Μαθαίνω να διεκδικώ: Όρια, ανάγκες και αυτοπεποίθηση στον εργασιακό χώρο

Στον σύγχρονο εργασιακό κόσμο, όπου η παραγωγικότητα και η διαρκής διαθεσιμότητα συχνά θεωρούνται αυτονόητες, η ικανότητα να θέτουμε όρια και να διεκδικούμε τις ανάγκες μας αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική επαγγελματική δεξιότητα, που πολλοί είτε φοβούνται να χρησιμοποιήσουν είτε δεν έχουν καθόλου αναπτύξει.

Γιατί, όμως, δυσκολευόμαστε να διεκδικήσουμε;

Ο φόβος της απόρριψης, η ανάγκη για αποδοχή, η εργασιακή ανασφάλεια και η ανησυχία μήπως χαρακτηριστούμε «δύσκολοι» ή «μη συνεργάσιμοι» συχνά μας οδηγούν στο να αποδεχόμαστε καταστάσεις που δεν επιθυμούμε και που προσθέτουν πίεση παραπάνω στην εργασιακή μας καθημερινότητα.

Ωστόσο, το να είμαστε καλοί επαγγελματίες δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι ή να παραμερίζουμε τις προσωπικές μας ανάγκες και αυτά που θέλουμε να έχουμε σε ένα επάγγελμα/εργασιακή θέση.

Η διεκδικητική επικοινωνία ως επαγγελματική δεξιότητα

Η διεκδικητική επικοινωνία (assertive communication) είναι η ικανότητα να εκφράζουμε τις απόψεις, τις ανάγκες και τα όριά μας με σαφήνεια και σεβασμό, χωρίς επιθετικότητα αλλά και χωρίς να υποτιμούμε τον εαυτό μας.

Για παράδειγμα, όταν μας ανατίθεται μια επιπλέον εργασία ενώ έχουμε ήδη αυξημένο φόρτο, αντί να απαντήσουμε αυτομάτως «ναι», μπορούμε να ζητήσουμε να συζητήσουμε τις προτεραιότητες και τα χρονικά περιθώρια. Με αυτό τον τρόπο, δεν δείχνουμε ότι αρνούμαστε μια αρμοδιότητα επειδή απλά δε μας άρεσε, αλλά αντίθετα, ότι έχουμε αξιολογήσει σε ποια από αυτά που πρέπει να γίνουν, χρειάζεται να δοθεί προτεραιότητα και να ολοκληρωθεί πρώτο.

Αντίστοιχα, όταν επιθυμούμε μια μισθολογική αύξηση, η συζήτηση χρειάζεται προετοιμασία και τεκμηρίωση. Η αναγνώριση της συνεισφοράς μας, των ευθυνών που έχουμε αναλάβει και των αποτελεσμάτων της εργασίας μας μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας ουσιαστικής επαγγελματικής διαπραγμάτευσης. Μιλάμε πάντα με απτά παραδείγματα και επιχειρήματα, ώστε ο διάλογος να μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικά αποτελέσματα.

Η διεκδίκηση, άλλωστε, δεν εγγυάται πάντοτε ένα θετικό αποτέλεσμα. Μας δίνει όμως τη δυνατότητα να εκφράσουμε τις προσδοκίες μας και να αναζητήσουμε λύσεις. Αν κάποια συζήτηση δεν έχει την κατάληξη που θα επιθυμούσαμε, αυτό δε συνεπάγεται ότι σταματάμε να διεκδικούμε αυτά που θέλουμε ή να θέτουμε τα όρια μας στον εργασιακό χώρο.

Αυτοπεποίθηση και επαγγελματική εξέλιξη

Συχνά πιστεύουμε ότι πρέπει πρώτα να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση και έπειτα να αρχίσουμε να διεκδικούμε. Στην πραγματικότητα, η αυτοπεποίθηση μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις: εκφράζοντας μια άποψη, θέτοντας ένα όριο ή αναλαμβάνοντας την πρωτοβουλία για μια δύσκολη συζήτηση.

Σε αυτή τη διαδικασία, η Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, βοηθώντας το άτομο να αναγνωρίσει τις επαγγελματικές του αξίες, να ενισχύσει την αυτογνωσία του και να αναπτύξει δεξιότητες διαχείρισης της επαγγελματικής του πορείας.

Η επαγγελματική εξέλιξη δεν αφορά μόνο την απόκτηση γνώσεων και προσόντων, αλλά και την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε και να επικοινωνούμε όσα χρειαζόμαστε. Πρόκειται για μια δεξιότητα που είναι εξαιρετικά χρήσιμη στην επαγγελματική μας πορεία και δύναται να αναπτυχθεί βήμα-βήμα με την πάροδο του χρόνου.

Το να θέτουμε όρια δεν σημαίνει ότι είμαστε λιγότερο συνεργάσιμοι. Το να ζητάμε μια αύξηση δεν σημαίνει ότι είμαστε «κακοί εργαζόμενοι».Και το να διεκδικούμε καλύτερες συνθήκες εργασίας δεν σημαίνει ότι δεν εκτιμούμε όσα έχουμε ήδη κατακτήσει.

Μέσω της διεκδίκησης, δεν προσπαθούμε να επιβληθούμε στους άλλους, αλλά αντίθετα, είναι ένας τρόπος να αναγνωρίσουμε και να εκφράσουμε τη δική μας επαγγελματική αξία.

*Η Ροζαλία Αγγελάκη είναι Σύμβουλος Σταδιοδρομίας & Επαγγελματικού Προσανατολισμού