Τα έπη των Αριμασπών – 7 (Δημήτρης Σαραντάκος)

🕔30/08/2016 10:06

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το μυθιστόρημα του αλησμόνητου πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Τα έπη των Αριμασπών» (2004).

Η σημερινή συνέχεια είναι η έβδομη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Όσο είμαστε στο καλοκαίρι θα δημοσιεύουμε συνέχειες κάθε Τρίτη.

Ο αφηγητής, ο Νίκος, σε μια σύσκεψη στο γραφείο του μεγαλοεκδότη Βελή, αναγνωρίζει στο πρόσωπο ενός νεοφερμένου συνεργάτη τον παλιό του φίλο Χρήστο, συναγωνιστή του από την ΕΠΟΝ και αναλαμβάνει να συνεργαστεί μαζί του για την έκδοση ενός τόμου. Ο Χρήστος κάνει λόγο για τον Αριστέα τον Προκοννήσιο και το χαμένο έργο του Αριμάσπεια έπη και αποκαλύπτει ότι έχει στα χέρια του την αραβική μετάφραση των Επών αλλά ότι σκοπεύει να την πουλήσει ακριβά.

Βρισκόμαστε στο δεύτερο κεφάλαιο, που έχει τον τίτλο «Η ομάδα των τριών» και γνωρίσαμε το τρίτο μέλος της ομάδας που θα αναλάβει την έκδοση του τόμου, τον πολιτικό μηχανικό Δημήτρη Γερμιώτη, καθώς και άλλους συνεργάτες της εγκυκλοπαίδειας.

Υλοποιώντας την εντολή του Βελή, αποφάσισα να μαζευτούμε ένα βραδάκι οι τρεις μας να βάλουμε μπρος τη δουλειά. Προηγουμένως όμως θέλησα να ξεκαθαρίσω το ζήτημα του Χρήστου. Κάτι δε μου πήγαινε καλά μαζί του. Από επιστήμονα με τα δικά του προσόντα και από αριστερό με τέτοιο αγωνιστικό παρελθόν, δεν περίμενα να βάλει έτσι το θέμα της αμοιβής. Εγώ τους ανθρώπους αυτούς, τους παλιούς μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού, τους έχω πολύ ψηλά στην εκτίμησή μου. Ίσως γιατί εγώ έκατσα στ΄ αυγά μου και την έβγαλα σχετικά καθαρή. Όχι βέβαια αβρόχοις ποσίν, και το αναλογούν ξύλο έφαγα στην Ασφάλεια και τη μισή θητεία μου στη Μακρόνησο την έκανα, (όταν όμως τα δύσκολα είχαν πια περάσει) και δύο φορές απολύθηκα από τη δουλειά μου και όλα τα σχετικά. Αυτοί όμως πέρασαν από φωτιά και σίδερο. Ο Χρήστος με τη στάση του λέρωνε την εικόνα που είχα σχηματίσει. Αποφάσισα να ζητήσω πληροφορίες από το Γιώργο, το μοναδικό πολιτικό πρόσφυγα της Τασκένδης που ξέρω καλά.

Ο Γιώργος Σ. είναι άλλη περίπτωση. Τριατατικός, είχε σοβαρή ανάμιξη στην Αντίσταση και υπήρξε ένας από τους συντελεστές της νίκης των ανταρτών στο Φαρδύκαμπο, τότε που πιάστηκαν αιχμάλωτοι εξακόσιοι Ιταλοί με τον οπλισμό τους και μαζί τους όλα τα αρχεία της μεραρχίας Τζούλια. Κι αυτό το σαραντατρία, όταν ο Άξονας κυριαρχούσε σ’ όλη την Ευρώπη. Καταδικάστηκε τότε σε θάνατο από τους Γερμανούς, αλλά γλίτωσε, γιατί, με τη βοήθεια του δεσπότη, του Ιωακείμ, δραπέτευσε μέσα από την Γκεστάπο της Κοζάνης και βγήκε στο βουνό. Μετά τη Βάρκιζα είχε το σχετικό μερίδιο στο κυνηγητό και, όταν οι αντάρτες μπήκαν στη Νάουσα, πέρασε στο Δημοκρατικό Στρατό. Πολέμησε ως το τέλος και με την υποχώρηση βρέθηκε στη Σοβιετική Ένωση. Στην Τασκένδη σπούδασε χημικός και πήρε διδακτορικό. Επαναπατρίστηκε το ΄66. Αποδείχτηκε πως ήξερε καλά το Χρήστο, αλλά από την πρώτη μου μίλησε πολύ επιφυλακτικά για τον παλιό μου συμμαθητή.

“Κοίτα να δεις, αυτός, μετά τα γεγονότα του ΄56, από φανατικός ζαχαριαδικός εκδηλώθηκε υπέρ του Κολιγιάννη κι αυτό του εξασφάλισε υποτροφία, χάρη στην οποία έκανε το διδακτορικό του. Είχε σπουδαία προσόντα, ήταν εργατικός και θα γινόταν καθηγητής στο Πανεπιστήμιο αν δεν ήταν καιροσκόπος και ιδιοτελής. Τελικά το ΄64 ή το ΄65 τα κανόνισε κι έφυγε από τη Σοβιετική Ένωση”.

“Μα τί μου λες τώρα. Αυτός στην Ελλάδα ήρθε πριν λίγους μήνες”.

“Μπορεί. Εγώ δε σού ΄πα πως επαναπατρίστηκε το ΄65. Δεν ήρθε στην Ελλάδα αλλά, όπως μάθαμε, πήγε στην Αγγλία, στον αδελφό του”.

Τότε θυμήθηκα αυτά που μου είχε πει ο Χρήστος για τον αδερφό του, όταν ήρθε στο σπίτι μου, πως δηλαδή μόλις τέλειωσε το γυμνάσιο ναυτολογήθηκε, ταξίδεψε λίγα χρόνια και τελικά εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, όπου άνοιξε εστιατόριο και έκανε λεφτά.

Ξανάφερα τη συζήτηση στο φίλο μου.

“Τι εννοείς λέγοντας τον καιροσκόπο και ιδιοτελή;”

“Κοίτα, αυτός από πολιτικής πλευράς ήταν ανεμοδούρα. Πάντα πήγαινε με την ηγεσία, όποια κι αν ήταν αυτή. Θυμάμαι σαν πέθανε ο Στάλιν, στη συγκέντρωση που κάναμε έκλαιγε φανερά και επί σαράντα μέρες φορούσε μαύρο περιβραχιόνιο. Μετά το εικοστό συνέδριο όμως εκδηλώθηκε αδιάλλακτος εχθρός της προσωπολατρίας και έκανε σκληρή κριτική σε πολλούς, κατηγορώντας τους για σταλινικούς. Φυλαγόταν όμως ακόμα να στραφεί κατά του Ζαχαριάδη και μόνο μετά την έκτη Ολομέλεια, που τον καθαίρεσε, πήρε θέση εναντίον του. Και να σκεφτείς πως ο ίδιος ο Ζαχαριάδης τον είχε επιλέξει για ανώτερες σπουδές.

“Εντάξει, αυτά είναι καιροσκοπισμός, εσύ όμως τον είπες και ιδιοτελή”

“Πάνω σ’ αυτό δεν έχω σίγουρα στοιχεία, άλλωστε οι σπουδές και η ζωή μας χώρισαν νωρίς, αλλά μετά που έφυγε από την Τασκένδη ακούστηκε πως είχαν χαθεί πολλά σπουδαία αρχαία χειρόγραφα από τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου. Είπαν τότε πως τα έβγαλε ο Χρήστος στο εξωτερικό για να τα πουλήσει”.

Τελικά οι πληροφορίες που πήρα επιβεβαίωσαν τους χειρότερους φόβους μου αλλά ταυτόχρονα με σιγούρεψαν πως ο παλιός μου φίλος είχε στην κατοχή του κάτι το χειροπιαστό, σχετικά με τα Αριμάσπεια Έπη. Για την ώρα αποφάσισα να είμαι πολύ προσεχτικός και επιφυλακτικός απέναντι του, ενώ ταυτόχρονα μ’ έτρωγε η περιέργεια να μάθω το περιεχόμενο, τουλάχιστο, των Επών. Σκέφτηκα λοιπόν να μην τον αποθαρρύνω σχετικά με τη μεσολάβησή μου ή όχι στον Βελή, ώστε να εκμαιεύσω όσο περισσότερες πληροφορίες μπορούσα και κυρίως να τον πείσω να δημοσιοποιήσει τα Έπη.

H σύσκεψη των τριών μας έγινε στο σπίτι μου. Ο Δημήτρης κι ο Χρήστος ήρθαν μαζί, με το αμάξι του πρώτου. Ο Χρήστος είχε μαζί του ένα χοντρό τετράδιο, όπου, όπως φάνηκε στη συνέχεια, είχε τις δικές του προτάσεις για την πορεία της δουλειάς.

Εγώ, όψιμος εραστής της πληροφορικής, γράφω τα πάντα σ’ έναν προσωπικό υπολογιστή, που αγόρασα πέρσι. Αυτό το θαυμαστό μηχάνημα με κατάχτησε σε τέτοιο βαθμό που σχεδόν ξέμαθα να γράφω με το χέρι. Όπως ήταν φυσικό αρκετήν ώρα τη φάγαμε στην επίδειξη και το σχολιασμό των δυνατοτήτων του υπολογιστή.

Οι δυό φίλοι μου διατηρούσαν ζωηρές επιφυλάξεις αναφορικά με το αν η αντικατάσταση του γραψίματος με το χέρι σε χαρτί από την εγγραφή με πληκτρολόγιο σε δισκέτα είναι καλό πράγμα. Βλέποντας ότι η κουβέντα θα τραβούσε μακριά την έκοψα, παρακαλώντας το Χρήστο να μας δείξει αυτά που είχε ετοιμάσει. Ταυτόχρονα έβαλα στα ποτήρια μας ούζο και σε δυο μπωλ ξηρούς καρπούς. Ο Χρήστος άνοιξε το τετράδιο κι άρχισε να μιλά.

“Από όσα κατάλαβα κι απ’ όσα μου είπες, ο Βελής θέλει να καταγράψουμε όλες τις εγκαταστάσεις μινωϊτών Κρητών, Αχαιών και Ελλήνων πέρα από τα όρια της ηπειρωτικής Ελλάδας και του Αιγαίου, από την προϊστορία ως τις μέρες μας. Εγώ σας ετοίμασα μια πρώτη βιβλιογραφία, στην οποία πρέπει ν’ ανατρέξουμε, αλλά όπως είναι φυσικό οι περισσότερες πηγές μου είναι σοβιετικές και θάναι δύσκολο για σας που δεν ξέρετε ρωσικά να τις χρησιμοποιήσετε”

“Μη φοβάσαι, ο Δημήτρης μιλά ρωσικά”

Γκαβαρίτε λι πα ρούσκι;” τον ρώτησε ξαφνιασμένος. Ο Δημήτρης σχεδόν κοκκίνισε. Μού ‘ριξε μιαν επιτιμητική ματιά και κάτι του ΄πε στα ρωσικά. Ανταλλάξαν μερικές ακόμα φράσεις σ’ αυτή τη γλώσσα και, καθώς μου φάνηκε πως είχαν σκοπό να συνεχίσουν, τους έκοψα

“Εγώ δε μιλάω τη γλώσσα, μπορώ όμως να χρησιμοποιήσω άνετα αγγλική κι αμερικάνικη βιβλιογραφία”.

Συνεχίσαμε συζητώντας σ’αυτή την κατεύθυνση και ύστερα από μια περίπου ώρα είχαμε κάνει μιαν αρχική κατανομή της δουλειάς που θάκανε καθένας απ’ τους τρεις μας. Ετοίμασα κι ένα σύντομο μνημόνιο για τον Βελή.

“Αλήθεια τί ξέρετε για τα Αριμάσπεια Επη που αναφέρατε προχτές;” ρώτησε ο Δημήτρης το Χρήστο.

Αυτός του απάντησε με διάφορες γενικολογίες. Ήταν φανερό πως δεν ήθελε να επεκταθεί στο θέμα.

“Αλήθεια πού μάθατε ρωσικά;” αντιρώτησε

“Στην Κατοχή με τον πατέρα μου, με βάση μια Ρωσική Σύνοψη, που, άγνωστο πώς, έπεσε στα χέρια μας. Ξέροντας απ΄ έξω το ελληνικό κείμενο και καθώς το ρωσικό είναι κατά λέξιν μετάφραση του, μας ήταν πολύτιμη. Φυσικά μετά την Κατοχή εγώ συνέχισα στον Ελληνοσοβιετικό, όπου ο δάσκαλος μου έμεινε έκπληκτος με τους αρχαϊσμούς που χρησιμοποιούσα καθώς και με την αφθονία εκκλησιαστικών λέξεων που ήξερα”.

Η συζήτηση προχώρησε σε γενικά θέματα, ώσπου τέλειωσαν οι ξηροί καρποί και αδειάσαμε ένα καραφάκι ούζο.

Την άλλη μέρα ήρθε να με δει ο Χρήστος, μόνος του.

“Δεν ήθελα να μιλήσω για τα Αριμάσπεια Επη μπροστά στο φίλο σου, έχω όμως φέρει κάτι για σένα”, μου λέει και βγάζει από την τσάντα του ενα άλλο τετράδιο

“Για να ξέρεις, τα Επη των Αριμασπών, τουλάχιστον στην αραβική τους έκδοση, αποτελούνται από τέσσερα σχεδόν αυτοτελή και ανεξάρτητα μεταξύ τους κομμάτια. Το πρώτο μπορούμε να πούμε πως είναι είδος Προλόγου και ουσιαστικά περιγράφει το ταξίδι του Αριστέα προς τη χώρα των Υπερβορείων, το δεύτερο είναι Ύμνος στον Απόλλωνα και αναφέρεται στην πορεία του Φοίβου στις χώρες των Αριμασπών και των Υπερβορείων και στην καθιέρωση της λατρείας του στα μέρη του βορρά, καθώς και στις σχέσεις των Υπερβορείων με τη Δήλο, το τρίτο είναι η αφήγηση της μάχης μεταξύ Αριμασπών και των Γρυπών, που φύλαγαν το χρυσάφι του βορρά και το τέταρτο περιγράφει την αποστολή των δώρων των Υπερβορείων προς το ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο, μετά την κατάργηση της απευθείας μετάβασης εκεί εκπροσώπων τους”.

“Γιατί είπες έκδοση κι όχι μετάφραση;” τον ρώτησα όταν σταμάτησε για να πάρει ανάσα.

“Δεν έχουμε κανένα άλλο στοιχείο, που να μας βεβαιώνει πως είναι πιστή μετάφραση. Το αρχικό κείμενο των Επών στα ελλήνικά έχει χαθεί. Ίσως από τον καιρό που κάηκε η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ή το πιθανότερο κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Ύστερα το αραβικό κείμενο δεν είναι έμμετρο αλλά πεζό και σε πολλά σημεία του είναι φορτωμένο με εκτεταμένες παρεκβάσεις, σαν είδος σχολιασμού, που οπωσδήποτε δεν ανήκουν στο αρχικό σώμα των Επών. Είναι ξέρεις περίεργο αλλά οι Άραβες, μολονότι λαός με ποιητική ιδιοσυγκρασία, δεν έδωσαν στην ελληνική λογοτεχνία και ποίηση την ίδια προσοχή που έδωσαν στην ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη, προτιμώντας την περσική και ινδική ποίηση. Δεν αποκλείεται τα Αριμάσπεια Έπη να μη τα πήραν απευθείας από το ελληνικό κείμενο αλλά από κάποια περσική τους μετάφραση. Αυτό φυσικά είναι δικη μου υπόθεση αλλά εξηγεί γιατί ορισμένα σημεία είναι σκοτεινά, είτε διότι οι Άραβες μεταφραστές έχουν εξαραβίσει ή έχουν μεταφράσει λανθασμένα πολλά προσωπικά ονόματα, τοπωνύμια και εθνωνύμια, είτε έχουν παρανοήσει το νόημα ολόκληρων παραγράφων, άσε που κάπου κάπου το κείμενο αραβοφέρνει σε τέτοιο βαθμό που αν δεν αναφερόταν σε στεριανά ταξίδια, θα θύμιζε πολύ Σεβάχ Θαλασσινό”.

“Μα κι ο Σεβάχ θυμίζει σε πολλά τη δική μας Οδύσσεια”

“Ξέρεις το σωστό είναι Σίντμπαντ, όπως τον λέν οι δυτικοευρωπαίοι. Ο πραγματικός τίτλος του έργου ήταν Σίντμπαντ ες Σάουαχ, δηλαδή Σίντμπαντ ο ναυτικός, στην πρώτη όμως ελληνική μετάφραση, σε έκδοση Βενετίας, πριν διακόσια και πάνω χρόνια, έμεινε μόνο το Σάουαχ που έγινε Σεβάχ….”

“Από την άλλη μεριά όμως έχουμε στα ελληνικά και κάποιο άλλο έργο με τίτλο ο φιλόσοφος Σιντίπας”, πρόσθεσα.

“Είσαι ενήμερος βλέπω”, παραξενεύτηκε ο Χρήστος. “Πάντως ο Σεβάχ έχει πάρει πολλά όχι μόνο από την Οδύσσεια αλλά κι από ένα πολύ παλαιότερο αιγυπτιακό έργο την Ιστορία του ναυαγισμένου ναύτη, πούναι χίλια χρόνια αρχαιότερο”.

“Αυτό το τελευταίο μη το πεις ποτέ μπροστά στον Βελή, αν θες να εξακολουθήσεις να δουλεύεις στην Εγκυκλοπαίδεια. Οι αρχαίοι Ελληνες είναι αρχαιότεροι όλων”, τον πείραξα. “Έχεις να μου διαβάσεις τίποτα σήμερα;”

“Κάτι έχω, από το δεύτερο μέρος τον Ύμνο στον Απόλλωνα, αλλά δεν είναι χτενισμένο, το αντέγραψα όπως το πρωτομετάφρασα”.

Γέμισα τα ποτήρια μας με πορτοκαλάδα κι έκατσα αναπαυτικά για ν’ακούσω. Ο Χρήστος ήπιε δυο γουλιές κι άρχισε να διαβάζει. Ήταν μια επίκληση προς τον Φοίβο Απόλλωνα, όταν αυτός έφευγε για να ξεχειμωνιάσει στη χώρα των Υπερβορείων. Το όνομα του Φοίβου συνόδευαν πλήθος επίθετα, όπως γίνεται και στα Ομηρικά Έπη ή στους Ορφικούς ύμνους.

“Δεν ξέρεις πόσο παιδεύτηκα για να βρω κατάλληλες λέξεις που να αντιστοιχούν στα αραβικά επίθετα. Τα Σμινθεύς, Λυκωρέας, Μουσηγέτης, Λοξίας τα αντιστοίχησα σχετικά εύκολα. Για τα άλλα: εκάεργος, εκηβόλος, χρυσόκομος και τα ρέστα τα έβαλα κατά συμπερασμόν. Δεν ξέρω αν απέδωσα σωστά το επίθετο των Υπερβορείων “υπέροχοι”. Η αραβική λέξη είναι μουτάσιμ αλλά πιστεύω πως στο ελληνικό κείμενο θα ήταν αμύμονες και δε βρήκα να το αποδώσω στα νέα ελληνικά με άλλη καλύτερη λέξη από υπέροχοι”.

“Στάσου να δεις πως το αποδίδει το Ομηρικό Λεξικό του Πανταζίδη”.

Έψαξα στη βιβλιοθήκη μου, βρήκα το χοντρό βιβλίο κι αφού το ξεφύλλισα

“Εδώ είναι: αμύμων αμύμονος, άψογος, αξιέπαινος, αξιόλογος, υπέροχος, λαμπρός. Συνέχισε”.

Και ο Χρήστος συνέχισε να διαβάζει. Το κείμενο αναφερόταν στην αγάπη που είχαν οι Υπερβόρειοι για τον Απόλλωνα και πως όταν έφυγε από τη χώρα τους, για να γυρίσει στη Δήλο, τον συνόδεψαν κουβαλώντας τα δώρα τους πέντε παλικάρια και δυο όμορφες κοπέλες, που μείναν γνωστές με τα ελληνικά τους ονόματα, η Άργη και η Ώπις. Οι νέοι και τα κορίτσια όμως, γοητεύτηκαν από την ομορφιά του νησιού και της θάλασσας

…………… μαγεμένοι από τη Δήλο

και την κρασόχρωμη θάλασσα

όπως μου το διάβασε ο Χρήστος, δε γύρισαν ποτέ πίσω στην πατρίδα τους.

“Οι Άραβες γράφουν “τη σκούρα σαν κρασί θάλασσα”

“Σωστά το μετάφρασες. Είναι ο “οίνωψ πόντος” του Ομήρου. Τί ωραία απεικόνιση των νερών του Αιγαίου σαν κοντεύει να βασιλέψει ο ήλιος και το βαθυγάλαζο χρώμα τους παίρνει πορφυρές αποχρώσεις”, συμφώνησα.

Στη συνέχεια μου διάβασε πως σε εφτά χρόνια οι Υπερβόρειοι ξανάστειλαν τα δώρα τους με νέα συνοδεία. Άλλους πέντε νέους και δυο άλλες κοπέλες, την Υπερόχη και τη Λαοδίκη. Αλλά και πάλι όλοι τους αρνήθηκαν να γυρίσουν κι έμειναν για πάντα στη Δήλο.

“Αυτό το βεβαιώνουν ο Ηρόδοτος και ο Παυσανίας”, διέκοψα. “Όταν οι Αθηναίοι, επί Πεισιστράτου, θέλησαν να αποκαθάρουν το χώμα της Δήλου, απομακρύνοντας όλους τους τάφους και τα οστά που περιείχαν, ξαναβρήκαν τους τάφους των Υπερβορείων κοριτσιών, τους οποίους και δεν πείραξαν, γιατί με τον καιρό οι ντόπιοι τις λάτρευαν ως θεές”

“Φυσικά. Αυτή η αποκάθαρση αφορούσε τους τάφους των κοινών θνητών ενώ τα υπερβόρεια κορίτσια με τον καιρό, όπως είπες, λατρεύτηκαν σαν θεές. Μάλιστα ήταν έθιμο, όταν τα κορίτσια της Δήλου ήτανε να παντρευτούν να κόβουν μια πλεξίδα από τα μαλλιά τους και να την αποθέτουν, τυλιγμένη γύρω από ένα αδράχτι, πάνω στον τάφο της Υπερόχης και της Λαοδίκης που βρισκόταν μέσα στο ναό της Αρτέμιδας, αριστερά όπως μπαίνεις και πάνω στον τάφο ήταν φυτρωμένη μια ελιά. Τα παληκάρια που τις συνόδεψαν παντρεύτηκαν με ντόπιες και οι απόγονοί τους είχαν κάποιο κληρονομικό αξίωμα και ονομάζονταν Περφερείς”.

“Αυτή η αποκάθαρση ήταν πρόσχημα των Αθηναίων για να μονιμοποιήσουν την κατοχή του νησιού. Απαγορεύοντας όχι μόνο να θάβονται αλλά και να γεννιούνται άνθρωποι στο νησί, (οι ετοιμόγεννες γυναίκες πήγαιναν να γεννήσουν στη διπλανή Ρήνεια ή στη Μύκονο), εξασφάλιζαν την κυριαρχία τους, μια που η Δήλος δεν είχε γηγενείς κατοίκους”

“Ο Ηρόδοτος περιγράφει επίσης τους τάφους της Άργης και της Ώπιδας, διευκρινίζοντας ότι βρίσκονταν πίσω από το ναό της Αρτέμιδας, κοντά στο εστιατόριο των Κιείων και αντικρύζανε τη θάλασσα”.

“Ναι, βέβαια. Οι νεότεροι αρχαιολόγοι βρήκανε και τους τέσσερις τάφους. Στους δύο, που υποτίθεται ότι ανήκαν στη Υπερόχη και τη Λαοδίκη, τα λατρευτικά ευρήματα ανάγονται στη Μυκηναϊκή εποχή ενώ στους άλλους δύο, που πρέπει να ανήκουν στην Άργη και στην Ώπιδα, η λατρεία ξεκίνησε από πολύ πιο παλιά, από την Κυκλαδική εποχή. Αρα μεταξύ των δύο δυάδων δεν μεσολάβησαν εφτά χρόνια αλλά κάποιοι αιώνες”.

“Φαίνεται απίστευτο σε τόσο παλιά χρόνια να υπήρχε επικοινωνία ανάμεσα σε τόσο απομακρυσμένες περιοχές”.

“Εντυπωσιακό είναι πράγματι, όχι όμως απίστευτο. Το επιβεβαιώνει η αρχαιολογική έρευνα. Σε ανασκαφές που έγιναν στην ΕΣΣΔ, σε προϊστορικόν οικισμό που εντοπίστηκε στη συμβολή των ποταμών Κάμα και Τσουρόβαγια…”

“Πού είν’ αυτοί;

“Στη βόρεια Ρωσία. Εκεί λοιπόν μεταξύ άλλων βρήκανε ενα αγαλματάκι αιγυπτιακό, που παριστάνει το θεό των Αιγυπτίων Άμμωνα. Κι από την άλλη μεριά στα ερείπια της αιγυπτιακής πόλης Μέμφις βρέθηκε μια μικρή πέτρινη πλάκα , όπου έχει χαραχτεί η εικόνα μιας γυναίκας με μακρύ χοντρό φόρεμα, που αρμέγει έναν τάρανδο, ενώ την παρακολουθεί μια άλλη γυναίκα του βορρά με ένα σκυλί, ράτσας άγνωστης στην Αίγυπτο…”

“Λοιπόν αυτά δεν τα ήξερα”

“Για ξαναδιάβασε τον πρώτο τόμο της Ιστορίας του Ελληνικού Εθνους, του Παπαρρηγόπουλου. Εκεί ο συγγραφέας αναφέρεται σε ελληνικά γλυπτά, παλαιότερα της εποχής του Αλέξανδρου, που βρέθηκαν στο κινεζικό Σιν Κιάνγκ (Τσουγγαρία το λέει) και που ο ίδιος τα είδε στο μουσείο της Κοπεγχάγης. Και να σου πω και κάτι άλλο; Στις ανασκαφές που χρόνια τώρα διενεργεί η Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ στην Κεντρική Ασία, που τις διευθύνει μάλιστα και ένας δικός μας, δηλαδή ελληνικής καταγωγής, ο Βίκτωρ Σαρηγιαννίδης, δε βρέθηκαν μόνο πόλεις που ίδρυσε ο Αλέξανδρος και οι Διάδοχοι, αλλά σε πολλά σημεία μαρτυρίες της επικοινωνίας των περιοχών αυτών με το προϊστορικό Αιγαίο. Μυκηναϊκά αγγεία, βραχογραφίες αρμάτων πανόμοιων με τα μυκηναϊκά και άλλα. Αν ήξερες ρωσικά θα σού΄δινα ένα τεύχος του περιοδικού Ναούκα ι Ζιζν΄, που αναφέρει για αυτά τα ευρήματα διεξοδικά”.

“Βέβαια κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν πως αυτά προϋπήρχαν στην Κεντρική Ασία και μας τα έφεραν από κεί οι Ινδοευρωπαίοι, μολονότι εγώ δεν πιστεύω πως υπήρξε ποτέ ινδοευρωπαϊκή φυλή αλλά και αν υπήρξε, η κοιτίδα της δε θα ήταν κεί πέρα. Πρέπει να ήταν εδώ κοντά”.

“Δεν έχω εγκύψει στο θέμα αλλά μου φαίνεται πως δεν έχεις άδικο. Διάβασα τη μελέτη δύο σοβιετικών, πως οι Ινδοευρωπαίοι προέρχονται από το σημερινό Κουρδιστάν. Πρέπει πάντως να συνδέεται η διάδοση των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών με την εξάπλωση της γεωργίας αφ’ ενός και του αλόγου αφ’ ετέρου. Για να επανέλθω όμως στα Έπη, πολλούς φιλόλογους τους έχει προβληματίσει το ενδεχόμενο μιας τόσο παρωχημένης και τόσο βαθιάς διείσδυσης Ελλήνων στην Ασία”.

“Βέβαια αν δεχτούμε ότι οι μυθολογικές αφηγήσεις έχουν κάποιον ιστορικό πυρήνα, η εκστρατεία του Διόνυσου στις Ινδίες ή η περιπλάνηση της Ιούς, αναφέρονται σε πολύ παλαιότερες εποχές”

“Το ταξίδι του ίδιου του Αριστέα δεν είναι τόσο παλιό. Είναι υπόθεση του 7ου αιώνα, όταν υπήρχαν ήδη πολλές ελληνικές αποικίες στις ακτές του Εύξεινου, η επικοινωνία όμως των Υπερβορείων με τη Δήλο είναι πράγματι πανάρχαιη αν μάλιστα δεχτούμε ότι οι τάφοι που βρέθηκαν ανήκαν σε υπερβόρεια κορίτσια”.

Η κουβέντα με τον παλιό μου φίλο κράτησε ως αργά, περασμένα μεσάνυχτα. Τα θέματα που θίξαμε με είχαν γοητεύσει. Από το γυμνάσιο, χάρη σ΄έναν εξαιρετικό καθηγητή, που μας έκανε Αρχαία και Ιστορία, είχα ερωτευτεί την τελευταία και εξοικειώθηκα με τους αρχαίους συγγραφείς, ιδίως τον Ηρόδοτο και τον Στράβωνα.

Το κακό είναι πως ο Χρήστος χάλασε όλη αυτή τη μυσταγωγία ξαναφέρνοντας το θεμα στη δυνατότητα να πουλήσει τα Έπη στον Βελή. Και πάλι διαφωνήσαμε. Τελικά όμως τον λυπήθηκα να τον αφήσω να ψάχνει μες΄στην άγρια νύχτα ταξί στην παραλιακή λεωφόρο και τον πέταξα με το αμάξι μου ως το σταθμό του Ηλεκτρικού, στο Νέο Φάληρο.

Σε υποσημείωση του πατέρα μου, αναφέρεται ότι ο Γιώργος Σ. είναι ο Γιώργος Στεργίου (1923-1997) δρ. χημικός και συγγραφέας.

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !