Διαθήκες: Αυτές είναι οι αλλαγές που θα ισχύσουν από τον Σεπτέμβριο

Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο φέρνει το νέο πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο του 2026, επηρεάζοντας τον τρόπο σύνταξης των διαθηκών, τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων, τη νόμιμη μοίρα, αλλά και την ευθύνη των κληρονόμων απέναντι στα χρέη της κληρονομιάς.

Οι νέες διατάξεις αφορούν άμεσα όσους σχεδιάζουν τη μεταβίβαση της περιουσίας τους μέσω διαθήκης, αλλά και όσους καλούνται να διαχειριστούν μια κληρονομιά. Μεταξύ των βασικών αλλαγών περιλαμβάνονται η απλούστευση της δημόσιας διαθήκης, η ενίσχυση των δικαιωμάτων του επιζώντος συζύγου και του συντρόφου, καθώς και μεγαλύτερη προστασία της προσωπικής περιουσίας των κληρονόμων από κληρονομικά χρέη.

Κληρονομιές: Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο σε διαθήκες, χρέη και δικαιώματα συγγενών

Παράλληλα, το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το νέο «Πλαίσιο για τις κοινωφελείς περιουσίες, ιδρύματα, σχολάζουσες κληρονομίες και δωρεές προς το Δημόσιο» εισάγει αλλαγές σε επιμέρους διαδικασίες.

Τι αλλάζει στις διαθήκες

Η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης απλοποιείται, ενώ για τη μυστική διαθήκη θα απαιτούνται πλέον δύο μάρτυρες. Ειδική διαδικασία προβλέπεται για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.

Οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους. Παράλληλα, δυνατότητα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από την ηλικία των 16 ετών.

Προβλέπεται ακόμη απαγόρευση διαθηκών υπέρ μελών του προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και άλλων ιδρυμάτων περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ή φιλοξενείται ο διαθέτης.

Μεγαλύτερο μερίδιο στον σύζυγο

Αλλαγές έρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό της κληρονομιάς που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος αυξάνεται στο 1/3, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά παραμένει στο 1/4.

Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος θα κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από τους γονείς και τους λοιπούς συγγενείς. Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται για τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Κληρονομικό δικαίωμα και στον σύντροφο χωρίς γάμο

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τις περιπτώσεις ελεύθερης συμβίωσης. Προβλέπεται αναγνώριση κληρονομικών δικαιωμάτων στον σύντροφο ακόμη και χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον η σχέση έχει διαρκέσει περισσότερο από τρία χρόνια.

Παράλληλα, επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή και στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης.

Νόμιμη μοίρα: Δυνατότητα καταβολής σε χρήμα

Νέα δεδομένα δημιουργούνται και για τη νόμιμη μοίρα. Οι κληρονόμοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα της κληρονομιάς, αλλά θα μπορούν να διεκδικούν τη μερίδα που τους αναλογεί σε χρήμα.

Με τον τρόπο αυτό, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση, περιορίζοντας τις περιπτώσεις αναγκαστικής συνιδιοκτησίας ακινήτων μεταξύ κληρονόμων.

Τι προβλέπεται για τα χρέη της κληρονομιάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία από υπέρογκα κληρονομικά χρέη. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές της κληρονομιάς, εκτός εάν δηλώσει ότι επιθυμεί να τη διαχειρίζεται ελεύθερα.

Αλλαγές προβλέπονται και στην εκκαθάριση των κληρονομιών, καθώς καθήκοντα εκκαθαριστή θα αναλαμβάνει δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

Τέλος, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομικής διαδοχής.