Το ΤΣΔΟ των ΚΕΠΛΗΝΕΤ του ΠΣΔΜΜΜΜ (της Λίνας Γιάνναρου)

🕔27/10/2016 09:54
Νίκος Σαραντάκος

Το άρθρο που ακολουθεί έχει, όπως θα το μαντέψατε, θέμα του τα ακρώνυμα που συναντάμε στην καθημερινότητά μας. Η κυρία Λίνα Γιάνναρου, πριν το γράψει, συζήτησε μαζί μου και παραθέτει αρκετά πράγματα από αυτά που είπαμε -με την ευκαιρία, να την ευχαριστήσω για τα καλά της λόγια.

Θυμίζω ότι είχαμε ξανά «συνεργαστεί» σε ένα άρθρο περί γλωσσικών μύθων το μακρινό 2009 (βρε πώς περνάνε τα χρόνια!)

Δημοσιεύω εδώ το άρθρο της Λίνας Γιάνναρου όπως δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή την Κυριακή και στο τέλος λέω κι εγώ μερικά ακόμα.

Το ΤΣΔΟ των ΚΕΠΛΗΝΕΤ του ΠΣΔΜΜΜΜ

Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ήταν κατηγορηματικός στο συνέδριο του κόμματος: «Δεν μπορεί να χαράζεται στρατηγική σε ορισμένα υπουργεία αγνοώντας τις επεξεργασίες των αντίστοιχων τμημάτων και των ΕΠΕΚΕ». Το ακροατήριο κατάλαβε αμέσως σε τι αναφερόταν, όπως και οι κυβερνητικοί συντάκτες. Οι λιγότερο μυημένοι στη συγκεκριμένη αργκό ρωτήσαμε τον διπλανό μας (δηλαδή το google), που μας απάντησε ότι ΕΠΕΚΕ είναι οι Επιτροπές Παραγωγής και Ελέγχου Κυβερνητικού Εργου. Γενικά, η εν λόγω μηχανή αναζήτησης είναι η πιο χρήσιμη βοήθεια όταν παρακολουθείς ομιλίες δημόσιων λειτουργών ή όταν εισέρχεσαι βαθιά σε υπηρεσιακά έγγραφα και νόμους, όταν βουτάς στο κράτος. «Η πειθαρχικώς διωκόμενη υπάλληλος υπέβαλε στην Περιφερειακή Δ/νση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στο πλαίσιο της αξιολόγησης υποψηφίων εκπαιδευτικών για τοποθέτηση υπευθύνων ΣΕΠ στα ΚΕΣΥΠ…», έγραφε το πόρισμα του γενικού επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, το οποίο διάβαζα στο πλαίσιο ρεπορτάζ για τη διαφθορά. Το google με έβγαλε στη σελίδα του ΕΟΠΠΕΠ (Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης και Επαγγελματικού Προσανατολισμού), όπου ξεκάθαρα αναφερόταν ότι ΚΕΣΥΠ είναι τα Κέντρα Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού. (Το ΣΕΠ το θυμόμουν από το σχολείο.) Το καλοκαίρι, αντικαθιστώντας τον διαπιστευμένο συντάκτη στο ΥΠΕΝ (υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας), πρώην ΥΠΑΠΕΝ, πρώην ΥΠΕΚΑ, νυν και αεί ΥΠΕΧΩΔΕ (η σελίδα του υπουργείου παραμένει ypeka.gr, προφανώς επειδή ο υπεύθυνος διαχειριστής απείλησε με παραίτηση), γκούγκλαρα σε μία μόνο μέρα τα ακρώνυμα ΑΣΑ, ΣΔΙΤ, ΕΜΑΚ (όχι η γνωστή), ΠΕΣΔΑ, ΦΟΣΔΑ, ΚΑΕΔΙΣΠ.

Εκείνος, φυσικά, τα γνώριζε απ’ έξω και ανακατωτά. Τον έλεγξα διαβάζοντάς του τυχαία αρκτικόλεξα του τομέα του από την εγκυκλοπαίδεια συντομογραφιών υπηρεσιών υπουργείων που το 2011 συνέταξε η Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης «για την ασφαλή και ταχεία κατανόηση των κειμένων τα οποία συντάσσουν οι διάφορες υπηρεσίες», δηλαδή για να συνεννοούνται. Σταχυολογώντας: ΤΣΔΟ είναι το Τμήμα Σχέσεων με Διεθνείς Οργανισμούς, ΚΚΔΚΥ ο Κώδικας Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων, ΕΤΕΠΠΑΑΠ το Ειδικό Ταμείο Ελέγχου Παραγωγής και Ποιότητας Αλκοόλης, ΓΔΠΕΑΔΣ η Γενική Δ/νση Πολιτικής Εθνικής Αμυνας και Δημοσίων Σχέσεων, Στρδρχης ο Στρατοπεδάρχης, ΚΕΠΛΗΝΕΤ τα Κέντρα Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών, ΣΚΕΙΟΠΝΙ το Συμβούλιο Κρίσης και Επιλογής Ιατρικού και Οδοντιατρικού Προσωπικού Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων, κοκ.

Για πολλούς, η πληθώρα των ακρωνύμων που χρησιμοποιεί ο κρατικός μηχανισμός στη λειτουργία του αποτελεί έναν ακόμα παράγοντα που τον καθιστά εχθρικό προς τον πολίτη. Σύμφωνα με τον μεταφραστή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και γκουρού της φρασεολογίας, της ετυμολογίας και της λεξικογραφίας κ. Νίκο Σαραντάκο, η άποψη αυτή έχει βάση, ωστόσο τα ακρώνυμα εξυπηρετούν μια πραγματική ανάγκη. «Αν μάλιστα το καλοεξετάσουμε, θα δούμε ότι τα περισσότερα ακρώνυμα έχουν χρήση περιορισμένη στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης γραφειοκρατίας, και ο πολύς κόσμος αγνοεί την ύπαρξή τους – αλλά βέβαια αν τύχει και τα συναντήσει θα αισθανθεί πελαγωμένος, όπως όταν συναντά άγνωστες λέξεις σε ένα κείμενο». Οπως λέει, πάντως, τα ακρώνυμα που απευθύνονται σε πλατύ κοινό πρέπει να είναι ευκολοπρόφερτα. «Κάπως έτσι το αρχικό ΠΣΚ έγινε ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο, υπάρχουν και ακρώνυμα που απαρτίζονται μόνο από σύμφωνα, και που ολοφάνερα εκείνοι που τα σκέφτηκαν δεν υπολόγισαν το ενδεχόμενο να προφερθούν. Για παράδειγμα, έχουμε το ΤΞΓΜΔ (Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας), το ΚΤΓΚΔ (Κεντρικό Ταμείο Γεωργίας, Κτηνοτροφίας και Δασών) και, το ρεκόρ, με 7 σύμφωνα, το ΠΣΔΜΜΜΜ (Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλωματούχων Μηχανικών Μεταλλείων και Μεταλλουργών Μηχανικών), που παρά το μήκος του δεν είναι και τόσο δύσκολο να το θυμάται κανείς ή να το προφέρει, αφού τελειώνει σε μου-μου-μου-μου!»

Ισως ο οργανισμός με τα περισσότερα ακρώνυμα είναι ο στρατός. «Οι φαντάροι αγαπούν πολύ να παραποιούν τα ακρώνυμα των μονάδων στις οποίες υπηρετούν ή των όπλων τους, ώστε να σατιρίσουν τις συνθήκες της διαβίωσής τους ή για να αποκαλύψουν την κρυμμένη τους ουσία», λέει ο κ. Σαραντάκος. Π.χ., η ΣΕΑΠ αντί για Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού γίνεται Σήμερα Ερχεσαι Αύριο Πεθαίνεις, τα ΛΥΒ αντί για Λόχος Υποψηφίων Βαθμοφόρων γίνονται Λιώνω Υποφέρω Βασανίζομαι, το ΚΕΒΟΠ (Κέντρο Εκπαιδεύσεως Βαρέων Οπλων Πεζικού) γίνεται Κάπου Εξω Βρίσκεται Ο Παράδεισος.

Θα μπορούσα να προσθέσω στο άρθρο μερικές ακόμα σκέψεις περί ακρωνύμων:

Τα άγνωστα ακρώνυμα μπορεί πράγματι να αποθαρρύνουν τον αμύητο αναγνώστη, ιδίως όταν από τα συμφραζόμενα δεν δίνεται καμιά νύξη για τη σημασία του ακρωνύμου ή όταν παρατίθενται αλλεπάλληλα ακρώνυμα, σαν ομοβροντία -αλλά, βέβαια, την ίδια δυσφορία θα προκαλούσαν στον αναγνώστη και οι άγνωστες λέξεις, ιδίως αν δεν είχε τη δυνατότητα να μαντέψει τη σημασία τους είτε από τα συμφραζόμενα είτε από την ετυμολογία.

Σε κείμενα που απευθύνονται στο πλατύ κοινό, μια καλή πρακτική είναι να υπάρχει επίμετρο με την επεξήγηση των ακρωνύμων –είναι κάτι που το κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία, όπως και κάθε γραφειοκρατία, παράγει πολλά ακρώνυμα. Ωστόσο, δεν είναι ανάγκη να γνωρίζουμε τι σημαίνουν τα αρχικά του ΕΟΠΥΥ για να χρησιμοποιήσουμε τις υπηρεσίες του, όπως δεν είναι ανάγκη να γνωρίζουμε την ετυμολογία της λέξης «πορτοκάλι» για να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη –ή να φάμε το φρούτο.

(Για την ιστορία, ΕΟΠΥΥ σημαίνει Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας, αλλά στην ιστοσελίδα του οργανισμού το ακρώνυμο δεν εξηγείται, τουλάχιστον στην πρώτη σελίδα -πρέπει να πάτε σε άλλη σελίδα για να πάρετε την πληροφορία αυτή).

Και βέβαια, εκτός από τα φανταρίστικα σατιρικά ακρώνυμα (φανταρώνυμα τα είχαμε πει εδώ στο ιστολόγιο) του τύπου ΛΥΒ = Λιώνω, Υποφέρω, Βασανίζομαι αντί για το ακριβές Λόχος Υποψηφίων Βαθμοφόρων, υπάρχουν και παρωδίες πολιτικών ακρωνύμων, όπως το περίφημο τρίπτυχο ΔΕΗ/ΟΤΕ/ΕΟΤ, ήγουν Δεν Έχουμε Ηλεκτρισμό – Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε – Έχουμε Όμως Τουρισμό, που το θυμάμαι από τη δεκαετία του 1970 και πρέπει να είναι ακόμα παλιότερο, όπως παλιότερο μπορεί να είναι και το Όλοι Υποφέρουν Λόγω Ελλείψεως Νερού για την Ούλεν (καταχρηστικά βέβαια, αφού το όνομα της Ulen, του προγόνου της Εταιρείας Υδάτων και της ΕΥΔΑΠ δεν ήταν ακρώνυμο). Ένα ακόμα πολιτικό «σατιρώνυμο» είναι το ΚΤΕΛ = Καθημερινή Ταλαιπωρία Ελληνικού Λαού. Αλλά και οι δικηγόροι παραλλάζουν το ΜΠΑ (Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών) σε Μην Περιμένεις Άδικα.

Να πούμε πάντως ότι η παρώδηση των ακρωνύμων δεν είναι ελληνική αποκλειστικότητα, συνηθίζεται παντού. Πάμπολλες σατιρικές εξηγήσεις έχουν δοθεί στο διασημότερο ίσως ακρώνυμο όλων των γλωσσών και όλων των εποχών, που είναι το SPQR, το Senatus PopulusQue Romanus, Η Σύγκλητος και ο Λαός της Ρώμης. Το ακρώνυμο που ήταν το σήμα κατατεθέν και η υπογραφή της αιώνιας πόλης παρωδήθηκε ήδη από τα μεσαιωνικά χρόνια, π.χ. σε Stultus Populus Quaerit Romam (Ηλίθιος λαός αγαπά τη Ρώμη), τον 19ο αιώνα, επί Παπικού κράτους, σε Solo Preti Qui Regnano (Μόνο παπάδες βασιλεύουν εδώ), ενώ στη σημερινή εποχή, από τους κατοίκους άλλων ιταλικών πόλεων σε Sono Porci Questi Romani, είναι γουρούνια αυτοί οι Ρωμαίοι. Και βέβαια, στις ιταλικές εκδόσεις του Αστερίξ, η αγαπημένη επωδός του Οβελίξ Ils sont fous ces Romains, «Είναι τρελοί αυτοί οι Ρωμαίοι» μεταφράζεται Sono pazzi questi Romani, ταιριάζοντας στο ακρώνυμο.

Αλλά στα σατιρώνυμα έχουμε αφιερώσει άλλο άρθρο.

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !