Μη κρατικά Πανεπιστήμια: Νέα κριτήρια για τα προγράμματα σπουδών – Πότε μπορεί να «κοπεί» η πιστοποίηση

Νέο πλαίσιο αξιολόγησης και πιστοποίησης για τα προπτυχιακά προγράμματα σπουδών των μη κρατικών Πανεπιστημίων τίθεται σε ισχύ, με απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ

Η απόφαση καθορίζει συγκεκριμένα κριτήρια, δείκτες και προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί κάθε νέο διά ζώσης προπτυχιακό πρόγραμμα των παραρτημάτων Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), με εξαίρεση τα προγράμματα Ιατρικής, για τα οποία προβλέπεται ξεχωριστό πρότυπο.

Το νέο πρότυπο αντικαθιστά εκείνο που είχε καθοριστεί με απόφαση της ΕΘΑΑΕ τον Δεκέμβριο του 2024 και ισχύει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

11 κριτήρια για κάθε πρόγραμμα σπουδών

Το νέο σύστημα βασίζεται σε 11 συγκεκριμένα κριτήρια, τα οποία συνοδεύονται από ποιοτικούς και ποσοτικούς δείκτες, καθώς και από υποχρεωτικά αποδεικτικά στοιχεία.

Η ΕΘΑΑΕ διευκρινίζει ότι η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε μια μηχανιστική εξέταση αριθμητικών δεδομένων. Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, οι πολιτικές και οι διαδικασίες που εφαρμόζει το παράρτημα, το διαθέσιμο προσωπικό, οι πόροι και οι δομές του.

Η εξωτερική αξιολόγηση πραγματοποιείται από εμπειρογνώμονες, οι οποίοι μελετούν την πρόταση πιστοποίησης και πραγματοποιούν επιτόπια επίσκεψη, με συνεντεύξεις και συζητήσεις με το προσωπικό του ιδρύματος.

Πότε μπορεί να «κοπεί» ένα πρόγραμμα

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνεται η τελική κρίση.

Για κάθε επιμέρους κριτήριο προβλέπονται τρεις βαθμίδες: συμμόρφωση, μερική συμμόρφωση και μη συμμόρφωση.

Για να χαρακτηριστεί συνολικά ένα πρόγραμμα ως συμμορφούμενο, δεν πρέπει να έχει λάβει «μη συμμόρφωση» σε κανένα κριτήριο και μπορεί να έχει κριθεί ως «μερικώς συμμορφούμενο» σε έως τρία κριτήρια.

Εάν έχει μερική συμμόρφωση σε τέσσερα ή περισσότερα κριτήρια, χωρίς όμως καμία μη συμμόρφωση, χαρακτηρίζεται συνολικά «μερικώς συμμορφούμενο».

Το αυστηρότερο σημείο του πλαισίου είναι ότι αρκεί ένα και μόνο κριτήριο να αξιολογηθεί ως «μη συμμορφούμενο» για να χαρακτηριστεί ολόκληρο το πρόγραμμα ως μη συμμορφούμενο.

Η τελική απόφαση πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ μπορεί να είναι θετική, θετική υπό όρους ή αρνητική.

100% κάλυψη των αναγκών στελέχωσης από το πρώτο έτος

Κομβικό μέρος του νέου πλαισίου αφορά το προσωπικό που πρέπει να διαθέτει κάθε πρόγραμμα.

Για το πρώτο έτος λειτουργίας απαιτείται κάλυψη του 100% των αναγκών στελέχωσης του προγράμματος και τουλάχιστον τρία μέλη διδακτικού προσωπικού πλήρους απασχόλησης.

Παράλληλα, προβλέπεται κάλυψη του 100% των συνολικών αναγκών στελέχωσης όταν το πρόγραμμα αναπτυχθεί πλήρως, εντός τριετίας από την έναρξη λειτουργίας του – ή εντός τετραετίας όταν πρόκειται για πενταετές πρόγραμμα.

Απαιτείται επίσης 100% χρηματοδοτική κάλυψη των προβλεπόμενων ετήσιων λειτουργικών και αναπτυξιακών αναγκών κατά την πρώτη τετραετία λειτουργίας, ή πενταετία αντίστοιχα.

Στο «μικροσκόπιο» και η βιωσιμότητα

Τα ΝΠΠΕ θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι τα νέα προγράμματα δεν δημιουργούνται χωρίς σχεδιασμό.

Προβλέπονται ειδικές μελέτες σκοπιμότητας και βιωσιμότητας, καθώς και επιχειρησιακό σχέδιο τετραετίας – ή πενταετίας για τα πενταετή προγράμματα – που θα καλύπτει ανάγκες σε υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό, υπηρεσίες, οικονομικούς πόρους και συστήματα διαχείρισης.

Η σκοπιμότητα ενός νέου προγράμματος θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να αιτιολογείται με βάση τις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας, τη σύγκριση με άλλα ελληνικά και διεθνή προγράμματα, τις επιστημονικές εξελίξεις και τον υφιστάμενο ακαδημαϊκό χάρτη.

Στο πλαίσιο της εξέτασης της βιωσιμότητας θα αξιολογούνται οι εκπαιδευτικές και ερευνητικές υποδομές, όπως κτίρια, αίθουσες, εργαστήρια και εξοπλισμός, αλλά και το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό.

Ειδικά για το διδακτικό προσωπικό, απαιτείται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κάλυψης των απαραίτητων θέσεων και σαφής δέσμευση για την εφαρμογή του.

Παράλληλα, κάθε πρόγραμμα πρέπει να προσδιορίζει τον προτεινόμενο αριθμό εισακτέων σε βάθος τετραετίας ή πενταετίας, ανάλογα με τη διάρκειά του.

Το ΦΕΚ περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις και για τη δομή των σπουδών.

Κάθε εξάμηνο πλήρους φοίτησης αντιστοιχεί σε 30 ECTS και κάθε ακαδημαϊκό έτος σε 60. Για τετραετή προγράμματα προβλέπονται συνολικά 240 ECTS και για πενταετή 300 ECTS.

Παράλληλα, το σύνολο των ωρών άμεσης εκπαιδευτικής επαφής πρέπει να πραγματοποιείται με φυσική παρουσία στους χώρους που έχουν δηλωθεί και αξιολογηθεί κατά την πιστοποίηση, ενώ η διδασκαλία παρέχεται αυτοτελώς στους φοιτητές του συγκεκριμένου προγράμματος, χωρίς κοινή διδασκαλία με φοιτητές προγραμμάτων άλλων εκπαιδευτικών φορέων.

Και γραμματισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις νέες τεχνολογίες.

Σύμφωνα με το πρότυπο, τα προγράμματα σπουδών πρέπει, με τρόπο κατάλληλο προς το γνωστικό τους αντικείμενο, να περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Παράλληλα, στο πεδίο της ακαδημαϊκής ακεραιότητας απαιτούνται σαφείς κανόνες τόσο για τη λογοκλοπή όσο και για τη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από τους φοιτητές.

Αξιολόγηση από τους φοιτητές και παράπονα

Το νέο πρότυπο προβλέπει ακόμη συγκεκριμένες διαδικασίες για τα δικαιώματα και την υποστήριξη των φοιτητών.

Η αξιολόγηση του διδακτικού έργου από τους φοιτητές προβλέπεται κάθε εξάμηνο και για όλα τα μαθήματα, ενώ το 100% των μαθημάτων πρέπει να διαθέτει προκαθορισμένα και δημοσιοποιημένα κριτήρια και μεθόδους αξιολόγησης.

Προβλέπεται επίσης ενδεικτική αναλογία ενός ακαδημαϊκού συμβούλου ανά 30 φοιτητές, ενώ ο μέγιστος προβλεπόμενος χρόνος απόκρισης σε παράπονα και ενστάσεις ορίζεται στις 30 ημερολογιακές ημέρες.

Το ΦΕΚ εδώ