Τα έπη των Αριμασπών – 4 (Δημήτρης Σαραντάκος)

🕔09/08/2016 10:06

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το μυθιστόρημα του αλησμόνητου πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Τα έπη των Αριμασπών» (2004).

Η σημερινή συνέχεια είναι η τέταρτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Όσο είμαστε στο καλοκαίρι θα δημοσιεύουμε συνέχειες κάθε Τρίτη.

Ο αφηγητής, ο Νίκος, σε μια σύσκεψη στο γραφείο του μεγαλοεκδότη Βελή, αναγνωρίζει στο πρόσωπο ενός νεοφερμένου συνεργάτη τον παλιό του φίλο Χρήστο, συναγωνιστή του από την ΕΠΟΝ και αναλαμβάνει να συνεργαστεί μαζί του για την έκδοση ενός τόμου. Ο Χρήστος κάνει λόγο για τον Αριστέα τον Προκοννήσιο και το χαμένο έργο του Αριμάσπεια έπη.

“Αν έχεις δίκιο η ανεύρεση των Επών, έστω και σε αραβική μετάφραση, θα αποτελέσει φιλολογικό και ιστορικό γεγονός πρώτου μεγέθους. Έχεις μεταφράσει τίποτα κομμάτια από τα Έπη στα ελληνικά;”

“Κοίτα να δεις, εγώ τά ΄χω σχεδόν όλα μεταφράσει και τάχω φέρει εδώ, μαζί με το αραβικό πρωτότυπό τους, αλλά δεν είμαι διατεθειμένος να τα δημοσιεύσω έτσι για τη δόξα και μόνο, ούτε να τα χαρίσω του Βελή. Θέλω σημαντικά ανταλλάγματα”.

Δεν περίμενα να τ’ ακούσω αυτό από το Χρήστο και μου κακοφάνηκε.

“Εδώ πρόκειται καημένε για επιστημονική αποκάλυψη τεράστιας σημασίας και συ λογαριάζεις τα λεφτά; Άσε τον Βελή. Δημοσίεψέ τα σε κάποιο επιστημονικό περιοδικό”.

“Κι αυτό θα γίνει εν καιρώ. Για την ώρα μου δίνεται η ευκαιρία να κερδίσω κάποια χρήματα. Έτερον εκάτερον. Καλή η δόξα και η επιστημονική προβολή αλλά προέχει η επιβίωση. Τι λέγαν οι παλιοί: primum vivere deinde philosophare. Ο Βελής μια φορά τα΄χει μπόλικα”.

“Τα΄χει, μα δε δίνει ούτε τ’ αγγέλου του νερό. Δεν τους ξέρεις τώρα αυτούς τους τύπους. Κάνανε λεφτά γιατί αγαπούν τα λεφτά. Και επειδή τα αγαπούν δεν τα δίνουν. Κι αν μου επιτρέπεις μια συμβουλή, μην του δείξεις πως έχεις ανάγκη από λεφτά, γιατί θα χάσεις μέρος του κύρους σου. Εκτιμά πολύ αυτούς που είναι ή που φαίνονται υπεράνω χρημάτων”.

“Ωραία τα λες φιλόσοφε, με τη συνταξάρα σου. Τι ανάγκη τον έχεις; Ρώτα και μας όμως;”

Ακούγοντας το παρατσούκλι «φιλόσοφε» που μού΄χαν βγάλει στο Γυμνάσιο και είχα τόσα χρόνια να ξανακούσω, συγκινήθηκα. Από την άλλη μεριά όμως η συνέχεια με πείραξε. Πού το΄μαθε κι όλας τι σύνταξη παίρνω;

“Κοίτα, και τότε που είχα την ανάγκη του ποτέ δεν το ΄δειξα. Δε μ’ αρέσει να προσπέφτω στους λεφτάδες. Ο Βελής δεν είναι πλούσιος, είναι λεφτάς. Υπάρχει μεγάλη διαφορά”.

“Εν πάση περιπτώσει μπορούμε να το μεθοδεύσουμε αλλιώς. Θα του πω πως τα χαρτιά δεν τα ‘χω εγώ αλλά κάποιος φίλος που ζει στη Σοβιετική Ενωση και θα χρειαστούν χρήματα για να τα πάρουμε”.

“Άκου Χρήστο, εγώ δε θέλω ν’ανακατευτώ σε τέτοιες υποθέσεις. Πες του τα ο ίδιος. Εμένα μη μ’ ανακατεύεις. Πάντως δε θα μάθει από μένα τίποτα”.

Η κουβέντα μας συνεχίστηκε με το θέμα για το οποίο άλλωστε είχαμε συναντηθεί, με τον υπό έκδοσιν τόμο με τον προσωρινό τίτλο “Το άλας της Γης”. Σ’ αυτό βρεθήκαμε σύμφωνοι σε όλα σχεδόν τα σημεία και φτιάξαμε ένα διάγραμμα που θα το παρουσίαζα την επομένη στον Βελή. Ο Χρήστος δεν επανέφερε το θέμα στα Αριμάσπεια Επη, αλλά ήταν φανερό πως περίμενε μεγαλύτερη συμπαράσταση από μένα, που δεν τη βρήκε. Από τη μεριά μου περίμενα να δείξει μεγαλύτερη ανιδιοτέλεια και επιστημονικό πνεύμα. Χωρίσαμε με κάπως μειωμένη την αρχική μας εγκαρδιότητα.

Όταν έφυγε συζήτησα το θέμα με την Μαργαρίτα. Έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στην κρίση της και μ΄ αρέσει γενικώς να συζητώ μαζί της, μέσα μου δε καμαρώνω γι΄ αυτό. Ενώ πολλά γνωστά μας ζευγάρια έχουν φτάσει από χίλιους δρόμους στο λιμάνι της σιωπής, εμείς, τόσα χρόνια παντρεμένοι, εξακολουθούμε να κουβεντιάζουμε για όλα. Της είπα για τις οικονομικές βλέψεις του Χρήστου και ζήτησα τη γνώμη της. Συμφώνησε μαζί μου.

“Πονηρός τύπος, μου φάνηκε ο φίλος σου, δε μοιάζει ούτε με σένα, που είσαι μέχρι βλακείας υπεράνω, αλλά ούτε και με κανέναν άλλον από όσους ξέρω από την παλιά σας παρέα”.

Δεν απάντησα. Ήμουν ακόμα συγκινημένος από τις αναμνήσεις που εισβάλανε ξαφνικά από το παρελθόν. Έμεινα πολλές ώρες βυθισμένος στις σκέψεις μου. Η Μαργαρίτα το κατάλαβε και δεν απασχολήθηκε άλλο μαζί μου.

… …

Μ΄ όλο που έχουν περάσει σχεδόν σαράντα χρόνια ο χαμός του Τάκη μου έχει αφήσει ένα τραύμα ανεπούλωτο. Εκτός από στενοί φίλοι που ήμασταν, εκτιμούσα την ξεχωριστή προσωπικότητά του, όπως την έβλεπα να διαμορφώνεται. Τον παραδεχόμουν σε πολλά πράγματα και κατά έναν τρόπο τον θαύμαζα. Ήταν μια εκκολαπτόμενη ιδιοφυΐα. Διάβαζε πολύ, όχι μόνο λογοτεχνία αλλά και επιστημονικές μελέτες και δοκίμια. Από το “Μεγάλο Πρόβλημα” του Ελισαίου Γιαννίδη ως την “Προέλευση του κόσμου” του Λαμπεράν. Όσα βιβλία τα εύρισκε ενδιαφέροντα μου τα δάνειζε για να σχηματίσω κι εγώ άποψη, γιατί εκτιμούσε τη γνώμη μου.

Θυμήθηκα τις ατέλειωτες συζητήσεις μας με θέματα υπερβατικά όσο και ενδιαφέροντα, για τη φύση του Χρόνου, την εξέλιξη του Σύμπαντος, ή για την Αναγκαιότητα και το Τυχαίο. Σε μια φάση αυτών των συζητήσεων, ο Τάκης καταπιάστηκε να καταγράφει κάθε βράδυ σε ένα τετράδιο τα συμπεράσματά μας, μ΄ όλο που τις συζητήσεις, που κρατούσαν ώρες ολόκληρες, τις κάναμε συνήθως περπατώντας στους χωραφόδρομους ανάμεσα στη Νέα Σμύρνη και το Βουρλοπόταμο ή το Έδεμ. Οι λοιποί της παρέας, που τους απασχολούσαν πιο γήινα θέματα και κυρίως το κόλλημα σε κορίτσια, μας είχαν βγάλει “περιπατητικούς φιλόσοφους”.

… …

Ξαναθυμήθηκα εκείνη την εποχή, μεταξύ ΄45 και ΄47, όπως τη ζήσαμε σε μιαν Αθήνα απλόχωρη κι ανθρώπινη, που θα μπορούσε τότε να γίνει μια πολύ όμορφη πόλη κι όχι ο σημερινός Λεβιάθαν. Παρά τα σημάδια της επερχόμενης θύελλας ήμασταν ανυποψίαστοι και αισιόδοξοι. Δεν ξέραμε τι μας περίμενε και κανείς δεν είχε μπει στον κόπο να μας προϊδεάσει έστω.

Τελικά οι μοίρες πολλών ανθρώπων κρίθηκαν τότε από διάφορες τυχαίες συγκυρίες. Ο Τάκης ας πούμε, ήταν έτοιμος να φύγει στο εξωτερικό για σπουδές. Καθυστερούσαν τα χαρτιά του και κυρίως δυσκολευόταν, όπως ήταν φυσικό, να βγάλει διαβατήριο. Αν εκείνος ο θείος του, στο Υπουργείο Εσωτερικών, κατάφερνε να του το βγάλει μια βδομάδα πιο μπροστά, ίσως να μην έβγαινε στο βουνό αλλά να πήγαινε έξω και είμαι σίγουρος πως θα διέπρεπε. Και τώρα, ούτε πού τον θάψανε δεν ξέρουμε. Αντίθετα θυμόμουνα τον Λευτέρη που ήρθε από το νησί του με σκοπό να βγεί στο βουνό. Άργησε όμως να έρθει ο σύνδεσμος κι ο Λευτέρης, για να μη γίνεται βάρος στην οικογένεια του θείου του που τον φιλοξενούσε, έπιασε προσωρινά δουλειά σε κάποιον εργολάβο. Ο σύνδεσμος τελικά δεν ήρθε και ο Λευτέρης ρίζωσε σ’ αυτή την ευκαιριακή απασχόληση. Σήμερα χτίζει πολυκατοικίες.

… …

Ποιος να του είπε για τη σύνταξή μου; Καλή είναι, δε λέω, ευπρεπής αλλά όχι και “συνταξάρα”. Ας είναι καλά εκείνη η εθελουσία έξοδος και ο νόμος περί διαδοχικών ασφαλίσεων, που μου επέτρεψαν, καθώς είχα συγκεντρώσει τριανταπέντε χρόνια ασφάλισης, να συνταξιοδοτηθώ πενηνταέξι χρονών. Βέβαια δεν απόχτησα ποτέ νοοτροπία συνταξιούχου. Την αποστρέφομαι και τη λέξη ακόμα. Μπορώ να πω μάλιστα, πως τώρα δουλεύω πιο πολύ από τότε που ήμουν εν ενεργεία. Απλώς τώρα διαχειρίζομαι εγώ το χρόνο μου και κάνω δουλειά που μ΄ αρέσει κι αυτό το χαίρομαι ιδιαιτέρως. Κι αν εξακολουθώ να δουλεύω στην Εγκυκλοπαίδεια δεν το κάνω από ανάγκη χρημάτων. Εκτός από τη σύνταξη μου υπάρχει και ο μισθός της Μαργαρίτας. Δουλεύω γιατί δε μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου αργό κι εξάλλου η δουλειά στην Εγκυκλοπαίδεια μ΄ αρέσει. Και ενδιαφέρουσα είναι και έχει και την πλάκα της.

… …

Ο Βελής έχει αντιληφθεί πως δεν κρέμομαι από τα λεφτά του και αυτό το εκτιμά δεόντως. Ίσως γι΄ αυτό μου δίνει περισσότερα από όσα δίνει στους άλλους. Γενικά μου δείχνει μεγάλην εκτίμηση. Κληρονομιά μου κι αυτή από το δεσμό που είχε με τον πατέρα μου, ο οποίος πεθαίνοντας, μου κληροδότησε μεταξύ άλλων και αυτή την παράταιρη φιλία. Τη λέω έτσι, γιατί ποτέ μου δεν μπόρεσα να καταλάβω πώς ήταν δυνατό να συνδέονται με αληθινή φιλία δυο τόσο ανόμοιοι άνθρωποι, όπως ήταν ο πατέρας μου κι ο Βελής. Αισιόδοξος και εις το έπακρον αμελής, μεγαλόκαρδος και διαρκώς εύθυμος, πτωχαλαζών και ασυμβίβαστος, κομμουνιστής και άθεος ο ένας – δύσπιστος και προνοητικός, μικρόψυχος και γκρινιάρης, πάμπλουτος και διαρκώς προσαρμοζόμενος, συντηρητικός και δεισιδαίμων ο άλλος, τους χώριζαν από κάθε πλευρά άβυσσοι, που εντούτοις τις γεφύρωνε μια, ακατανόητη σε μένα, φιλία.

Μια μέρα, που είχαμε μείνει οι δυό μας στο γραφείο, μου πρότεινε να πάμε να φάμε για μεσημέρι. Είχα όμως να τελειώσω μια δουλειά των παιδιών και τού ΄πα το λόγο που με μπόδιζε να συμφάγω μαζί του.

“Τι τά ’θελες τα παιδιά και τρία μάλιστα», μου λέει με φανερή αποδοκιμασία. «Ανθρώποι σαν και μας δεν πρέπει να κάνουν παιδιά. Εμείς είμαστε για να δημιουργούμε και να κουμαντάρουμε. Παιδιά ας κάνουν οι άλλοι, που δεν είναι φτιαγμένοι για μεγάλα πράματα”.

… …

Γενικά είναι αντιφατική προσωπικότητα. Λεφτάς και παραδόπιστος (μεγαλοεκδότης και μεγαλοεισαγωγέας χάρτου, βλέπεις) είναι άνθρωπος με δύσκολο χαρακτήρα και με εμφάνιση που δε βελτιώνει και πολύ τα πράματα. Παραδόπιστος και σφιχτοχέρης, έχει όμως σε μερικές, έστω σπάνιες, περιπτώσεις εκρήξεις γενναιοδωρίας. Στήριγμα του καθεστώτος και προσωπικός φίλος πολλών γνωστών πολιτικών από τον Βενιζέλο (τον Ελευθέριο), τον Τσαλδάρη και το Μεταξά, ως το Στεφανόπουλο (τον Στέφανο) και τον Μαρκεζίνη, έχει εντούτοις ειλικρινείς φίλους και στην Αριστερά. Το γεγονός είναι πως δε δίνει σημασία στα πολιτικά φρονήματα των υπαλλήλων του, φτάνει να κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Από την άλλη μεριά όμως δε θέλει να εκδηλώνονται στα φόρα τα φρονήματα αυτά και μάλιστα μέσα στα γραφεία του. Το ΄77, όταν προετοίμαζε την προτελευταία έκδοση της Εγκυκλοπαίδειας, είχε πάρει σαν έκτακτο προσωπικό πολλούς φοιτητές. Στην πλειοψηφία τους ήταν Κνίτες και, όπως ήταν τότε του συρμού, κουβαλούσαν στη δουλειά απαραιτήτως το “Ριζοσπάστη”, που τον μοστράρανε πάνω στο γραφείο τους. Ο Βελής στη θέα και μόνο της εφημερίδας γινότανε θηρίο, αλλά από την άλλη δεν ήθελε να τους διώξει, γιατί και μικρό μισθό τους έδινε και πολλή δουλειά βγάζανε

“Τα βλέπεις τα κωλόπαιδα; μού ΄λεγε καμιά φορά. Επίτηδες το κάνουν. Ενώ αυτό το χρυσό κορίτσι η Μάρω, και πιο πολύ απ’ όλους δουλεύει και δεν ασχολείται με την πολιτική”.

Εγώ τη Μάρω την ήξερα πολύ καλά. Πραγματικά σπουδαίο κορίτσι, χαριτωμένο, έξυπνο και δουλευτάρικο. Δεν ήταν Κνίτισσα αλλά κανονικό μέλος του κόμματος και στέλεχος της Πανσπουδαστικής. Φυσικά αυτό δεν έκρινα σκόπιμο να το διευκρινίσω στον Βελή.

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !