Ζαχαράκη για πολλαπλό βιβλίο: «Είμαι υπουργός όλων των παιδιών – Διορθώνουμε τα λάθη, δεν λογοκρίνουμε το περιεχόμενο»

Στο ζήτημα που έχει προκύψει γύρω από το περιεχόμενο σχολικών βιβλίων αναφέρθηκε η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ξεκαθαρίζοντας ότι το υπουργείο είναι αρμόδιο να εντοπίζει και να διορθώνει τυχόν λάθη, όχι όμως να παρεμβαίνει στο περιεχόμενο ή να λειτουργεί ως μηχανισμός λογοκρισίας.

Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στα μηνύματα που, όπως είπε, δέχεται τις τελευταίες ημέρες, σημειώνοντας ότι, εκτός από υποστηρικτικές τοποθετήσεις, υπάρχουν και αντιδράσεις με ιδιαίτερα τοξικό λόγο. Τόνισε ότι τέτοιες εκφράσεις δεν συνάδουν με το σχολικό περιβάλλον που η ίδια επιθυμεί να διαμορφώνεται για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από την αναπηρία, την οικονομική ή κοινωνική τους κατάσταση, την καταγωγή ή την οικογενειακή τους προέλευση.

«Τις τελευταίες ημέρες, ώρες, λαμβάνω πολλά μηνύματα και υποστηρικτικά ή κάποια ιδιαίτερα τοξικά με λόγο που δεν θα ήθελα να τον δουν παιδιά που πηγαίνουν σε ένα σχολείο που μπορεί να έχει μέσα ένα παιδί ανάπηρο, ένα παιδί που μπορεί να είναι οικονομικού μεταναστευτικού προσφυγικού προφίλ, ένα παιδί που έρχεται από μια διαφορετική οικογένεια», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε παράλληλα ότι αντιλαμβάνεται τον ρόλο της ως υπουργού Παιδείας για το σύνολο της μαθητικής κοινότητας, επισημαίνοντας την ανάγκη το σχολείο να αποτελεί ένα περιβάλλον ίσων ευκαιριών και στήριξης για κάθε μαθητή.

«Εγώ νιώθω υπουργός όλων των σχολείων και όλων των παιδιών, θέλω τα παιδιά να καταλαβαίνουν ότι έχουν ίσες ευκαιρίες, ότι είναι σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον», τόνισε.

Μητσοτάκης: «Δεν υπάρχει ζήτημα με τη Σ. Ζαχαράκη»

Τέλος στα σενάρια που διακινήθηκαν τις τελευταίες ώρες σχετικά με το ζήτημα που προέκυψε για το πολλαπλό βιβλίο έβαλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στηρίζοντας ανοιχτά την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.

Στο περιθώριο της παρουσίας του στη Θεσσαλονίκη για τα εγκαίνια 17 νέων σχολικών μονάδων, ο πρωθυπουργός κλήθηκε από δημοσιογράφους να σχολιάσει τον θόρυβο που ξέσπασε γύρω από το περιεχόμενο συγκεκριμένων διδακτικών βιβλίων. Πρόκειται για δύο εγχειρίδια, το βιβλίο Γλώσσας Β’ Δημοτικού και το βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ’ Δημοτικού, τα οποία ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων και πρόκειται να αποτελέσουν μία από τις επιλογές του πολλαπλού βιβλίου, όταν ο θεσμός ενταχθεί στη σχολική τάξη από τον Σεπτέμβριο του 2027.

Το θέμα ανέδειξαν δημοσιεύματα σχετικά με τις αναφορές των δύο εγχειριδίων για τους διαφορετικούς τύπους οικογένειας, προκαλώντας αρνητικά σχόλια και αντιδράσεις ακόμα και εντός του εσωτερικού της Νέας Δημοκρατίας.

«Δεν υπάρχει ζήτημα με τη Σοφία Ζαχαράκη, τι ζήτημα; Γι’ αυτό ήταν δίπλα μου σήμερα;» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Μητσοτάκης, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο αμφισβήτησης της υπουργού.

Συνεχίζοντας στο ίδιο ύφος, ο πρωθυπουργός κάλεσε τους δημοσιογράφους να εστιάσουν στο ουσιαστικό κυβερνητικό έργο: «Αφήστε μας ήσυχους, αυτά είναι σαχλαμάρες, να σοβαρευτούμε. Δείτε τα 17 σχολεία που εγκαινιάσαμε. Όταν δεν έχουν με τι να ασχοληθούν, ασχολούνται με ανοησίες».

Το χρονικό των αντιδράσεων

Τα επίμαχα βιβλία Δημοτικού προκάλεσαν σάλο για την αναφορά τους στον θεσμό της οικογένειας και ειδικότερα για τις «διαφορετικές μορφές οικογένειας» που συναντώνται στην κοινωνία.

Με τον φιλόδοξο θεσμό του πολλαπλού βιβλίου να βρίσκεται μόλις ένα χρόνο μακριά από την είσοδό του στο ελληνικό σχολείο, η δημόσια διαβούλευση των προτεινόμενων εγχειριδίων έχει φέρει ήδη τις πρώτες αντιδράσεις.

Δύο εγχειρίδια για το Δημοτικό, συγκεκριμένα για την Β΄ και στη ΣΤ’ τάξη, προκάλεσαν πλήθος σχολίων σχετικά με τις αναφορές τους στον θεσμό της οικογένειας.

Πρόκειται για βιβλία που έχουν ήδη περάσει από τη διαδικασία αξιολόγησης και έχουν ενταχθεί στο επίσημο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι θα αποτελέσουν υποχρεωτικά το βασικό έντυπο βιβλίο σε κάθε σχολείο.

Απαντώντας στις αντιδράσεις, πηγές του Υπουργείου Παιδείας αναφέρουν στο ipaidia.gr ότι όλα τα σχολικά εγχειρίδια (σ.σ. πρόκειται για 440 βιβλία για 103 γνωστικά αντικείμενα, από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου) έχουν τεθεί από το ΙΕΠ σε ειδική πλατφόρμα για διαβούλευση, με στόχο την ανατροφοδότηση από την εκπαιδευτική κοινότητα, τους γονείς, τις επιστημονικές ενώσεις, επιστήμονες και πολίτες, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες βελτιωτικές ενέργειες πριν την είσοδο του πολλαπλού βιβλίου στα σχολεία από τον Σεπτέμβριο του 2027.

Οι αναφορές που προκάλεσαν αντιδράσεις

Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο από τα εγκεκριμένα βιβλία, καθώς περιλαμβάνουν αναφορές σε διαφορετικούς τύπους οικογένειας.

«Πολλαπλό βιβλίο» ή πολλαπλός κίνδυνος; Τα ερωτήματα και ο προβληματισμός

Στο βιβλίο «Η γλώσσα μου» της Β’ Δημοτικού, στην ενότητα «Ποιοι είναι οι σημαντικοί αγαπημένοι γύρω μας;», παρουσιάζονται μέσα από εικονογράφηση διαφορετικές μορφές οικογένειας, μεταξύ των οποίων οικογένειες με δύο πατέρες ή δύο μητέρες.

Αντίστοιχη αναφορά υπάρχει και σε ένα από τα νέα βιβλία της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ’ Δημοτικού. Στην ενότητα για την ελληνική οικογένεια γίνεται λόγος για «μεγάλη πολυμορφία των οικογενειακών σχημάτων» και μεταξύ των τύπων που απαριθμούνται βρίσκεται και η οικογένεια με δύο γονείς του ίδιου φύλου.

Μάλιστα, σε σχετική δραστηριότητα οι μαθητές καλούνται να χωριστούν σε ομάδες, να αναλάβουν έναν τύπο οικογένειας και να δημιουργήσουν σχετική αφίσα, έντυπη ή ψηφιακή.

Τι απαντά ο συγγραφέας

Ο συγγραφέας του βιβλίου της ΣΤ΄ Δημοτικού, Μανούσος Μαραγκουδάκης, απέρριψε τον χαρακτηρισμό περί «woke ατζέντας».

Μιλώντας στο MEGA NEWS 104,6, υποστήριξε ότι η αναφορά στις οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών εντάσσεται στην παρουσίαση των σύγχρονων μορφών οικογένειας και δεν αποτελεί ιδεολογική προώθηση. Ο ίδιος επισήμανε ότι το βιβλίο καταγράφει, μαζί με άλλες μορφές οικογένειας, και τις οικογένειες ομόφυλων γονέων, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αναφορά σε μια κοινωνική και νομική πραγματικότητα.

Παύλος Μαρινάκης: Δεν υπάρχει καμία woke ατζέντα

Στο ζήτημα τοποθετήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος απέρριψε κατηγορηματικά την άποψη ότι η κυβέρνηση ακολουθεί «woke ατζέντα».

Ο κ. Μαρινάκης, αναφερόμενος στη σχετική συζήτηση, υποστήριξε ότι “τα φύλα είναι δύο” και τόνισε ότι “ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα”, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα πως δεν υιοθετείται η χρήση των όρων «Γονέας 1» και «Γονέας 2».

Συγκεκριμένα, ερωτηθείς για το θέμα σε ραδιοφωνική του συνέντευξη στο MEGA NEWS 104,6, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, απάντησε «ως πατέρας ενός παιδιού τριών ετών με απασχόλησε πολύ αυτή η είδηση. Το Υπουργείο απάντησε υπηρεσιακά για το πώς καταρτίζεται το πρόγραμμα σπουδών, πώς επιλέγονται τα βιβλία. Η απάντηση αυτή σε όποιον θέλει είναι διαθέσιμη από το Υπουργείο Παιδείας… Θεωρώ -και αυτό είναι κάτι το οποίο θα το πω χωρίς να φοβάμαι- όπως έχω αποδείξει ότι απαντάω, ότι όταν επιλέγουμε βιβλία, όταν επιλέγουμε προγράμματα σπουδών ειδικά για παιδιά δημοτικού, πολλώ δε μάλλον για παιδιά πρώτης, δευτέρας, τρίτης δημοτικού, πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και να δείχνουμε αυξημένη ευαισθησία».

Πώς αλλάζουν τα σχολικά βιβλία

Η υπόθεση φέρνει παράλληλα στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, αξιολογήθηκαν και εγκρίθηκαν τα νέα σχολικά εγχειρίδια, αλλά και τη μεγάλη αλλαγή που φέρνει το πολλαπλό βιβλίο: για το ίδιο μάθημα δεν θα υπάρχει πλέον ένα και μοναδικό εγχειρίδιο για όλους τους μαθητές, αλλά περισσότερες εγκεκριμένες επιλογές, από τις οποίες θα επιλέγεται το βασικό βιβλίο, ενώ τα υπόλοιπα θα παραμένουν διαθέσιμα ψηφιακά.

Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα σχολικά εγχειρίδια προγραμματίζεται για τη σχολική χρονιά 2027-2028, με την εφαρμογή του «πολλαπλού βιβλίου».

Μέχρι σήμερα, για κάθε μάθημα και τάξη υπάρχει ένα εγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο, κοινό για όλους τους μαθητές. Με το νέο σύστημα, για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο θα υπάρχουν περισσότερα εγκεκριμένα βιβλία μέσα στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων.

Ένα από αυτά θα επιλέγεται για έντυπη χρήση από τους μαθητές, ενώ τα υπόλοιπα εγκεκριμένα εγχειρίδια θα μπορούν να αξιοποιούνται ως συμπληρωματικό ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό.

Χαρακτηριστικό είναι ότι για τη Γλώσσα της Β’ Δημοτικού υπάρχουν τέσσερις επιλογές, ενώ για την «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ’ Δημοτικού υπάρχουν τρεις.

Πώς εγκρίθηκαν τα νέα βιβλία

Τα νέα εγχειρίδια δημιουργήθηκαν στη βάση των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, τα οποία καταρτίστηκαν υπό την εποπτεία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Για κάθε μάθημα προσδιορίστηκαν το περιεχόμενο, οι μαθησιακοί στόχοι, οι δεξιότητες και οι βασικές κατευθύνσεις διδασκαλίας.

Ακολούθησαν προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τη συγγραφή των διδακτικών πακέτων, στις οποίες μπορούσαν να συμμετέχουν συγγραφικές ομάδες και φορείς που πληρούσαν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων εκδοτικοί οίκοι και ομάδες επιστημόνων και εκπαιδευτικών.

Τα βιβλία που υποβλήθηκαν δεν εγκρίθηκαν αυτομάτως. Προηγήθηκε θεσμοθετημένη διαδικασία αξιολόγησης και ένταξης υπό την ευθύνη του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Όσα κρίθηκαν κατάλληλα εντάχθηκαν στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων.

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από Επιστημονικές Επιτροπές ανά γνωστικό αντικείμενο, στις οποίες συμμετείχαν μέλη ΔΕΠ, εκπαιδευτικοί και επιστήμονες αυξημένων προσόντων. Συνολικά 806 αξιολογητές, συντονιστές, τεχνικοί και επικουρικοί εμπειρογνώμονες ανέλαβαν την αξιολόγηση των βιβλίων.

Μεταξύ των κριτηρίων που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η επιστημονική, παιδαγωγική και διδακτική εγκυρότητα, η καταλληλόλητα για την ηλικία των μαθητών, η συμπερίληψη και η συμμόρφωση με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.

Πώς έγινε η αξιολόγηση των βιβλίων

Όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές του Υπουργείου Παιδείας «η αξιολόγηση των διδακτικών βιβλίων πραγματοποιήθηκε συστηματικά μέσω διαδοχικών σταδίων ποσοτικού και ποιοτικού ελέγχου από τις αρμόδιες, ανεξάρτητες, πενταμελείς επιστημονικές επιτροπές, με συνολικά περισσότερα από 900 μέλη, με προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου και επανελέγχου, και ολοκληρώθηκε με την επίσημη υποβολή των πορισμάτων στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

«Δεν υπήρξε καμία παρέμβαση στο περιεχόμενό τους, καθώς η διαδικασία διέπεται από τους όρους της πρόσκλησης συγγραφής και αξιολόγησης των διδακτικών βιβλίων, τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων και της αμεροληψίας, καθώς και από τη θεσμική υποχρέωση δημοσίευσης των εγκεκριμένων βιβλίων όπως αυτά αξιολογήθηκαν», αναφέρουν χαρακτηριστικά.