Μη κρατικά πανεπιστήμια: Η τροπολογία του Υπουργείου Παιδείας, τα συνταγματικά αγκάθια και οι αντιδράσεις

Με μία τροπολογία, που ικανοποιεί το αίτημα των μη κρατικών πανεπιστημίων να εξασφαλιστεί η αναγνώριση του προηγούμενου ακαδημαϊκού έτους για τους φοιτητές τους, το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να επαναφέρει την ηρεμία, ύστερα από μία απόφαση του ΣτΕ που ανακάλεσε τρεις άδειες Ιδρυμάτων.

Τα μη κρατικά πανεπιστήμια Keele, York και Ανατόλια βρέθηκαν τις προηγούμενες εβδομάδες στο μάτι του κυκλώνα, καθώς το ΣτΕ ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τους, ύστερα από προσφυγή του καθηγητή της Νομικής Σχολής Αθηνών, Παναγιώτη Λαζαράτου.

Ειδικότερα, η ρύθμιση, που κατατέθηκε το βράδυ της Δευτέρας στο πλαίσιο νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών, αφορά την αναγνώριση του χρόνου σπουδών και των πιστωτικών μονάδων (ECTS) των φοιτητών σε περιπτώσεις κατά τις οποίες άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) ή αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών έχουν ακυρωθεί μεταγενέστερα με δικαστική απόφαση.

Υπενθυμίζεται ότι το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο αναφερόμενο στην απόφαση του ΣτΕ έκανε λόγο για «πλημμέλειες της διοικητικής διαδικασίας ή του κανονιστικού πλαισίου», έχει ήδη προχωρήσει στις διαδικασίες για την έκδοση νέας άδειας και στα τρία μη κρατικά πανεπιστήμια.

Σε συνέχεια των παρεμβάσεών του, ώστε να ξεκινήσει το ακαδημαϊκό έτος χωρίς προβλήματα για τους φοιτητές, προχώρησε στην εν λόγω τροπολογία με στόχο να μη βρεθούν οι φοιτητές αντιμέτωποι «με την απώλεια του χρόνου σπουδών τους εξαιτίας διοικητικών ή κανονιστικών πλημμελειών για τις οποίες δεν φέρουν ευθύνη».

Μετά την επανέκδοση της άδειας, ο δεύτερος «σκόπελος» για τα μη κρατικά πανεπιστήμια είναι η επαναπιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών από την ανεξάρτητη Αρχή της ΕΘΑΑΕ, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται στο τέλος του μήνα.

Εφόσον τα προγράμματα σπουδών που λειτούργησαν πέρσι στα τρία Ιδρύματα λάβουν πιστοποίηση και οι περσινοί φοιτητές συνεχίσουν τις σπουδές τους στο ίδιο τμήμα, τότε προβλέπεται αναγνώριση του περσινού έτους σπουδών.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας, «η αναγνώριση του χρόνου σπουδών πραγματοποιείται σε πλήρη συμμόρφωση με το ακυρωτικό αποτέλεσμα και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, υπό την προϋπόθεση ότι το αρχικώς πιστοποιηθέν πρόγραμμα σπουδών πιστοποιείται εκ νέου από την ΕΘΑΑΕ».

Ανησυχία για την τύχη των «10»

Παρά τις άμεσες ενέργειες της Πολιτείας, η αβεβαιότητα για την ομαλή λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων παραμένει. Ο Πάνος Λαζαράτος είχε καταθέσει πέρσι προσφυγές στο ΣτΕ για τα τρία Ιδρύματα, με το σκεπτικό της απόφασης να τον δικαιώνει, αν και ο νόμος για τη θέσπισή τους έχει λάβει εδώ και μήνες το «πράσινο φως» από το ΣτΕ ως συνταγματικός.

Ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου δεν περιορίστηκε στα παραπάνω Ιδρύματα, καθώς πριν λίγες εβδομάδες προσέφυγε στο ΣτΕ κατά των νέων επτά μη κρατικών πανεπιστημίων που έλαβαν άδεια λειτουργίας φέτος με έναρξη μαθημάτων το φθινόπωρο του 2026.

Συνέχισε μάλιστα ακόμα και μετά την ανάκτηση των αδειών σε Keele και York (σ.σ. το Ανατόλια έλαβε τη νέα του άδεια πριν λίγες ημέρες), προχωρώντας σε νέα προσφυγή για την ακύρωση της διαδικασίας.

Πέραν της αναμονής υπό τη Δαμόκλειο σπάθη μιας νομικής αιφνιδιαστικής απόφασης, τα μη κρατικά πανεπιστήμια έχουν να αντιμετωπίσουν και τις χρονοβόρες διαδικασίες για την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών τους, ώστε να ξεκινήσουν τις εγγραφές.

Υπενθυμίζεται ότι πέρσι, στην «πρεμιέρα» των μη κρατικών πανεπιστημίων, καταγράφηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στην πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, με αποτέλεσμα οι εγγραφές σε τμήματα σε κάποιες περιπτώσεις να γίνονται τον Νοέμβριο.

«Πρωτοφανής» η τροπολογία, λέει ο Λαζαράτος

Εν αναμονή των εξελίξεων, η παρέμβαση του Υπουργείου Παιδείας προκάλεσε την άμεση αντίδραση του καθηγητή Διοικητικού Δικαίου του ΕΚΠΑ Πάνου Λαζαράτου, ο οποίος παρενέβη δημόσια με αφορμή τη νέα ρύθμιση.

Ο καθηγητής χαρακτήρισε σε ανάρτησή του την τροπολογία «πρωτοφανή», μεταφέροντας τη συζήτηση από το ζήτημα της προστασίας των φοιτητών στο ευρύτερο θεσμικό ζήτημα της σχέσης της νομοθετικής εξουσίας με τις δικαστικές αποφάσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον σεβασμό των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας και στην αρχή της νομιμότητας.

«Τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια νομοτελειακά θα προχωρήσουν. Όπως όπως. Μα με κόστος βαρύ», ανέφερε ο κ. Λαζαράτος, εκτιμώντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη λειτουργία των συγκεκριμένων ιδρυμάτων, αλλά αγγίζει ευθέως τη Δικαιοσύνη, τη νομική επιστήμη και την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος δικαίου. «Κόστος βαρύ, για τα ίδια, για τη Δικαιοσύνη, τη νομική επιστήμη, το κράτος δικαίου και την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτά που μας συνέχουν ως ευνομούμενη Πολιτεία», κατέληξε στην ανάρτησή του ο καθηγητής.

Το κλίμα ήταν εκρηκτικό και κατά τη διάρκεια της συζήτησης της τροπολογίας στη Βουλή, η οποία ψηφίστηκε, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να επιτίθενται στο υπουργείο Παιδείας, κάνοντας λόγο για «χάος» και «φιάσκο» του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια, χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση του υπουργείου Παιδείας «μπάλωμα».