Απόφαση-σταθμός για τις μητέρες εκπαιδευτικούς – «Φρένο» στην υποχρεωτική παράταση άδειας ανατροφής

Η άδεια ανατροφής τέκνου για εκπαιδευτικούς βρέθηκε στο επίκεντρο απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά, το οποίο ακύρωσε διοικητική πράξη που υποχρέωνε μητέρα εκπαιδευτικό να παραμείνει σε άδεια άνευ αποδοχών έως το τέλος της σχολικής χρονιάς, παρότι εκείνη είχε ζητήσει να επιστρέψει στην υπηρεσία της μετά από τέσσερις μήνες.

Με την υπ’ αριθ. 44/2026 απόφασή του, το Α1 Ακυρωτικό Τμήμα έκρινε ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει ως υποχρεωτική διάρκεια της συγκεκριμένης άδειας το σύνολο του σχολικού έτους. Η υπόθεση επιστρέφει πλέον στη Διοίκηση, η οποία καλείται να εκδώσει νέα απόφαση.

Η υπόθεση της μητέρας εκπαιδευτικού

Η εκπαιδευτικός, η οποία είχε γίνει πρόσφατα μητέρα για πρώτη φορά, είχε ζητήσει άδεια άνευ αποδοχών για την ανατροφή του παιδιού της διάρκειας τεσσάρων μηνών. Συγκεκριμένα, επιθυμούσε να απουσιάσει από την έναρξη της σχολικής χρονιάς έως τις διακοπές των Χριστουγέννων και στη συνέχεια να επιστρέψει στα καθήκοντά της.

Είναι τελικά οι άδειες των εκπαιδευτικών η αιτία των κενών στα σχολεία;

Παρά τις αιτήσεις της, η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά ενέκρινε την άδεια έως τη λήξη του σχολικού έτους. Έτσι, αντί για το τετράμηνο που είχε ζητήσει, η άδεια επεκτάθηκε για περίπου 12 μήνες, αναγκάζοντάς την να επιστρέψει στην υπηρεσία με την έναρξη της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Τι έκρινε το Διοικητικό Εφετείο

Το δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της Διευθύντριας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά κατά το μέρος που επέκτεινε την άδεια έως το τέλος της σχολικής χρονιάς. Όπως έκρινε, η αιτιολογία της διοικητικής πράξης δεν ήταν νόμιμη, καθώς η εκπαιδευτικός υποχρεώθηκε να παραμείνει σε άδεια για χρονικό διάστημα κατά 7,5 μήνες μεγαλύτερο από εκείνο που είχε ζητήσει.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, το άρθρο 53 παρ. 1 του Υπαλληλικού Κώδικα εφαρμόζεται και στους εκπαιδευτικούς. Η συγκεκριμένη διάταξη προβλέπει άδεια άνευ αποδοχών για την ανατροφή τέκνου, χωρίς να θέτει ως υποχρεωτικό χρονικό όριο τη λήξη του σχολικού έτους.

ΝΣΚ: Τι προβλέπει η γνωμοδότηση για την επιστροφή χρημάτων από εκπαιδευτικές άδειες

Η συνταγματική προστασία της μητρότητας

Το Διοικητικό Εφετείο στήριξε την κρίση του και στο άρθρο 21 του Συντάγματος, το οποίο θέτει τη μητρότητα και την παιδική ηλικία υπό την προστασία του κράτους. Από τη συνταγματική αυτή πρόβλεψη απορρέει, σύμφωνα με το δικαστήριο, η υποχρέωση θέσπισης ρυθμίσεων που επιτρέπουν τη χορήγηση αδειών για την ανατροφή των παιδιών των εργαζομένων.

Το δικαστήριο έκρινε ότι το συγκεκριμένο θέμα δεν ρυθμίζεται από τις ειδικές διατάξεις του νόμου 1566/1985 για τους εκπαιδευτικούς. Επομένως, εφαρμόζεται η γενική και ειδικότερη διάταξη του άρθρου 53 του Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων, η οποία καλύπτει και το εκπαιδευτικό προσωπικό.

Γιατί υπερισχύει ο Υπαλληλικός Κώδικας

Στην απόφαση διευκρινίζεται ότι η άδεια για ανατροφή παιδιού ηλικίας έως οκτώ ετών δεν μπορεί να ενταχθεί στις γενικές άδειες άνευ αποδοχών που προβλέπει ο νόμος 1566/1985 για σοβαρούς λόγους.

Ο νομοθέτης, όπως έκρινε το δικαστήριο, θέλησε να ρυθμίσει αυτοτελώς την άδεια ανατροφής τέκνου για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτικών. Για τον λόγο αυτό, το άρθρο 53 του Υπαλληλικού Κώδικα υπερισχύει ως νεότερη και ειδικότερη διάταξη.

Υποχρεωτική η χορήγηση για τη Διοίκηση

Το δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι η χορήγηση της συγκεκριμένης άδειας έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα για τη Διοίκηση, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Δεν εξαρτάται, δηλαδή, από τη διακριτική ευχέρεια των υπηρεσιακών οργάνων ούτε απαιτεί προηγούμενη γνώμη υπηρεσιακού συμβουλίου.

Αντίθετα, στις γενικές άδειες άνευ αποδοχών για άλλους σοβαρούς λόγους, η Διοίκηση μπορεί να συνεκτιμήσει τις υπηρεσιακές ανάγκες και απαιτείται πρόταση του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου.

Η θέση του δικηγόρου της εκπαιδευτικού

Ο πληρεξούσιος δικηγόρος της εκπαιδευτικού, Γιώργος Πουλής, επισήμανε ότι η απόφαση επιβεβαιώνει την εφαρμογή του άρθρου 53 του Υπαλληλικού Κώδικα και στους εκπαιδευτικούς.

Όπως ανέφερε, η απόφαση υπενθυμίζει ότι η Διοίκηση οφείλει να συμμορφώνεται με τον νόμο και τη νομολογία, ενώ οι διοικητικές πρακτικές δεν μπορούν να υποκαθιστούν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.