Από το σοκ στην εγκατάλειψη: «Νιώθουμε αβοήθητοι και αθωράκιστοι σε καθετί που προκύπτει στη σχολική μονάδα» λένε οι δάσκαλοι

Το περιστατικό ξυλοδαρμού νηπιαγωγού στα Άνω Λιόσια φέρνει ξανά στην επιφάνεια ένα κρίσιμο ερώτημα: τι συμβαίνει την επόμενη μέρα μέσα σε ένα σχολείο που έχει βρεθεί αντιμέτωπο με τη βία και ποιος στηρίζει εκπαιδευτικούς και μαθητές;

«Μας αφήνουν μόνους», είναι η χαρακτηριστική φράση που αποτυπώνει την κατάσταση που περιγράφει η κ. Γαλανοπούλου, κάνοντας λόγο για ένα σχολείο που καλείται να διαχειριστεί δύσκολα περιστατικά χωρίς την αναγκαία υποδομή. Καταγγέλλουν ότι αισθάνονται «αβοήθητοι και αθωράκιστοι», ενώ επισημαίνουν ότι οι επίσημες ανακοινώσεις συμπαράστασης δεν αρκούν όταν ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί βρίσκονται στα σχολεία για περιορισμένο χρόνο και μοιράζονται μεταξύ πολλών μονάδων.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το πώς φτάνει ένα περιστατικό βίας να ξεσπάσει μέσα σε ένα σχολείο, αλλά και τι ακολουθεί την επόμενη μέρα: ποιος στηρίζει τον εκπαιδευτικό, ποιος βοηθά τα παιδιά να διαχειριστούν όσα συνέβησαν και ποιος αναλαμβάνει να επαναφέρει την ομαλότητα στη σχολική κοινότητα.

Τι συμβαίνει, όμως, πραγματικά πίσω από τις πόρτες των σχολείων όταν εκδηλώνεται ένα περιστατικό βίας; Ποιος βρίσκεται δίπλα στον εκπαιδευτικό και ποιος αναλαμβάνει την «επόμενη μέρα»; Οι απαντήσεις που ακολουθούν από την κ. Γαλανοπούλου στο iPaideia.gr, σκιαγραφούν μια καθημερινότητα γεμάτη πίεση, ανασφάλεια και σοβαρά κενά υποστήριξης.

Με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό ξυλοδαρμού της νηπιαγωγού στα Άνω Λιόσια, θα ήθελα να μας πείτε ποια είναι η εικόνα που υπάρχει στα σχολεία; Υπάρχει αύξηση των περιστατικών βίας;

Το θέμα δεν είναι αν έχει αυξηθεί η βία στα σχολεία. Η ζωή μέσα στα σχολεία ακολουθεί τη ζωή της κοινωνίας. Όσο γίνονται πιο δύσκολες οι κοινωνικές συνθήκες, όλη αυτή η ένταση θα μεταφέρεται και στα σχολεία μας. Το θέμα είναι τι στήριξη παίρνουμε οι εκπαιδευτικοί, τι υποστήριξη παίρνουν τα παιδιά, ώστε να μπορούμε να αντεπεξέλθουμε σε αυτές τις συνθήκες και να έχουμε μια σχολική καθημερινότητα ήρεμη και με την ανάλογη βοήθεια.

Οι εκπαιδευτικοί, σε τέτοια περιστατικά βίας, τι στήριξη έχουν;

Το να βγαίνει μια ανακοίνωση από επίσημο φορέα του Υπουργείου και να λέει «στηρίζουμε τον κάθε συνάδελφο, την κάθε συναδέλφισσα», δε μας λέει κάτι. Εμπράκτως δεν υπάρχει καμία στήριξη. Παραδείγματος χάριν, οι σχολικοί ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί καλώς μπήκαν στα σχολεία μας, αλλά δε γίνεται να δουλεύει και αυτός ο κλάδος με το καθεστώς της αναπλήρωσης. Σκεφτείτε, έρχεται ένας ψυχολόγος, κάθεται κάποιους μήνες, έρχεται για μία μέρα την εβδομάδα, πάει σε πέντε σχολεία, μέχρι να μάθει τα παιδιά, να χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης, τελείωσε η σχολική χρονιά. Δε μπορεί να βοηθήσει. Είναι η «ασπιρίνη» σε πολύ σοβαρή ασθένεια. Η μονιμότητα που λέμε είναι ακριβώς για να διασφαλιστούν αυτές οι συνθήκες συνέχισης ενός παιδαγωγικού έργου. Γι’ αυτόν τον λόγο σχετίζονται και οι χιλιάδες παραιτήσεις χιλιάδων συναδέλφων.

Θεωρείτε ότι ένας από τους λόγους που κάποιοι εκπαιδευτικοί οδηγούνται στην παραίτηση είναι η απουσία στήριξη στις καθημερινές προκλήσεις του σχολείου;

Έχουν γίνει πάρα πολύ δύσκολες οι συνθήκες δουλειάς μας , σε όλες τις πτυχές τους. Δεν είναι μόνο το οικονομικό, είναι βασικός παράγοντας, αλλά τα προβλήματα είναι πάρα πολύ σοβαρά και νιώθουμε αβοήθητοι και αθωράκιστοι σε καθετί που προκύπτει στη σχολική μονάδα. Με μια γραφειοκρατία να μας πλακώνει χρόνο με τον χρόνο και με έναν κοινωνικό αυτοματισμό που δημιουργείται ότι «για όλα φταίει ο δάσκαλος». Δε μπορείς να δουλέψεις δημιουργικά σε αυτές τις συνθήκες.

Υπάρχει κάποιο μέτρο που έχει βάλει στο τραπέζι η ΔΟΕ, το οποίο θα βοηθούσε την καθημερινότητα των εκπαιδευτικών;

Καταρχάς, στο κομμάτι της πρόληψης, ζητάμε κατάλληλα σχολικά κτήρια, λιγότερους μαθητές, ώστε να μπορούμε να ασχοληθούμε με τον καθένα και να του αφιερώσουμε τον χρόνο που πρέπει. Ζητάμε τις Παράλληλες Στηρίξεις από την πρώτη μέρα στο σχολείο, τα Τμήματα Ένταξης να δουλεύουν με λιγότερους μαθητές, μείωση της ύλης, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται και να προλαβαίνουν να την εμπεδώσουν οι μαθητές. Ζητάμε αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών στα σχολεία. Να μπουν οι τέχνες, να μπουν αθλήματα.

Επίσης, ζητούσαμε πολύ επίμονα ότι δε γίνεται για κάθε καταγγελία να ξεκινάει ΕΔΕ. Δεν μιλάμε για σοβαρά περιστατικά και για περιστατικά όπως γι’ αυτό που συζητάμε τώρα, που ναι, πρέπει να γίνει εξέταση των γεγονότων. Αλλά οτιδήποτε ανεβαίνει αυτή τη στιγμή σε μια πλατφόρμα και οτιδήποτε πάει σαν καταγγελία στη διεύθυνση, πάει σε διερεύνηση, ακόμα και για το πιο μικρό. Αυτό στρεσάρει πάρα πολύ τον κάθε εργαζόμενο. Μιλάμε και για αστείες κατηγορίες. Έχουμε συναδέλφους που κάθονται και γράφουν απολογητικές εκθέσεις επειδή έδωσαν το τάδε ποίημα σε μια σχολική εορτή κι όχι κάποιο άλλο. Όλα αυτά πλέον τα κάνουν με γραπτές απολογίες οι διευθύνσεις εκπαίδευσης.

Τέλος, θα ήθελα να τονίσω ότι, δε βοηθάνε καθόλου δηλώσεις «πανελιστών» που στην ουσία ωθούν στη βία. Όταν λέμε στην κοινωνία ολόκληρη «επιτεθείτε», καταλαβαίνετε ότι αυτό δημιουργεί πολύ άγριες καταστάσεις και δε βοηθάει σε καμία περίπτωση τα παιδιά μας, πάνω απ’ όλα.

Ποια είναι η επόμενη ημέρα, μετά από ένα δύσκολο περιστατικό; Έχετε υποστήριξη από ειδικούς; 

Όχι. Δεν υπάρχει βοήθεια. Όταν συμβαίνουν τέτοια περιστατικά, δεν υπάρχει από πίσω καμία υποδομή, έτσι ώστε να ξεπεραστεί αυτή η ένταση και να μπορούμε να διαχειριστούμε με κάποιο τρόπο το περιστατικό. Πολλές φορές, τις επόμενες μέρες θα βρεθούν στα σχολεία εκπρόσωποι των διοικητικών συμβουλίων των σωματείων. Εμείς, μόνοι μας, θα προσπαθήσουμε με τα παιδιά και με τους γονείς να συζητήσουμε, έτσι ώστε να φέρουμε μια ηρεμία.

Αυτά τα περιστατικά δεν ξεπερνιούνται μέσα σε δύο μέρες. Δεν υπάρχει καμία μέριμνα να δουν μετά από έναν χρόνο τι συμβαίνει σε αυτό το σχολείο. Ξέρετε, η μόρφωση των παιδιών μας είναι πάρα πολύ σημαντική, αλλά το ψυχοσυναισθηματικό κομμάτι είναι κάτι που, αν δεν το προσέξεις από τα πρώτα τρυφερά χρόνια, μετά γίνεται όλο και πιο δύσκολο να το βελτιώσεις, να το «γιατρέψεις».