Ξεκινά ο «κουμπαράς» έως 2.400 ευρώ τον χρόνο για κάθε παιδί: Πώς λειτουργεί

Έναν νέο μηχανισμό αποταμίευσης για τα παιδιά, με οικονομική συμμετοχή του κράτους, προβλέπει νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί το επόμενο διάστημα στη Βουλή. Η βασική πρόβλεψη είναι ότι για κάθε ευρώ που καταθέτει μια οικογένεια στον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκου, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλο ένα, με ανώτατο όριο κρατικής ενίσχυσης τα 1.200 ευρώ ετησίως.

Το μέτρο, το οποίο είχε ανακοινωθεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, και αποσκοπεί στη δημιουργία ενός μακροπρόθεσμου αποταμιευτικού και επενδυτικού κεφαλαίου για τη νέα γενιά.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι νέοι λογαριασμοί θα μπορούν να ενεργοποιηθούν από τις αρχές του 2027, ενώ σε πρώτη φάση το μέτρο θα αφορά παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά.

Πώς θα λειτουργεί ο νέος «κουμπαράς» για τα παιδιά

Η βασική αρχή του νέου Ατομικού Επενδυτικού Λογαριασμού Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) είναι η ισόποση συμμετοχή του κράτους στις αποταμιεύσεις που πραγματοποιούνται για λογαριασμό του παιδιού.

Για κάθε ένα ευρώ που κατατίθεται από ιδιώτες, το ελληνικό Δημόσιο θα συνεισφέρει ένα επιπλέον ευρώ, μέχρι το ετήσιο όριο των 1.200 ευρώ.

Για παράδειγμα, εάν μια οικογένεια αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ. Έτσι, στο τέλος του έτους, το συνολικό ποσό των εισφορών θα φτάνει τα 2.400 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τυχόν επενδυτικές αποδόσεις ή ζημίες.

Το αρχικό ανώτατο όριο της κρατικής συμμετοχής θα αναπροσαρμόζεται κατά 10% ανά πενταετία, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η εξέλιξη των τιμών και των εισοδημάτων.

Ποια παιδιά θα είναι δικαιούχοι

Η δυνατότητα δημιουργίας του νέου λογαριασμού θα αφορά, κατά την αρχική εφαρμογή του μέτρου, ανηλίκους ηλικίας έως δύο ετών.

Για την ένταξη στο πρόγραμμα θα πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

Το παιδί να είναι ανήλικο και να μην έχει υπερβεί το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο των δύο ετών.

Να διαθέτει ελληνική ιθαγένεια ή ιθαγένεια άλλου κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.

Ο λογαριασμός θα ανοίγει από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού και θα λειτουργεί ως μέσο μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης.

Ως πάροχοι θα μπορούν να συμμετέχουν τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων και ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Ποιοι μπορούν να καταθέτουν χρήματα και ποιο είναι το όριο

Οι καταβολές στον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκου δεν θα περιορίζονται αποκλειστικά στους γονείς.

Χρήματα θα μπορούν να συνεισφέρουν φυσικά και νομικά πρόσωπα, όπως συγγενείς, νονοί, αλλά και επιχειρήσεις.

Το συνολικό ύψος των ιδιωτικών καταβολών δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ανά έτος.

Από την πλευρά του, το Δημόσιο θα συμμετέχει με ποσό ίσο προς τις επιλέξιμες ιδιωτικές εισφορές, μέχρι το αρχικό ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ ετησίως.

Η κρατική ενίσχυση θα πιστώνεται στον λογαριασμό μέσα σε 30 ημέρες από την πραγματοποίηση κάθε ιδιωτικής καταβολής.

Πού θα επενδύονται τα χρήματα

Ο νέος λογαριασμός δεν θα λειτουργεί αποκλειστικά ως απλός καταθετικός λογαριασμός, αλλά θα έχει επενδυτικό χαρακτήρα.

Τα χρήματα θα μπορούν να τοποθετούνται σε συγκεκριμένα επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά προϊόντα των ευρωπαϊκών αγορών, όπως αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα.

Αντίθετα, δεν θα επιτρέπονται επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα, παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα ή εναλλακτικές επενδύσεις.

Παράλληλα, προβλέπονται κανόνες διασποράς των επενδύσεων, προκειμένου να περιορίζεται η συγκέντρωση του κεφαλαίου σε μία μόνο μετοχή ή αγορά.

Για τα στοιχεία του χαρτοφυλακίου που αντιμετωπίζονται ως μετρητά προβλέπεται όριο 5%, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.

Τέσσερα επενδυτικά προφίλ για τους γονείς

Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος του παιδιού θα μπορεί να επιλέγει τον τρόπο επένδυσης των χρημάτων, ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που επιθυμεί να αναλάβει.

Το νομοσχέδιο προβλέπει τέσσερις διαφορετικές επιλογές:

Συντηρητικό προφίλ: Το σύνολο του κεφαλαίου επενδύεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος, χωρίς συμμετοχή σε μετοχές.

Ισορροπημένο προφίλ: Το 70% κατευθύνεται σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και το 30% σε μετοχές.

Αναπτυξιακό προφίλ: Το 30% τοποθετείται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 70% σε μετοχές.

Δυναμικό προφίλ: Το σύνολο των κεφαλαίων επενδύεται σε μετοχές.

Εφόσον δεν πραγματοποιηθεί επιλογή από τον γονέα ή τον νόμιμο εκπρόσωπο, τα χρήματα θα τοποθετούνται στο αναπτυξιακό προφίλ, με προβλεπόμενη κεφαλαιακή προστασία των εισφορών.

Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση του δικαιούχου, η προεπιλεγμένη επενδυτική στρατηγική θα μετατρέπεται αυτομάτως σε ισορροπημένη, εκτός εάν ο νόμιμος εκπρόσωπος αποφασίσει διαφορετικά.

Τι προβλέπεται για τις χρεώσεις

Για τη λειτουργία του λογαριασμού τίθεται ανώτατο όριο ετήσιου κόστους.

Συγκεκριμένα, οι συνολικές ετήσιες χρεώσεις του επιλέξιμου επενδυτικού προφίλ δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού.

Στο συγκεκριμένο όριο δεν θα περιλαμβάνονται οι φόροι, τα τέλη των ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος κεφαλαιακής προστασίας, το οποίο θα υπολογίζεται χωριστά.

Για λόγους διαφάνειας, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα με το κόστος των προεπιλεγμένων επενδυτικών επιλογών των παρόχων.

Οι γονείς θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συγκεκριμένα στοιχεία πριν από την υπογραφή της σχετικής σύμβασης.

Πότε επιτρέπεται η ανάληψη χρημάτων

Βασικός κανόνας του προγράμματος είναι ότι τα χρήματα θα παραμένουν στον λογαριασμό μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του.

Πρόωρη ανάληψη θα επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, ο θάνατος του δικαιούχου ή σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού.

Επιπλέον, προβλέπονται ειδικές διατάξεις προστασίας του κεφαλαίου.

Πριν από την ενηλικίωση του δικαιούχου, τα δικαιώματά του στον λογαριασμό δεν θα μπορούν να κατασχεθούν, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου.

Παράλληλα, τα χρήματα δεν θα αποτελούν μέρος της πτωχευτικής περιουσίας του γονέα ή κηδεμόνα.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση παραβίασης των όρων

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει προβλέψεις για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν τηρούνται οι όροι λειτουργίας του λογαριασμού.

Εάν πραγματοποιηθεί μη επιτρεπόμενη ανάληψη ή άλλη παράβαση των προβλεπόμενων κανόνων, θα πρέπει να επιστραφεί στο Δημόσιο το σύνολο της κρατικής συνεισφοράς που έχει καταβληθεί έως τότε, μαζί με τις αποδόσεις που αντιστοιχούν σε αυτή.

Ωστόσο, ο λογαριασμός δεν θα κλείνει υποχρεωτικά.

Θα εξακολουθεί να λειτουργεί με το υπόλοιπο κεφάλαιο, ενώ η κρατική συμμετοχή θα μπορεί να ενεργοποιηθεί εκ νέου όταν πραγματοποιηθούν νέες ιδιωτικές εισφορές, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους όρους.

Τα φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες

Σημαντικές φορολογικές απαλλαγές προβλέπονται για τις καταβολές που θα πραγματοποιούνται στον νέο λογαριασμό.

Οι ιδιωτικές εισφορές, μέχρι το ετήσιο όριο των 10.000 ευρώ, δεν θα θεωρούνται εισόδημα του ανηλίκου και δεν θα προσμετρώνται στα εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια.

Αντίστοιχη αντιμετώπιση θα έχει και η κρατική συνεισφορά.

Επιπλέον, οι εισφορές θα απαλλάσσονται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών.

Αφορολόγητα θα είναι επίσης τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό.

Για τις εισφορές προβλέπεται ειδική αντιμετώπιση ως προς τα τεκμήρια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι καταργείται ο έλεγχος προέλευσης των χρημάτων.

Τι θα μπορεί να κάνει το παιδί όταν γίνει 18 ετών

Με την ενηλικίωση του δικαιούχου, ο λογαριασμός θα αποτελεί προσωπικό περιουσιακό του δικαίωμα.

Από εκείνη τη στιγμή, ο νέος θα μπορεί να διαχειριστεί τα χρήματα που έχουν συγκεντρωθεί, επιλέγοντας μεταξύ διαφορετικών δυνατοτήτων.

Ειδικότερα, θα μπορεί να προχωρήσει σε ολική ή μερική ανάληψη, να μεταφέρει το κεφάλαιο σε άλλον λογαριασμό ή να το κατευθύνει σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν.

Η ανάληψη ή μεταφορά των χρημάτων κατά την ενηλικίωση δεν θα υπόκειται σε φορολόγηση, σύμφωνα με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου.

Εάν επιλεγεί μεταφορά σε επενδυτικό λογαριασμό, θα διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και η μεταφορά δεν θα αντιμετωπίζεται ως νέα εισφορά.

Τι γίνεται εάν οι γονείς σταματήσουν να καταθέτουν χρήματα

Η συνέχιση των ιδιωτικών καταβολών δεν θα αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση για τη διατήρηση του λογαριασμού.

Σε περίπτωση που οι γονείς ή άλλα πρόσωπα διακόψουν την αποταμίευση, δεν θα επιβάλλεται ποινή και δεν θα προβλέπεται κλείσιμο ή κατάσχεση του λογαριασμού εξαιτίας της διακοπής.

Το κεφάλαιο που έχει ήδη συγκεντρωθεί θα παραμένει επενδεδυμένο, ενώ τυχόν αποδόσεις θα εξακολουθούν να πιστώνονται κανονικά.

Ωστόσο, για όσο διάστημα δεν πραγματοποιούνται ιδιωτικές καταβολές, δεν θα καταβάλλεται νέα κρατική ενίσχυση.

Εφόσον οι καταθέσεις ξεκινήσουν ξανά, θα επανενεργοποιείται και η αντίστοιχη συμμετοχή του Δημοσίου, εντός των προβλεπόμενων ετήσιων ορίων.

Πότε θα ξεκινήσει το νέο πρόγραμμα

Η δυνατότητα δημιουργίας Ατομικών Επενδυτικών Λογαριασμών Ανηλίκων σχεδιάζεται να ενεργοποιηθεί από τις αρχές του 2027.

Στο πρώτο στάδιο εφαρμογής, το μέτρο θα απευθύνεται σε παιδιά που έχουν γεννηθεί από το 2025 και μετά, εφόσον πληρούν τις ηλικιακές και υπόλοιπες προϋποθέσεις.

Προς το παρόν, οι ρυθμίσεις περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο που αναμένεται να ψηφιστεί στη Βουλή. Συνεπώς, οι ενδιαφερόμενες οικογένειες θα πρέπει να αναμένουν την οριστικοποίηση του νομοθετικού πλαισίου και τις ανακοινώσεις για την έναρξη λειτουργίας των λογαριασμών.