Μη κρατικά πανεπιστήμια: Τι θα γίνει με τους φοιτητές μετά την απόφαση του ΣτΕ

Το βασικό ερώτημα αφορά το τι θα συμβεί με το ακαδημαϊκό έτος που έχει ήδη ολοκληρωθεί, τα δίδακτρα που έχουν καταβληθεί, αλλά και τη συνέχεια των σπουδών.

Το Υπουργείο Παιδείας εμφανίζεται καθησυχαστικό, με τον υφυπουργό Παιδείας Νίκο Παπαϊωάννου να διαβεβαιώνει ότι κανένα ακαδημαϊκό έτος δεν πρόκειται να χαθεί. Από την άλλη πλευρά, ο καθηγητής Νομικής του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος, ο οποίος είχε προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορεί να βρεθεί νόμιμος τρόπος αναδρομικής κατοχύρωσης των σπουδών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Οι δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, όπως παρουσιάστηκαν στο OPEN, αποτυπώνουν τη βασική διαφωνία γύρω από τις συνέπειες της απόφασης του ΣτΕ. Το Υπουργείο θεωρεί ότι πρόκειται για επιμέρους πλημμέλειες που μπορούν να διορθωθούν, ενώ ο Πάνος Λαζαράτος υποστηρίζει ότι απαιτείται ευρύτερη επαναδιαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών.

Το Υπουργείο Παιδείας διαβεβαιώνει ότι κανένα ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για τους φοιτητές των μη κρατικών πανεπιστημίων, ωστόσο ο καθηγητής Νομικής Πάνος Λαζαράτος εκφράζει σοβαρές νομικές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται νέο πλαίσιο πιστοποίησης, νέες επιτροπές και νέοι έλεγχοι.

Παπαϊωάννου: «Ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί»

Κατηγορηματικός ως προς το μέλλον των φοιτητών εμφανίστηκε ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου.

Όπως δήλωσε, «τα παιδιά και οι οικογένειες που έχουν φοιτήσει και αναμένονται να φοιτήσουν να ξέρουν ότι δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος», παρουσιάζοντας την επίσημη θέση του Υπουργείου Παιδείας.

Ερωτηθείς εάν πρόκειται για επίσημη εγγύηση προς τους γονείς και τους φοιτητές, απάντησε ότι αυτή είναι η θέση που έχει ήδη εκφραστεί από το υπουργείο.

Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να ακυρωθεί ούτε η φοίτηση των δύο εξαμήνων που έχουν ήδη ολοκληρώσει ορισμένοι φοιτητές, σημειώνοντας ότι θα ακολουθηθεί διαδικασία νομικής φύσεως.

Το Υπουργείο μιλά για πλημμέλειες που μπορούν να διορθωθούν

Ο Νίκος Παπαϊωάννου υποστήριξε ότι η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας δεν αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του νόμου για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Σύμφωνα με τη δική του ανάγνωση, το ΣτΕ εντόπισε συγκεκριμένες πλημμέλειες στη διοικητική διαδικασία, οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Μεταξύ αυτών ανέφερε την ανάγκη μεγαλύτερης εξειδίκευσης των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων από την ΕΘΑΑΕ, ζήτημα που αφορά τη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης ενός από τα πανεπιστήμια, καθώς και πλημμέλεια σχετικά με τη μη έγκαιρη έκδοση διαπιστωτικών πράξεων.

Ο υφυπουργός εκτίμησε ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα μπορούν να «θεραπευτούν» από τους αρμόδιους φορείς, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια και με την τήρηση των νόμιμων διαδικασιών.

Λαζαράτος: «Μαγικοί τρόποι στα νομικά δεν υπάρχουν»

Διαφορετική είναι η ανάγνωση του Πάνου Λαζαράτου, ο οποίος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στις διαβεβαιώσεις του Υπουργείου Παιδείας.

«Μαγικοί τρόποι στα νομικά δεν υπάρχουν», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται σε επιμέρους διαδικαστικές ελλείψεις.

Κατά τη δική του ερμηνεία της απόφασης, το ΣτΕ έκρινε προβληματικό το κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο βασίστηκε η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.

Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι θα πρέπει να διαμορφωθεί εκ νέου το σύστημα των κριτηρίων, να δημιουργηθούν νέες επιτροπές, να πραγματοποιηθούν νέοι έλεγχοι και να ακολουθήσει νέα πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών.

Η βασική διαφωνία για το ακαδημαϊκό έτος που ολοκληρώθηκε

Η σημαντικότερη διαφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές αφορά το ακαδημαϊκό έτος που έχει ήδη πραγματοποιηθεί.

Από την πλευρά του Υπουργείου Παιδείας υπάρχει η διαβεβαίωση ότι οι σπουδές που έχουν πραγματοποιηθεί δεν θα ακυρωθούν και ότι θα βρεθεί νόμιμη διαδικασία ώστε να διασωθεί το ακαδημαϊκό έτος.

Ο Πάνος Λαζαράτος, αντίθετα, θεωρεί ιδιαίτερα δύσκολη από νομικής πλευράς την αναδρομική αντιμετώπιση του ζητήματος.

Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και αν διορθωθεί άμεσα το κανονιστικό πλαίσιο για το μέλλον, εξακολουθεί να υπάρχει το ερώτημα με ποιον νόμιμο τρόπο μπορεί να κατοχυρωθεί αναδρομικά ένα ακαδημαϊκό έτος που πραγματοποιήθηκε βάσει προγραμμάτων τα οποία επηρεάζονται από την ακυρωτική απόφαση.

«Δεν μπορώ να φανταστώ αυτή τη στιγμή πώς θα γίνει νόμιμα», ανέφερε σχολιάζοντας τις διαβεβαιώσεις του υφυπουργού.

Τι λέει ο Λαζαράτος για πιθανές αποζημιώσεις

Ο Πάνος Λαζαράτος αναφέρθηκε και στις δυνατότητες που, κατά τη δική του νομική εκτίμηση, θα μπορούσαν να έχουν οι οικογένειες εφόσον τελικά χαθεί το ακαδημαϊκό έτος.

Όπως υποστήριξε, σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι οικογένειες θα μπορούσαν να ζητήσουν την επιστροφή των διδάκτρων που έχουν ήδη καταβάλει.

Παράλληλα, ανέφερε ως πιθανές νομικές οδούς την άσκηση αγωγών αποζημίωσης κατά της αρμόδιας Αρχής, αλλά και κατά του Ελληνικού Δημοσίου, όπως αυτό εκπροσωπείται από το Υπουργείο Παιδείας.

Πρόκειται, ωστόσο, για τη νομική εκτίμηση του ίδιου και όχι για δεδομένη εξέλιξη, καθώς όλα θα εξαρτηθούν από τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία θα επιχειρήσει να συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

«Πρέπει να ξαναφτιαχτεί το κανονιστικό πλαίσιο»

Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι η διαδικασία που απαιτείται δεν περιορίζεται σε μια απλή διοικητική διόρθωση.

Κατά την άποψή του, θα πρέπει αρχικά να δημιουργηθεί νέο και επαρκώς εξειδικευμένο κανονιστικό πλαίσιο.

Στη συνέχεια, όπως αναφέρει, θα πρέπει να συγκροτηθούν οι αρμόδιες επιτροπές, να πραγματοποιηθούν εκ νέου έλεγχοι των εγκαταστάσεων και των προγραμμάτων σπουδών και να ακολουθήσει νέα διαδικασία πιστοποίησης.

Ο ίδιος θέτει μάλιστα το ερώτημα κατά πόσο όλα τα πανεπιστήμια που επηρεάζονται θα θελήσουν να περάσουν ξανά από ολόκληρη αυτή τη διαδικασία.

Οι αναφορές Λαζαράτου σε κτίρια, καθηγητές και προγράμματα

Ο Πάνος Λαζαράτος αναφέρθηκε επίσης στους λόγους που τον οδήγησαν αρχικά στην προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Όπως είπε, η έρευνά του ξεκίνησε από συγκεκριμένο πρόγραμμα Νομικής, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών.

Κατά τον ίδιο, στη διάρκεια του ελέγχου εντοπίστηκαν ζητήματα που αφορούσαν τις κτιριακές εγκαταστάσεις, τα προγράμματα σπουδών και το διδακτικό προσωπικό.

Υποστήριξε ακόμη ότι υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες οι πιστοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν σε ιδιαίτερα σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ άσκησε κριτική και στον τρόπο με τον οποίο έγιναν ορισμένοι έλεγχοι από τις επιτροπές.

Παπαϊωάννου: Η συνταγματικότητα του νόμου δεν αμφισβητείται

Απαντώντας στην κριτική περί προχειρότητας, ο Νίκος Παπαϊωάννου επέμεινε ότι πρέπει να διαχωριστεί η συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου από τις επιμέρους διοικητικές πλημμέλειες.

Όπως υποστήριξε, η συνταγματικότητα του νόμου για την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων έχει ήδη κριθεί και ο νόμος εξακολουθεί να ισχύει.

Παράλληλα, σημείωσε ότι, καθώς πρόκειται για την πρώτη εφαρμογή του συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου, οι παρατηρήσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας μπορούν να αξιοποιηθούν για την περαιτέρω εξειδίκευση και βελτίωση της διαδικασίας.

Το επόμενο βήμα για φοιτητές και πανεπιστήμια

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι ο τρόπος και η ταχύτητα με την οποία θα κινηθούν το Υπουργείο Παιδείας, η ΕΘΑΑΕ και τα εμπλεκόμενα πανεπιστήμια.

Από τη μία πλευρά, η πολιτική ηγεσία διαβεβαιώνει ότι οι φοιτητές δεν πρόκειται να χάσουν ούτε το ακαδημαϊκό έτος που έχουν ήδη ολοκληρώσει ούτε αυτό που πρόκειται να ξεκινήσει.

Από την άλλη, ο Πάνος Λαζαράτος υποστηρίζει ότι η συμμόρφωση με την απόφαση του ΣτΕ απαιτεί πολύ ευρύτερες αλλαγές και ότι η αναδρομική κατοχύρωση του προηγούμενου έτους δημιουργεί σοβαρά νομικά ζητήματα.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται, επομένως, να είναι καθοριστικό για το πώς θα αντιμετωπιστεί στην πράξη το ζήτημα των σπουδών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, αλλά και για τις διαδικασίες που θα απαιτηθούν πριν από τη συνέχιση των προγραμμάτων.