Όλα εγώ πχια;

🕔04/08/2016 09:50
Νίκος Σαραντάκος

Το έναυσμα για το σημερινό άρθρο το πήρα από ένα σχόλιο φίλου στο Φέισμπουκ προχτές. Βρισκόταν ο φίλος διακοπές σε ένα νησί του Αιγαίου (ονόματα δεν λέμε) και είχε αγανακτήσει από τη συμπεριφορά κάποιων παραθεριστών, από τη νεοπλουτχιά τους, όπως τη χαρακτήρισε.

Προσέξτε ότι ο φίλος δεν έγραψε «τη νεοπλουτιά τους» αλλά «τη νεοπλουτχιά τους», θέλοντας να ειρωνευτεί με έναν ακόμα τρόπο, και σε μιαν ακόμα διάσταση, την κακογουστιά (ή κακογουστχιά; ) των νεόπλουτων. Κι έτσι πήρα αφορμή για το σημερινό άρθρο, που το γράφω χωρίς να έχω μαζέψει όσο υλικό θα ήθελα, κάπως πρόχειρα -καλοκαίρι γαρ.

Θα δούμε δηλαδή στο άρθρο αυτό μερικές περιπτώσεις εσκεμμένων ανορθογραφιών που γίνονται κυρίως στα κοινωνικά μέσα με σκοπό την ειρωνεία ή τον χλευασμό.

Ένα άλλο παράδειγμα τέτοιας σκόπιμης ανορθογραφίας βλέπετε στον τίτλο του άρθρου, όπου η φράση «όλα εγώ πχια;» έχει γίνει κλισέ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -εμφανίζεται είτε στον τίτλο είτε στην κατακλείδα άρθρου, σχολίου κτλ.

Γραμμένη κανονικά, «όλα εγώ πια;» η ελλειπτική ερώτηση σημαίνει «μα, όλα από μένα τα περιμένετε;», «όλα εγώ θα τα λέω/θα τα βρίσκω/θα τα λύνω;». Στραβογραμμένη, «όλα εγώ πχια;» μπορεί απλώς να επιτείνει το χαριτόλογο ύφος ή μπορεί να χρησιμοποιείται ως κατακλείδα για να δείξει ότι όλα όσα προηγούνται έχουν ειπωθεί ειρωνικά. Το χρησιμοποιεί συχνά η Έλενα Ακρίτα αλλά είναι πολύ διαδεδομένο.

Το «πχια» χρησιμοποιείται επίσης σε άλλες στερεότυπες φράσεις αντί του «πια», όπου μάλλον λειτουργεί επιτατικά, π.χ. «φτάνει πχια» (πιο έντονο από το «φτάνει πια») ή «έλεος πχια».

Αλλά ενώ περιγράφουμε το φαινόμενο, πρέπει να το ονοματίσουμε κιόλας. Θα μπορούσαμε να το πούμε «εσκεμμένες ανορθογραφίες με σκοπό την ειρωνεία» αλλά παραείναι μακρύ. Μπορούμε να κρατήσουμε μόνο τις δυο πρώτες λέξεις -ή, για περισσότερη οικονομία και πρωτοτυπία, εγώ σκέφτηκα να το λέω «στραβογραψιές», όρο που τον είχε φτιάξει σε ένα σατιρικό του κείμενο ο παππούς μου σαν υπερδημοτική εκδοχή της ανορθογραφίας.

Παρόμοια στραβογραψιά με το «(όλα εγώ) πχια» είναι και το «πχοιος» ή «πχιος» αντί για το «ποιος», πάλι σε ερωτήσεις για να δηλωθεί ειρωνεία ή αγανάκτηση όπως εδώ, σε ανάρτηση στο Φέισμπουκ για τη διαφήμιση «χτύπα σαν άντρας», που την είχαμε σχολιάσει και εδώ: «Πχοιος σκέφτηκε το concept, πχοιος έγραψε τους στίχοι … Πχοιος, πχοιος, θέλω να ξέρω πχοιος!»

Δεν αποκλείεται οι στραβογραψιές αυτές (πχια, πχοιός) να έλκουν την καταγωγή από την «πχιότητα», στραβογραψιά που καθιερώθηκε για να ειρωνευτεί τον τρόπο με τον οποίο κάποιοι (και ειδικότερα ο πρώην πρωθυπουργός Κ. Σημίτης) πρόφερναν τη λέξη «ποιότητα», δηλαδή τρισύλλαβη και όχι τετρασύλλαβη όπως στην κοινή νεοελληνική. Η προφορά «πχιότητα» (pxótita, αντί piótita) θεωρείται ένδειξη αμορφωσιάς, έλλειψης καλλιέργειας, πασοκίλας, ξερωγωτί (δεν έχω αυτή την άποψη, απλώς καταγράφω). Κατ’ επέκταση, όταν λέμε ότι το τάδε «έχει πχιότητα» υπονοούμε ότι δεν έχει, ότι έχει καλή ποιότητα ή δήθεν ποιότητα.

Θα πρέπει όμως να τονίσουμε μια ουσιώδη διαφορά ανάμεσα στο «πχιότητα» και στο «πχια, πχοιος»: τα δύο τελευταία όντως προφέρονται έτσι (pxá, pxós) στη νεοελληνική και η προσπάθεια να προφερθούν αλλιώς (δισύλλαβα, ας πούμε) αν δεν είναι ιδιωματική είναι κατά τη γνώμη μου υπερδιόρθωση και σουσουδισμός.

Συνεχίζουμε όμως με άλλες στραβογραψιές.

Μια πολύ συνηθισμένη στραβογραψιά στο Φέισμπουκ και στο Τουίτερ είναι να γράφουν «Πσόφος!» (κάποτε με κεφαλαία) αντί για Ψόφος, σαν ακόμα πιο έντονη ένδειξη αποδοκιμασίας, αποτροπιασμού μάλιστα. Στην ίδια τη λέξη ψόφος δεν θέλω να επεκταθώ, αξίζει χωριστό άρθρο που ίσως το γράψω αύριο, πάντως τώρα τελευταία την κατάρα πιο συχνά στραβογραμμένη τη βλέπω (Πσόφος δηλαδή) παρά ορθογραφημένη («Ψόφος!»)

Εδώ στο ιστολόγιο χρησιμοποιείται πειραχτικά το «πσαράς» για κάποιον εκλεκτό σχολιαστή.

Για να μείνουμε στις στραβογραψιές του ψ, είδα τις προάλλες ένα σχόλιο στο Φέισμπουκ για κάποιους που κάνουν κάτι για να δείξουν ότι είναι «πσαγμένοι» (άρα: δεν είναι).

Μια ανάλογη που τη χρησιμοποιώ κι εγώ στο ιστολόγιο είναι να γράφουμε «άζμα» για κάποιο τραγούδι. Φυσικά, το γράφουμε μόνο για τραγούδι που δεν μας αρέσει, που το αποδοκιμάζουμε. Νομίζω πως τη στραβογραψιά την πρωτοείδα στον φίλο μας στον Σκύλο ΒΚ.

Παρομοίως άλλοι γράφουν «κόζμος» ή «πολιτιζμός» (για να ειρωνευτούν κάποιους που τους θεωρούν ακαλλιέργητους) ή και «μπολιτιζμός».

Το αρχικό μπ ως στραβογραψιά του π εμφανίζεται εμβληματικά στο «Μπάοκ» ή «Μπάογκ». Αποτυπώνει γραπτώς τη συμπροφορά του αρσενικού άρθρου (τον Πάοκ). Στο ίδιο πνεύμα βλέπω να γράφουν «στο γκώλο» αντί για «στον κώλο».

Άλλες στραβογραψιές είναι αυτές που αποτυπώνουν την προφορά του j: καρδγιά, χέργια, ψάργια.

Για να ανακεφαλαιώσουμε, όλες αυτές οι στραβογραψιές αποτυπώνουν γραπτά όχι απλώς υπαρκτές αλλά και απολύτως σωστές προφορές (με εξαίρεση την πχιότητα). Επειδή δεν έχουμε φωνητική ορθογραφία, γράφουμε «άσμα» και προφέρουμε ázma, γράφουμε «καρδιά» ενώ προφέρουμε karδjá, γράφουμε «χωριατιά» και προφέρουμε xorjatxá.

Ένας λαϊκός άνθρωπος που έχει πάει λίγες τάξεις στο σχολείο θα μπορούσε να γράψει «ψάργια» ή «πσάργια» αντί για «ψάρια», και τέτοιες αυθεντικές ανορθογραφίες θυμάμαι να έχω δει αρκετές παλιότερα. Όταν όμως εσκεμμένα γράφουμε «ψάργια» το κάνουμε για να εκθέσουμε ως ακαλλιέργητο τον στόχο της σάτιράς μας. Έχει και ελιτισμό αυτή η άποψη.

Μια άλλη στραβογραψιά είναι το «αίλυνες» (και άλλες παραλλαγές) που το γράφουμε έτσι για να ειρωνευτούμε τους εθνικιστές, ελληναράδες και συναφείς, υπονοώντας πως είναι και αμόρφωτοι, μια κατηγορία που ειδικότερα απευθύνεται προς τους χρυσαυγίτες.

Τους οποίους χρυσαυγίτες έχω καθιερώσει (υιοθετώντας πρόταση φίλου του ιστολογίου) να τους γράφω «χρυσαβγίτες», στραβογραψιά που βασικό στόχο πάντως δεν έχει να στηλιτεύσει την υποτιθέμενη ή πραγματική αγραμματοσύνη των χρυσαβγιτών αλλά να διαχωρίσει ετυμολογικά τους χρυσαυγίτες από την αυγή και να τους πλησιάσει στα αβγά.

Κάπου εδώ πρέπει να αναφέρουμε και το ΔΙΕΔΩΣΤΕ!!!, ειρωνική μίμηση των «αποκαλυπτικών» και «συνωμοσιολογικών» σχολίων και αναρτήσεων.

Η παραλλαγή βέβαια της καθιερωμένης ορθογραφίας για να δοθεί μια νέα σημασία δεν γίνεται μόνο για πλάκα. Να θυμηθούμε εδώ την différance του Ντεριντά, εκούσια ανορθόγραφη γραφή του différence (διαφορά), που ο πρόωρα χαμένος Δημήτρης Αγγελής (σχολίαζε και εδώ) την είχε αποδώσει «διαφωρά».

Παρόμοια, έχουμε το phishing, νεολογισμός (αν και ηλικίας αρκετών ετών) για τις προσπάθειες να πειστεί κάποιος χρήστης να αποκαλύψει προσωπικά του δεδομένα, π.χ. με επιστολές που προέρχονται δήθεν από τράπεζες και τον καλούν να επιβεβαιώσει τα στοιχεία του. Πρόκειται βέβαια για παιχνίδι με το fishing, που θα μπορούσαμε να το αποδώσουμε «πσάρεμα».

Πιο πρόσφατος νεολογισμός είναι το pharming, διασταύρωση του farming και του phishing, κι αυτός όρος της πληροφορικής για κάποιο είδος κυβερνοεπιθέσεων. Δεν βρίσκω πρόχειρη στραβογραφική απόδοση, εκτός αν το λέγαμε κάτι σαν «καλυέργεια».

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !