H Ιστορία Γυμνασίου διδάσκεται ως μάθημα β΄ ανάθεσης και από Θεολόγους.
Απόσπασμα από τις
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές να κατανοήσουν τη σχέση που συνδέει μεταξύ τους τα ιστορικά γεγονότα ούτε το πλέγμα των συνθηκών υπό τις οποίες αυτά συντελέστηκαν.
Για τον λόγο αυτό πρέπει να καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για ολοκλήρωση της ύλης μέσα στο διδακτικό έτος. Επειδή όμως σε πολλές περιπτώσεις η συστηματική διδασκαλία όλου του βιβλίου καθίσταται αδύνατη λόγω αντικειμενικών προβλημάτων προτείνεται ως απολύτως αναγκαία η διδασκαλία των αμέσως παρακάτω ενοτήτων. Όσον αφορά τις ενότητες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη, θεωρείται αυτονόητο ότι ο εκπαιδευτικός θα μεριμνήσει ώστε, μέσα από μια ευσύνοπτη προσέγγιση των βασικών στοιχείων τους, να διασφαλισθεί η συνέχεια και η συνοχή της ιστορικής αφήγησης.
Επίσης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για όλες τις τάξεις ότι οι ιστορικές πηγές που περιέχονται στα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν αποτελούν προέκταση της αφήγησης του βιβλίου και επομένως δεν πρέπει να διδάσκονται ως επιπλέον γνωστικά στοιχεία, των οποίων ζητείται κατά τις εξετάσεις η εκμάθηση, αλλά αποτελούν μεθοδολογικά εργαλεία για την άσκηση της κριτικής σκέψης των μαθητών.
ΑΡΧΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ
Κεφάλαιο Β΄: Η Εποχή του Χαλκού (3000-1100 π.Χ.)
2. Ο Κυκλαδικός πολιτισμός
3. Ο Μινωικός πολιτισμός
5. Ο Μυκηναϊκός κόσμος
ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
Κεφάλαιο Γ΄: Ο Ελληνικός κόσμος από το 1100 έως το 800 π. Χ.
1. Οι μεταβατικοί χρόνοι
2. Η πολιτιστική αναγέννηση
Κεφάλαιο Δ΄: Αρχαϊκή Εποχή (800-479 π. Χ.)
1. Αποικιακή εξάπλωση
2. Η Πόλη-Κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος
3. Η Σπάρτη
4. Η Αθήνα: Από τη βασιλεία στην αριστοκρατία
5. Αθήνα: Πορεία προς τη Δημοκρατία
6. Οι Πανελλήνιοι δεσμοί
7. Πέρσες και Έλληνες: Δυο κόσμοι συγκρούονται
8. Η οριστική απομάκρυνση της περσικής επίθεσης
9. Τα γράμματα
10. Η τέχνη
Κεφάλαιο Ε΄: Η Ηγεμονία της Αθήνας (479-431π.Χ.)
1. Η συμμαχία της Δήλου – Η συμμαχία όργανο της αθηναϊκής ηγεμονίας
2. Το δημοκρατικό πολίτευμα σταθεροποιείται – Ο Περικλής και το
δημοκρατικό πολίτευμα
3. Η λειτουργία του πολιτεύματος. Οι λειτουργίες
4. Η συγκρότηση της αθηναϊκής κοινωνίας – Η καθημερινή ζωή
5. Η διαδικασία της μόρφωσης – Ο Αθηναίος και η εργασία –Η Αθήνα
γιορτάζει
Κεφάλαιο ΣΤ΄: Ηγεμονικοί ανταγωνισμοί και κάμψη των ελληνικών πόλεων
(431-362 π. Χ.)
1. Τα αίτια και οι αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου – Ο
Αρχιδάμειος πόλεμος (431-421 π.Χ.)
2. Η εκστρατεία στη Σικελία (415-413 π.Χ.) – Ο Δεκελεικός πόλεμος
(413-404 π.Χ.)
3. Η ηγεμονία της Σπάρτης: Μια κυριαρχία σε αμφισβήτηση
4. Η κυριαρχία της Θήβας στην Ελλάδα
Κεφάλαιο Ζ΄: Η ανάπτυξη της Μακεδονίας
1. Το κράτος της Μακεδονίας
2. Το κράτος της Μακεδονίας επεκτείνεται
3. Αλέξανδρος. Η κατάκτηση της Ανατολής
4. Το έργο του Αλεξάνδρου
5. Οι τύχες της Κύπρου
Κεφάλαιο Η΄: Οι Τέχνες και τα Γράμματα την Κλασική Εποχή
1. Τα Γράμματα
2. Οι τέχνες
3. Η αρχιτεκτονική των κλασικών χρόνων
4. Η γλυπτική και η ζωγραφική των κλασικών χρόνων
Κεφάλαιο Θ΄: Ελληνιστικοί και Ρωμαϊκοί Χρόνοι
1. Tα ελληνιστικά βασίλεια
2. Η κατάσταση στον ελλαδικό χώρο
3. Το ρωμαϊκό κράτος αποκτά μεγάλη δύναμη
4. Η υποταγή του ελληνικού κόσμου
Κεφάλαιο Ι΄: Από τη Ρώμη στο Βυζάντιο
1.Η ρωμαϊκή ειρήνη
4.3ος αιώνας μ. Χ. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία σε κρίση
5.Κωνσταντίνος: Η μεγάλη στροφή
ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Κεφάλαιο Πρώτο: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου (330-717),
Ι. Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους
1. Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη
ΙΙ. Εξωτερικά προβλήματα και αναδιοργάνωση του κράτους
1. Ο Ιουστινιανός και το έργο του
2. Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610-717): Εσωτερική
μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης
Κεφάλαιο Δεύτερο: Λαοί στον περίγυρο του βυζαντινού κράτους
Ι. Ο Βαλκανικός κόσμος κατά τον Μεσαίωνα
1. Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο
2. Οι Βούλγαροι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο
ΙΙ. Ο κόσμος του Ισλάμ κατά την περίοδο του Μεσαίωνα
2. Το εμπόριο και ο πολιτισμός του Ισλάμ
Κεφάλαιο Τρίτο: Περίοδος της μεγάλης ακμής του Βυζαντίου (717-1025)
Ι. Παγίωση της Βυζαντινής κυριαρχίας στα Βαλκάνια και τη Μ. Ασία
1. Η διαμόρφωση της μεσαιωνικής ελληνικής βυζαντινής
Αυτοκρατορίας
2. Η μεταβατική εποχή: Οι έριδες για το ζήτημα των εικόνων
3. Η βασιλεία του Μιχαήλ Γ΄ και η αυγή της Νέας Εποχής
4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους
Βουλγάρους
5. Η Βυζαντινή εποποιΐα. Επικοί αγώνες και επέκταση της
Αυτοκρατορίας
6. Η ίδρυση, η εξέλιξη και ο εκχριστιανισμός του Ρωσικού Κράτους
7. Σχέσεις Βυζαντίου – Δύσης. Αγώνες για τη διατήρηση των
ιταλικών κτήσεων
Κεφάλαιο Τέταρτο: Περίοδος της κρίσης του Βυζαντίου (1025-1453)
Ι. Η εξασθένηση του Βυζαντίου και το Σχίσμα με τη Δύση
1. Η κρίση και οι απώλειες της αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αιώνα (1025-1081)
2. Οι Κομνηνοί και η μερική αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας
3. Η ενετική οικονομική διείσδυση και το σχίσμα των εκκλησιών
ΙΙ. Οι Σταυροφορίες και οι συνέπειές τους για το Βυζάντιο
1. Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης
2. Η περίοδος της Λατινοκρατίας και τα ελληνικά κράτη
ΙΙΙ. Ανασύσταση του Βυζαντίου και υποταγή στους Οθωμανούς
1. Εξάπλωση των Τούρκων και τελευταίες προσπάθειες για την ανάσχεσή τους
2. Η άλωση της Πόλης
Κεφάλαιο Πέμπτο: Ο πολιτισμός του Βυζαντίου
1. Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο
4.Εικαστικές Τέχνες και Μουσική
Κεφάλαιο Έκτο: Η μεσαιωνική Ευρώπη
Ι. Η εξέλιξη της Μεσαιωνικής Ευρώπης μετά τη μετανάστευση των λαών (5ος-10ος αι.)
2. Ο Καρλομάγνος και η εποχή του
Κεφάλαιο Έβδομο: Η Ευρώπη στους νεότερους χρόνους (15ος-18ος αι.)
Ι. Οι ανακατατάξεις στη μεταμεσαιωνική ευρωπαϊκή κοινωνία
1. Οι ανακαλύψεις
2. Αναγέννηση και Ανθρωπισμός
3. Η θρησκευτική Μεταρρύθμιση
4. Πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις από το 15ο ως το 18ο αιώνα.
ΙΙ. Ο Ελληνισμός υπό βενετική και οθωμανική κυριαρχία
ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Κεφάλαιο πρώτο: Οι απαρχές διαμόρφωσης του Νεότερου κόσμου
1.Η εποχή του Διαφωτισμού
2.Η αμερικανική επανάσταση
3.Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789-1794),
Κεφάλαιο δεύτερο: Η ελληνική επανάσταση του 1821 στο πλαίσιο της ανάδυσης των εθνικών ιδεών και του φιλελευθερισμού στην Ευρώπη
5. Ο Ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.
7. Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις
παραδουνάβιες ηγεμονίες
8. Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης (1821-1827)
9. Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για
συγκρότηση κράτους
10. Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη
Κεφάλαιο τρίτο: Οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και στον κόσμο τον 19Ο αιώνα
12. Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης
13. Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης
Κεφάλαιο τέταρτο: Το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του έως τις αρχές του 20ου αιώνα
17. Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828-1831). Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης (1829)
18. Από την άφιξη του Όθωνα (1833) έως την 3η Σεπτεμβρίου 1843
19. Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862)
20. Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909)
21. Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)
22. Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων
23. Η ελληνική οικονομία και κοινωνία κατά τον 19ο αιώνα
Κεφάλαιο έκτο: Η Ελλάδα από το κίνημα στο Γουδί (1909) έως το τέλος των Βαλκανικών
πολέμων (1913)
27. Το κίνημα στο Γουδί (1909)
29. Οι βαλκανικοί πόλεμοι (1912-1913)
30. Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια αμέσως μετά τους βαλκανικούς
πολέμους
Κεφάλαιο έβδομο: Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η ρωσική επανάσταση (1914 – 1918)
31. Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α΄ παγκοσμίου πολέμου
32. Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο – Ο Εθνικός διχασμός
33. Η ρωσική επανάσταση
34. Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και οι μεταπολεμικές
ρυθμίσεις
Κεφάλαιο όγδοο: Ο Μικρασιατικός πόλεμος (1919-1922)
36. Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου
38. Ο μικρασιατικός πόλεμος (1919-1922)
39. Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά τον μικρασιατικό πόλεμο
Κεφάλαιο ένατο: Η εποχή του Μεσοπολέμου (1919-1939)
40. Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η παγκόσμια οικονομική κρίση
του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση
41. Κοινωνικές διαστάσεις της κρίσης του 1929
42. Πολιτικές διαστάσεις της κρίσης του 1929
43. Η Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου
1936
44. Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο
Κεφάλαιο δέκατο: Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος και η Ελλάδα
45. Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου
46. Ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος
47. Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο
48. Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση
49. Τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και η Ίδρυση του
Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών
Κεφάλαιο ενδέκατο: Διεθνείς εξελίξεις από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα
50. Η πολιτική διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης
Κεφάλαιο δωδέκατο: Η Ελλάδα από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου έως τα τέλη του 20ου αιώνα
54. Ο εμφύλιος πόλεμος και τα κύρια προβλήματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (1944-1963). Ο κυπριακός αγώνας (1955-1960)
55. Όξυνση της πολιτικής κρίσης και η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 (1963-1974)
56. Η Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση έως τις αρχές της δεκαετίας του ’80 (1974-1981)
57. Η Ελλάδα κατά τη δεκαετία του ’80 (1981-1989)
58. Η Ελλάδα στη μεταψυχροπολεμική εποχή (1989-2001)