Ο Μποστ και το επεισόδιο του U-2

🕔26/08/2016 10:34

Από την προηγούμενη Παρασκευή αναβίωσα μια παλιότερη καλοκαιρινή συνήθεια, δηλαδή να βάζω κάθε Παρασκευή σκίτσα του Μποστ, κι αυτό θα κρατήσει ίσαμε τα μέσα προς τέλη του Σεπτέμβρη.

Την περασμένη Παρασκευή είχαμε δει ένα σκίτσο του Μποστ για τους Ολυμπιακούς αγώνες του 1960, που ήταν βεβαίως επίκαιρο διότι ολοκληρώνονταν οι Ολυμπιακοί του Ρίο, το σημερινό όμως σκίτσο δεν θα έχει συνάφεια με την επικαιρότητα. Θα δούμε πώς σχολίασε ο Μποστ ένα επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου που είχε κάνει πολύ θόρυβο όταν συνέβη, την κατάρριψη του αμερικανικού κατασκοπευτικού αεροσκάφους U-2 τον Μάιο του 1960 και τα όσα ακολούθησαν.

Πράγματι, την πρωτομαγιά του 1960 ένα αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος τύπου Λόκχιντ U-2 απογειώθηκε από τη βάση του Πεσαβάρ στο Πακιστάν με αποστολή να διασχίσει την ΕΣΣΔ φωτογραφίζοντας μυστικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και να προσγειωθεί σε μια βάση στη Νορβηγία. Περίπου στα μισά της διαδρομής καταρρίφθηκε (στην περιοχή του Σβερντλόφσκ) από σοβιετικό πύραυλο. Ο πιλότος, ο σμηναγός Γκάρι Πάουερς, χρησιμοποίησε το αλεξίπτωτό του και σώθηκε, αλλά συνελήφθη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχείρησαν στην αρχή να αρνηθούν ότι επρόκειτο για κατασκοπευτικό αεροπλάνο, αλλά οι Σοβιετικοί, έχοντας στα χέρια τους και τον πιλότο και τα συντρίμμια του αεροπλάνου, τους ανάγκασαν να παραδεχτούν την αλήθεια.

Συνέπεια της όξυνσης των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων ήταν να ναυαγήσει η τετραμερής διάσκεψη των Παρισίων (μεταξύ ΗΠΑ, ΕΣΣΔ, Γαλλίας και Μεγ. Βρετανίας) που είχε προγραμματιστεί για τις 15 Μαΐου 1960 και τελείωσε σχεδόν αμέσως μόλις άρχισε, σε ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα.

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Ελευθερία στις 22 Μαΐου 1960, λίγες μέρες μετά το ναυάγιο της διάσκεψης των Παρισίων. Η αμερικανική πλευρά δήλωσε ότι θα συνεχίσει τις πτήσεις συλλογής πληροφοριών και ο πρόεδρος των ΗΠΑ έστειλε επιστολή στον Έλληνα πρωθυπουργό Κ. Καραμανλή, εκθέτοντας την αμερικανική άποψη και κατηγορώντας τον Χρουστσόφ ότι είχε προσχεδιάσει το ναυάγιο της διάσκεψης κορυφής και ότι χρησιμοποίησε ως πρόσχημα την κατάρριψη του αεροπλάνου. Από την πλευρά τους, οι Σοβιετικοί τόνισαν ότι ευθύνη έχουν και οι χώρες που προσφέρουν τις βάσεις τους για επιθετικές ενέργειες εναντίον της ΕΣΣΔ -το U2 είχε φτάσει στο Πακιστάν από τη βάση του Ιντσιρλίκ στην Τουρκία.

Ταυτόχρονα, είχε μόλις ολοκληρωθεί το φεστιβάλ των Καννών με βράβευση της Μελίνας Μερκούρη (εξ ημισείας το βραβείο γυναικείου ρόλου για την ταινία «Ποτέ την Κυριακή»).

Ο Μποστ συνδυάζει τα δύο γεγονότα και φτιάχνει το φεστιβάλ των… ΑμεριΚαννών. Βάζει τον Αϊζενχάουερ (ή Άικ όπως ήταν το παρατσούκλι του) να ζητάει, τραγουδώντας στον σκοπό των παιδιών του Πειραιά, τη συμπαράσταση της Ελλάδας, και τη μαμα-Ελλάς να απαντάει τραγουδιστά, ζητώντας του να μην χρησιμοποιήσει τις αμερικανικές βάσεις της Ελλάδας για μελλοντικές αποστολές κατασκοπευτικών αεροπλάνων: Ποτέ πια την Κυριακή αλλά και την καθημερινή, λέει ο τίτλος παραφράζοντας τον τίτλο της ταινίας του Ντασέν.

Το σκίτσο βρίθει από λογοπαίγνια και υπαινιγμούς. Επειδή το αεροπλάνο που καταρρίφθηκε αναφερόταν στον ελληνικό Τύπο συνήθως ως «‘Υψιλον 2», ο Πειναλέων λέει ότι η τριάδα του Μποστ είναι το «Άψιλον τρίο». Το μπάντζο του Αϊζενχάουερ παίζει τις νότες ντο-λα-ρε, ενώ το μπουζούκι της μαμα-Ελλάς (το όνομα είναι άκλιτο) τις νοτες φα-σολ-λα, ενώ στο τραγούδι δεν έχουμε ρεφρέν αλλά «ρεφενέν».

Τόσο ο Αϊζενχάουερ όσο και το ελληνικό τρίο τραγουδούν στο σκοπό του τραγουδιού «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι, που είχε μόλις ακουστεί στις Κάννες τραγουδισμένο από τη Μελίνα Μερκούρη στην ταινία του Ντασέν, και που έμελλε να γίνει το γνωστότερο παγκοσμίως ελληνικό τραγούδι.

Στο κείμενο της μπορντούρας ο Άικ ζητάει να παραχωρήσει η Ελλάδα βάσεις και να μη φοβάται τον Χρουστσόφ που μόνο φωνάζει, ενώ το ελληνικό τρίο υπενθυμίζει την υποχωρητική στάση της ελληνικής κυβέρνησης στο ζήτημα της Κύπρου.

Άικ (σόλο): Τα πεδιά που είνε σέβων γονείς δεν εξάγουν λοιπόν τόσων γλωσσών
δίδουν βάσεις εφχαρίστως για να δούμε τι πράττουν εκείθεν των Ρωσών
Μη φοβάσθε τον Νικήτα που είνε οργίλος κι υψώνει την φονήν
διότι κύων που γαβγίζη η πείρα διδάσκει πως δεν είνε δαγκωνείν.

(Το τρίο): Άλαξες νομίζο γνόμη κε μια κε δυο κε τρις κε 4 φοράς
πιθανόν ν’ αλάξης πέμπτη κε τότε θα πάθω κε νέας συνφοράς
τόρα λες θα βοηθήσης κε λες πως θα κάτσης κοντά μου στο πλεβρό
μ’ αν ξαναμετανοήσης θα ψάχνω αδίκως κε ίσως δε σε βρω.

(Ρεφρέν) Αφτά τα ξέρω, κε άλλοι τα ’χουν κάνει
τους έδωσα λιμάνι, ως κε τον Πειραιά
Δεν δίνουν Κύπρον, μα δεν κρατώ κακίας
στο Φεστιβάλ βλακείας η χώρα πήρε Α’
(Βραβείον Όσκαρ με επιχρυσομένην αγχόνην πολύ σικ)

Τελικά το επεισόδιο με το U-2 συντέλεσε στην επιδείνωση των αμερικανοσοβιετικών σχέσεων για μερικά χρόνια, και στην αναζωπύρωση του ανταγωνισμού των εξοπλισμών. Ο πιλότος Πάουερς πέρασε από δίκη και καταδικάστηκε σε δεκαετή ποινή αλλά δυο χρόνια αργότερα ανταλλάχτηκε με τον Σοβιετικό κατάσκοπο Ρούντολφ Άμπελ.

Κλείνω με το πρωτοσέλιδο του Βήματος της ίδιας μέρας, όπου βλέπουμε τη γελοιογραφία του Φωκίωνα Δημητριάδη, ο οποίος υιοθετεί μεν την αμερικανική θέση αλλά δεν παραλείπει να ρίξει ένα βέλος στον Καραμανλή, που είχε τη φήμη ότι έβαζε τις φωνές (και κατέβαζε καντήλια) στους συνεργάτες του, και ιδίως στον Κωστάκη Τσάτσο, ο οποίος εδώ εμφανίζεται να κρατάει, δεμένη με σπάγγο από το χέρι του, μια κότα: ήταν το γελοιογραφικό σήμα κατατεθέν του ύστερα από την επεισοδιακή (και μνημειώδη) παράσταση των Ορνίθων του Κουν -κάποτε πρέπει να γράψω ένα άρθρο για την παράσταση αυτήν και τον θόρυβο που προκάλεσε…

bima220560

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !