Γονικές παροχές και δωρεές: Οι «παγίδες» και τα λάθη

Τους ελέγχους σε μεταφορές χρημάτων μέσω κοινών λογαριασμών, ενισχύει η ΑΑΔΕ εξετάζοντας περιπτώσεις άτυπων δωρεών, διαδοχικών μεταβιβάσεων και γονικών παροχών, με στόχο τον εντοπισμό καταστρατηγήσεων και την επιβολή των προβλεπόμενων φορολογικών επιβαρύνσεων.

Σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο, οι φορολογούμενοι χρησιμοποιούν καθημερινά κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς για να διαχειρίζονται οικογενειακά έξοδα, αποταμιεύσεις ή μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών. Ωστόσο, πίσω από μια φαινομενικά απλή τραπεζική κίνηση μπορεί να κρύβονται φορολογικοί κίνδυνοι, καθώς οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν πλέον με μεγαλύτερη προσοχή συναλλαγές που ενδέχεται να συνιστούν άτυπες δωρεές.

Το ενδιαφέρον των φορολογικών υπηρεσιών επικεντρώνεται κυρίως στις περιπτώσεις όπου σημαντικά ποσά μεταφέρονται από κοινούς λογαριασμούς σε ατομικούς ή σε νέους λογαριασμούς με διαφορετική σύνθεση συνδικαιούχων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, εφόσον δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η προέλευση των κεφαλαίων και η συμβολή κάθε συνδικαιούχου στη δημιουργία του υπολοίπου, μπορεί να προκύψει ζήτημα φορολόγησης ως δωρεάς.

Γονικές παροχές: Ο φόρος δωρεάς

Η ύπαρξη κοινού λογαριασμού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι όλα τα χρήματα ανήκουν εξίσου σε όλους τους συνδικαιούχους. Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος τα διαχειρίστηκε και ποιος τελικά ωφελήθηκε από τη μεταφορά τους.

Εάν ο αποδέκτης ενός ποσού δεν μπορεί να αποδείξει ότι συνέβαλε ουσιαστικά στη δημιουργία των χρημάτων που μεταφέρθηκαν, τότε η συναλλαγή μπορεί να θεωρηθεί μεταβίβαση περιουσίας χωρίς αντάλλαγμα. Σε μια τέτοια περίπτωση, ανοίγει ο δρόμος για την επιβολή φόρου δωρεάς.

Η βασική λογική των ελέγχων στηρίζεται σε τρία στοιχεία: στην αύξηση της περιουσίας του λήπτη, στη μείωση της περιουσίας εκείνου που παρέχει τα χρήματα και στην απουσία οποιασδήποτε αντιπαροχής. Όταν συντρέχουν και οι τρεις προϋποθέσεις, οι φορολογικές αρχές μπορούν να χαρακτηρίσουν τη συναλλαγή ως δωρεά, ανεξάρτητα από τη μορφή που έχει λάβει τραπεζικά.

Προσοχή στις διαδοχικές μεταφορές

Στο μικροσκόπιο βρίσκονται επίσης οι λεγόμενες διαδοχικές δωρεές, δηλαδή οι περιπτώσεις όπου χρήματα μεταφέρονται μέσω ενδιάμεσων προσώπων με τελικό αποδέκτη κάποιον που δεν δικαιούται τα ευνοϊκά αφορολόγητα όρια.

Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ελεγκτές εξετάζουν το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα των συναλλαγών, τη χρονική αλληλουχία των μεταφορών και τον σκοπό που εξυπηρετούν. Όταν οι κινήσεις πραγματοποιούνται σε σύντομο χρονικό διάστημα και εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι επιχειρείται παράκαμψη της φορολογικής νομοθεσίας.

Παράλληλα, εξετάζονται και οι περιπτώσεις κατά τις οποίες χρήματα καταλήγουν σε κοινούς λογαριασμούς όπου συμμετέχουν πρόσωπα διαφορετικά από τον αρχικό δικαιούχο της δωρεάς ή της γονικής παροχής. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος τελικά αξιοποίησε τα κεφάλαια και ποιος ωφελήθηκε οικονομικά από αυτά.

Το αφορολόγητο

Το ισχύον καθεστώς προβλέπει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ για δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας συγγένειας, όπως γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες και εγγόνια, υπό την προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος.
Για συγγενείς δεύτερης κατηγορίας, όπως τα αδέλφια, ο φόρος ανέρχεται σε 20%, ενώ για πιο απομακρυσμένες συγγενικές ή μη συγγενικές σχέσεις μπορεί να φθάσει το 40%. Στις χρηματικές δωρεές που πραγματοποιούνται με μετρητά εφαρμόζεται αυτοτελής φορολόγηση με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.