ΕΠΑΛ: Τι ζητούν οι εκπαιδευτικοί για τα ολιγομελή τμήματα

Η ΕΛΜΕ επισημαίνει ότι η εφαρμογή ενιαίων αριθμητικών κριτηρίων δεν λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες μιας ακριτικής και νησιωτικής περιοχής, όπου ο μικρός μαθητικός πληθυσμός, η περιορισμένη τοπική αγορά εργασίας και οι λιγοστές διαθέσιμες θέσεις μαθητείας καθιστούν συχνά αναπόφευκτη τη δημιουργία ολιγομελών τμημάτων.

Τονίζει, μάλιστα, ότι η μη έγκρισή τους μπορεί να στερήσει από μαθητές και αποφοίτους συγκεκριμένες εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές, καθώς η αναζήτηση αντίστοιχων ειδικοτήτων εκτός Λήμνου προϋποθέτει μετακίνηση και εγκατάσταση μακριά από το νησί.

Με επιστολή της προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, η ΕΛΜΕ ζητά ειδική μέριμνα για τη Λήμνο, επικαλούμενη και τη συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών περιοχών, ενώ παράλληλα καλεί το Υπουργείο να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην εξασφάλιση επαρκών θέσεων μαθητείας.

Αναλυτικά η ανακοίνωση από την ΕΛΜΕ Λήμνου:

Έγκριση ολιγομελών τμημάτων Ειδικοτήτων και Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας των ΕΠΑΛ της Λήμνου για το σχολικό έτος 2026-2027.

Κυρία Υπουργέ,
Κυρία Γενικέ Γραμματέα,

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου ζητά την άμεση λήψη ειδικής μέριμνας για την έγκριση και λειτουργία όλων των ολιγομελών τμημάτων ειδικοτήτων, καθώς και των ολιγομελών τμημάτων του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ της Λήμνου, κατά το σχολικό έτος 2026-2027.
Το «Μεταλυκειακό Έτος – Τάξη Μαθητείας» είναι ένας θεσμός που αρκετοί απόφοιτοι των ΕΠΑ.Λ. επιλέγουν μετά την ολοκλήρωση της λυκειακής τους εκπαίδευσης. Ωστόσο, η συμμετοχή στον θεσμό δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από ενιαία και ανελαστικά αριθμητικά κριτήρια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες των μικρών, ακριτικών και νησιωτικών περιοχών.
Στη Λήμνο, ο περιορισμένος πληθυσμός, το μέγεθος της τοπικής αγοράς εργασίας και ο μικρός αριθμός φορέων που μπορούν να προσφέρουν θέσεις μαθητείας έχουν ως αντικειμενική συνέπεια τη συγκρότηση τμημάτων με μικρό αριθμό μαθητευομένων. Οι διαθέσιμες θέσεις ανά ειδικότητα συχνά δεν υπερβαίνουν τις δύο ή τρεις, παρά τις συστηματικές προσπάθειες των σχολικών μονάδων για την εξεύρεση πρόσθετων θέσεων.

Η ολιγομελής σύνθεση των τμημάτων Μαθητείας δεν αποτελεί, επομένως, ένδειξη μειωμένου ενδιαφέροντος των αποφοίτων. Αντιθέτως, αποτυπώνει τους πραγματικούς περιορισμούς που επιβάλλουν η νησιωτικότητα και η ιδιαίτερη οικονομική και παραγωγική φυσιογνωμία της Λήμνου.

Το ζήτημα των ολιγομελών τμημάτων, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη Μαθητεία, αλλά και τη λειτουργία των ίδιων των ειδικοτήτων των ΕΠΑ.Λ. Δεν είναι δυνατόν μια ειδικότητα που προσφέρεται από το σχολείο να μη λειτουργεί επειδή, σε μια μικρή νησιωτική κοινωνία, δεν συγκεντρώνεται ο ελάχιστος αριθμός μαθητών που προβλέπεται από τα γενικά αριθμητικά κριτήρια. Για έναν μαθητή ή μία μαθήτρια της Λήμνου, η μη έγκριση ενός τέτοιου τμήματος δεν σημαίνει απλώς την ανάγκη επιλογής μιας άλλης κοντινής σχολικής μονάδας ή ειδικότητας, όπως μπορεί να συμβαίνει σε ένα μεγάλο αστικό κέντρο. Σημαίνει, στην πράξη, ότι η συγκεκριμένη εκπαιδευτική επιλογή παύει να είναι διαθέσιμη, αφού η αναζήτησή της εκτός νησιού προϋποθέτει μετακίνηση και εγκατάσταση μακριά από τον τόπο κατοικίας και την οικογένεια του μαθητή.

Οι νέοι και οι νέες του νησιού δεν είναι δυνατόν να στερούνται επιλογές εκπαίδευσης εξαιτίας συνθηκών για τις οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη. Η εφαρμογή των ίδιων αριθμητικών προϋποθέσεων σε εντελώς διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες οδηγεί στην πράξη σε άνιση μεταχείριση. Κριτήρια που είναι εφικτά στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν μπορούν να εφαρμόζονται χωρίς προσαρμογές σε ένα ακριτικό νησί με περιορισμένες δυνατότητες μετακίνησης, μικρό μαθητικό πληθυσμό και περιορισμένο αριθμό φορέων απασχόλησης.
Υπενθυμίζουμε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος, η Πολιτεία και η Διοίκηση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών και να μεριμνούν για την ανάπτυξή τους. Η συνταγματική αυτή επιταγή πρέπει να αποτυπώνεται και στις συγκεκριμένες διοικητικές αποφάσεις που αφορούν τη λειτουργία της δημόσιας επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Η μη λειτουργία των συγκεκριμένων τμημάτων θα οδηγήσει:
– στον περιορισμό των εκπαιδευτικών και επαγγελματικών επιλογών των μαθητών και αποφοίτων της Λήμνου,
– στην άνιση μεταχείρισή τους σε σχέση με τους μαθητές και αποφοίτους της ηπειρωτικής χώρας και των μεγάλων αστικών κέντρων,
– στην περαιτέρω αποδυνάμωση της δημόσιας επαγγελματικής εκπαίδευσης σε μια ακριτική περιοχή.

Για τους παραπάνω λόγους, η ΕΛΜΕ Λήμνου και Αγίου Ευστρατίου ζητά:

Tην έγκριση όλων των προτεινόμενων ολιγομελών τμημάτων ειδικοτήτων των ΕΠΑ.Λ της Λήμνου, ώστε κανένας μαθητής και καμία μαθήτρια να μη στερηθεί την ειδικότητα που έχει επιλέξει εξαιτίας της μη συμπλήρωσης των γενικά προβλεπόμενων αριθμητικών ορίων.

Την έγκριση όλων των προτεινόμενων ολιγομελών τμημάτων του Μεταλυκειακού Έτους – Τάξης Μαθητείας των ΕΠΑ.Λ της Λήμνου για το σχολικό έτος 2026-2027.

Την ανάληψη ενεργότερης ευθύνης από το Υπουργείο για την εξασφάλιση επαρκών θέσεων μαθητείας σε δημόσιους φορείς και σε κατάλληλα εργασιακά περιβάλλοντα που πληρούν όλες τις αναγκαίες προϋποθέσεις ασφάλειας και διασφαλίζουν την ομαλή και ουσιαστική ένταξη των νέων αποφοίτων στον κόσμο της εργασίας.
Η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για τους νέους και τις νέες των νησιών δεν αποτελεί ευνοϊκή μεταχείριση, αλλά στοιχειώδη υποχρέωση της Πολιτείας.
Αναμένουμε την άμεση και θετική ανταπόκριση του Υπουργείου και την έγκαιρη έγκριση των τμημάτων, ώστε οι μαθητές και οι απόφοιτοι των ΕΠΑ.Λ της Λήμνου να μπορούν να συνεχίσουν απρόσκοπτα την εκπαιδευτική και επαγγελματική πορεία που έχουν επιλέξει.