξιοποιηθούν χρόνοι που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με σπουδές, στρατιωτική θητεία ή τέκνα.

Η εξαγορά πλασματικών ετών, πάντως, δεν αποτελεί επιλογή που συμφέρει αυτομάτως όλους τους ασφαλισμένους. Πριν ληφθεί η απόφαση πρέπει να εξετάζεται εάν ο επιπλέον χρόνος οδηγεί πράγματι σε νωρίτερη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή εάν βελτιώνει ουσιαστικά το ποσό της σύνταξης.

Συντάξεις: Έρχονται αλλαγές στο επίδομα 300 ευρώ;

Στην εξίσωση μπαίνει και το κόστος της αναγνώρισης, το οποίο πρέπει να συνεκτιμηθεί με το όφελος που αναμένεται να προκύψει.

Από τι εξαρτάται το ποσό της σύνταξης

Η κύρια σύνταξη διαμορφώνεται από δύο μέρη, την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη. Για τον υπολογισμό του ανταποδοτικού σκέλους λαμβάνονται υπόψη οι συντάξιμες αποδοχές, ο συνολικός ασφαλιστικός χρόνος και τα αντίστοιχα ποσοστά αναπλήρωσης.

Για τον λόγο αυτό, δύο εκπαιδευτικοί που αποχωρούν έχοντας συμπληρώσει τα ίδια χρόνια υπηρεσίας δεν σημαίνει ότι θα λάβουν και την ίδια σύνταξη.

Ιδιαίτερος υπολογισμός απαιτείται όταν εξετάζεται η επιλογή της μειωμένης σύνταξης. Η πρόωρη αποχώρηση μπορεί να συνοδεύεται από μόνιμη επίπτωση στο ποσό που θα καταβάλλεται, γι’ αυτό και η σύγκριση με την πλήρη σύνταξη πρέπει να προηγείται της τελικής απόφασης.

Με βάση τους σχετικούς κανόνες, η μείωση στην εθνική σύνταξη υπολογίζεται σε 6% για κάθε έτος που υπολείπεται μέχρι τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου πλήρους ορίου ηλικίας, μέχρι το ανώτατο όριο που προβλέπεται.

Επικουρική σύνταξη και εφάπαξ

Ο οικονομικός σχεδιασμός ενός εκπαιδευτικού που ετοιμάζεται να αποχωρήσει δεν εξαντλείται στην κύρια σύνταξη. Ανάλογα με την ασφαλιστική του διαδρομή, πρέπει να υπολογιστούν και η επικουρική σύνταξη και το εφάπαξ.

Για το εφάπαξ εφαρμόζεται διαφορετικός τρόπος υπολογισμού για τον ασφαλιστικό χρόνο πριν και μετά την 1η Ιανουαρίου 2014, ενώ ξεχωριστό πλαίσιο διέπει και την επικουρική ασφάλιση.

Παράλληλα, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει υπόψη ότι το ποσό της σύνταξης που εμφανίζεται στην απόφαση είναι μικτό. Το καθαρό ποσό που καταλήγει στον συνταξιούχο διαμορφώνεται μετά τις προβλεπόμενες κρατήσεις, όπως αυτές για υγειονομική περίθαλψη και φορολογία.

Ανάλογες κρατήσεις και παρακρατήσεις μπορούν να επηρεάσουν και τα αναδρομικά που ενδεχομένως προκύψουν.

Τι πρέπει να ελεγχθεί πριν από την παραίτηση

Πριν ξεκινήσει η διαδικασία αποχώρησης, ο εκπαιδευτικός είναι σημαντικό να έχει πλήρη εικόνα του ασφαλιστικού του φακέλου και να έχει συγκεντρώσει στοιχεία για όλο τον χρόνο ασφάλισης και τυχόν προηγούμενη ασφάλιση, τις αναγνωρίσεις πλασματικών ετών και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται εφόσον υπάγεται σε ειδική κατηγορία.

Παράλληλα, θα χρειαστούν βασικά προσωπικά και τραπεζικά στοιχεία, όπως ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, στοιχεία ταυτότητας και IBAN, καθώς και οικογενειακά στοιχεία όπου αυτά απαιτούνται για την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων.

Το ουσιαστικότερο βήμα, όμως, προηγείται όλων των δικαιολογητικών: ο εκπαιδευτικός πρέπει να γνωρίζει με ποια ακριβώς διάταξη θεμελιώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα και σε ποια ηλικία μπορεί να αποχωρήσει. Μόνο τότε μπορεί να αποφασίσει εάν τον συμφέρει η αναγνώριση πλασματικών ετών, η πλήρης ή μειωμένη σύνταξη και, τελικά, ποια είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή για την παραίτησή του.