Αληθοφανές μεζεδάκια

🕔02/10/2016 09:54

Τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ’ εξαίρεση κυριακάτικα, αφού χτες είχαμε το Μηνολόγιο, πρώτη του μηνός γαρ.

Αν απορείτε για τον αντιγραμματικό τίτλο, η εξήγηση θα σας δοθεί πολύ γρήγορα.

Πάνω που αναρωτιόμουν τι τίτλο να διαλέξω για τα σημερινά μας μεζεδάκια, και προσανατολιζόμουν, όχι με πολύν ενθουσιασμό, σε κάτι ημερολογιακό και κοινότοπο σαν «τα πρώτα μεζεδάκια του Οχτώβρη», κατέφθασε το ηλεμήνυμα ενός καλού φίλου, στο οποίο υπήρχε συνημμένη η παρακάτω φωτογραφία -ή μάλλον κολλάζ από τέσσερις φωτογραφίες:

Οι φωτογραφίες είναι βγαλμένες στο Τζάμπο της Αγίας Παρασκευής, μου λέει ο φίλος.

Εκτός από «αληθοφανές» πλαστικό χέρι, στο Τζάμπο πωλούνται επίσης «αληθοφανές πλαστικά», «αληθοφανές δράκος» και «αληθοφανές αλυσίδα». Ή, όπως σχολίασε ο φίλος, άμα σου κολλήσει μια λέξη αυτά παθαίνεις.

Προφανώς, στη Τζάμπα γραμματική το «αληθοφανές» είναι άκλιτο, αφού το βλέπουμε να χρησιμοποιείται αμετάβλητο σε όλα τα γένη και τους αριθμούς. Αλλά τότε γιατί δεν το γράφαν «αληθοφανέ», να ανήκει στην οικογένεια των άκλιτων εις -έ, όπως το καμπριολέ, το εμπριμέ και το… διαμπερέ;

Και μια παρωνυχίδα: Πώς μπορεί να είναι «αληθοφανές» ή έστω αληθοφανής ένας δράκος; Μοιάζει δηλαδή με τους αληθινούς; Και πού έχουμε δει αληθινούς δράκους να τους συγκρίνουμε; Γιατί με εκείνα τα ερπετά που τα λένε δράκους, που υπάρχουν σ’ ένα νησί της Ινδονησίας, δεν πολυμοιάζει.

* Την Κυριακή που μας πέρασε, το βράδυ, ενώ έγραφα κάτι (βρισκόμουν στο Φάληρο), άκουσα κάπου απέξω πανηγυρισμούς φιλάθλων. Λέω, θα έβαλε γκολ ο Ολυμπιακός στη Λάρισα (νωρίτερα, περνώντας από ένα καφενείο είχα δει πως ήταν 0-0). , είχε όντως μπει γκολ αλλά το είχε βάλει η Λάρισα, κι έσπασε έτσι το αήττητο του Ολυμπιακού, που είναι και κρίμα πάνω που η ομάδα πήγαινε για αήττητο πρωτάθλημα.

Αλλά εδώ δεν ποδοσφαιρολογούμε. Τα παραπάνω τα γράφω σαν πρόλογο για να παρουσιάσω έναν διάλογο που είχα στο Φέισμπουκ με έναν εκλεκτό φίλο από το ιστολόγιο:

Φίλος: Όλοι οι «ευρωπαίοι» δεν κέρδισαν…
Εγώ: Eννοείς ‘κανείς ευρωπαίος δεν κέρδισε’
Φίλος: Δεν θεωρώ απαραίτητη την διπλή άρνηση, και οι τρεις δεν κέρδισαν, όχι;
Και συνεχίζει, διευκρινίζοντας: «Ευρωπαίοι» είναι όσοι παίζουν και Ευρώπη (για όσους δεν είναι σχετικοί)
Εγώ: Κανείς από τους τρεις δεν κέρδισε, για όσους δεν είναι σχετικοί🙂
Φίλος: Στα σύγχρονα ελληνικά θεωρώ απαραίτητη την διπλή άρνηση [μόνο] όπου μπορεί να εμφανίζεται αμφισημία

Στη δική μου μητρική διάλεκτο, αντιθέτως, το «όλοι οι ευρωπαίοι δεν κέρδισαν» είναι προβληματικό. Παραδέχομαι ότι διαφέρει ελαφρώς από το «δεν κέρδισαν όλοι οι ευρωπαίοι» (στο οποίο είναι 100% για μένα καθαρό ότι κάποιοι μπορεί και να κέρδισαν αλλά όχι όλοι) αλλά και πάλι προτιμώ σαφέστατα το «κανείς δεν κέρδισε».

Από την άλλη, φαίνεται πως αυτό δεν ισχύει στη μητρική διάλεκτο του φίλου, ο οποίος μάλιστα είναι και λιγάκι μεγαλύτερος από μένα, οπότε δεν μπορούμε να πούμε ότι ξερωγώ έχει κολλήσει αγγλισμό.

* Τίτλος άρθρου σε ναυτιλιακόν (εφοπλιστικό ίσως) ιστότοπο: 32.500 εν δυνάμει νέες θέσεις εργασίας μπορεί να «φέρει» η ναυτιλία.

Καταρχάς, προσέξτε τα εισαγωγικά, σε μια διεστραμμένη προσπάθεια να μπει σε καραντίνα οτιδήποτε έχει έστω και ίχνος μεταφοράς.

Κι έπειτα, ή «εν δυνάμει» ή «μπορεί» -και τα δυο μαζί είναι λίγο σαν «στην οικία του σπιτιού μου» (για να μην πω το άλλο το αθυρόστομο με το δικαστήριο).

* Σε άρθρο της ΕφΣυν που καταγγέλλει ατασθαλίες αξιωματούχων διεθνών οργανισμών ένα λαθάκι με πολύ περίεργα μουστάκια: Μετά την Ολλανδό πρώην επίτροπο Ανταγωνισμού της Ε.Ε. Νέλι Κρουζ….

Η Neelie Kroes προφέρεται Κρους και όχι Κρουζ, αλλά, το κυριότερο, δεν είναι Ολλανδός αλλά Ολλανδέζα (Ολλανδή αν επιμένετε)!

visas* Στο τουίτ αριστερά, ο τουιτερογράφος του πρωθυπουργού βρέθηκε ανάμεσα σε δυο αντικρουόμενες παρορμήσεις: τον ηλίθιο ψυχαναγκασμό που λέει πως οποιαδήποτε δάνεια λέξη πρέπει να γράφεται με λατινικά γράμματα και το σωστό γλωσσικό αισθητήριο που λέει πως όταν μια δάνεια λέξη έρχεται συμμορφωμένη με το τυπικό της ελληνικής, την κλίνουμε.

Προσπάθησε να τα συγκεράσει, αλλά η σολομώντεια λύση γέννησε τραγέλαφο: επιτάχυνση της απελευθέρωσης της visas!

Προσωπικά πάντως, θεωρώ εξίσου, για να μην πω περισσότερο, λαθεμένο το «επιτάχυνση της απελευθέρωσης της visa». Εκτός αν μιλάτε για την πιστωτική σας κάρτα.

* Ένας από τους καλύτερους παίχτες του φετινού Τσάμπιονς Λιγκ πρέπει να είναι ο Γκλικ. Σύμφωνα με το άρθρο του Βήματος για τους αγώνες της δεύτερης αγωνιστικής ο Γκλικ κατάφερε έναν άθλο που αμφιβάλλω αν τον έχει πετύχει άλλος παίκτης ποτέ. Έβαλε γκολ στο ματς ΤΣΣΚΑ Μόσχας-Τότεναμ κι ύστερα, εκμεταλλευόμενος προφανώς τη διαφορά της ώρας, πετάχτηκε μέχρι το Μονακό κι έβαλε κι εκεί γκολ, ισοφαρίζοντας το ματς με τη Λεβερκούζεν! Και να σκεφτείτε ότι ειναι αμυντικός!

Στην πραγματικότητα, βέβαια, ο Καμίλ Γκλικ παίζει μόνο στην Μονακό. Καθώς το γκολ μπήκε στις καθυστερήσεις, όταν το άρθρο ήταν έτοιμο να κλείσει, ο συντάκτης μπερδεύτηκε, και έβαλε τον Γκλικ να σκοράρει και να ισοφαρίζει και στους δύο αγώνες του ομίλου, ενώ στη Μόσχα το πραγματικό αποτέλεσμα ήταν 0-1, νίκη της Τότεναμ. Ο τίτλος του άρθρου είναι σωστός, το ίδιο και ο βαθμολογικός πίνακας.

* Σχολιάστηκε πολύ στη μπλογκόσφαιρα, και θεωρήθηκε μαργαριτάρι ολκής, ο τίτλος μιας είδησης για τον ΟΑΣΘ: Προκαταβάλλονται στον ΟΑΣΘ τα δεδουλευμένα ενός μηνός.

Πώς γίνεται, είπαν πολλοί να προκαταβάλλονται τα ήδη δεδουλευμένα; Μόνο τα… δουλευθησόμενα μπορούν να προκαταβληθούν.

Ωστόσο, ο τίτλος είναι ελλειπτικός. Προκαταβάλλεται (από το κράτος, τμήμα της επιχορήγησης προς τον ΟΑΣΘ, το οποίο προορίζεται για να εξοφληθούν) τα δεδουλευμένα ενός μηνός. Δεν υπερασπίζομαι τον… τιτλοδότη, αλλά αν εσείς μπορείτε να το εκφράσετε με σαφήνεια και με τον ίδιο αριθμό λέξεων θα σας πω μπράβο.

kotopoulo* Τρώτε κοτόπουλο; Ναι, αλλά τι κοτόπουλο; Δεν φαντάζομαι να τρώτε κοτόπουλο που το διάβασε μουσουλμάνος;

Όπως είδα σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ, υπάρχει κίνδυνος διότι κυκλοφορούν κοτόπουλα που διαβάστηκαν από μουσουλμάνο!

Ο κύριος που προβαίνει στην αποκάλυψη-σοκ υπήρξε βουλευτής. Τι εννοεί; Ίσως εννοεί τα χαλάλ κρέατα, ίσως κάτι πιο εξτρέμ που δεν μπορώ να το διανοηθώ.

Αναρωτήθηκα πώς αναγνωρίζουμε το ισλαμοδιαβασμένο κοτόπουλο και μου απάντησαν ότι κοιτάζει προς τη Μέκκα.

* Ενδιαφέρον σαρδάμ του Ευκλείδη Τσακαλώτου από πρόσφατη ομιλία του στη Βουλή.

Στο 6.23 του βιντεακιού, λέει: αυτό δεν είναι σύκο φυλής -και αμέσως μετά διορθώνει, με τη βοήθεια και του ακροατηρίου, σε «φύλλο συκής».

Αυτό το είδος σαρδάμ, που μπερδεύεται κανείς και εναλλάσσει τα πρώτα μισά δύο λέξεων κατά τρόπο ώστε να προκύπτουν δύο επίσης υπαρκτές λέξεις (φύλλο συκής – σύκο φυλής) λέγεται στα γαλλικά contrepèterie. Η ελληνική σαρδαμολογική ορολογία δεν ξέρω αν είναι εξίσου ανεπτυγμένη, πάντως εγώ δεν έχω υπόψη μου ελληνικό αντίστοιχο.

Οι κοντραπετριές δεν είναι και τόσο σπάνιο είδος σαρδάμ -μπορεί βέβαια να είναι και θελημένες, για λογοπαίγνιο. Ο Γιαννης Αργύρης συνήθιζε τέτοια λογοπαίγνια, αν και δεν κατάληγαν πάντοτε σε υπαρκτές λέξεις -έλεγε ας πούμε «ούρα δεν έχει ο ακρινός» (αντί: άκρη δεν έχει ο ουρανός) ή «κάθε καϊμάνι και λιμός» (κάθε λιμάνι και καημός).

* Μια ακόμα ακλισιά, σε άρθρο του Χάφιποστ, αυτή τη φορά με τη λέξη μαριχουάνα. Ο τίτλος: «…εκστρατεία υπέρ της μαριχουάνα» Μέσα στο άρθρο το σκορ είναι 1-1, μια φορά κλίνεται και μία μένει άκλιτο.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην πούμε «της μαριχουάνας». Ή μήπως πρέπει να χρωστάμε χάρη επειδή τουλάχιστον το έγραψε στα ελληνικά;

* Και κλείνω με απόσπασμα από το μήνυμα μιας φίλης, η οποία μου γράφει:

asep1Καλησπέρα. Διάβασα κάτι και ήρθατε κατευθείαν στο μυαλό μου. Τις τελευταίες μέρες μελετάω για να δώσω εξετάσεις ΑΣΕΠ, οι οποίες περιλαμβάνουν κι ένα κομμάτι που λέγεται «Λεκτικές δεξιότητες και κατανόηση κειμένου». Ανακαλύπτοντας λοιπόν, μέσω ίντερνετ, ότι υπάρχει ένα βιβλίο προετοιμασίας μ’ αυτόν ακριβώς τον τίτλο (από τα φροντιστήρια του Μπόνια) και μην έχοντας εμπιστοσύνη στις γνώσεις μου, πήγα στον Ιανό να το πάρω και μου ζήτησαν 25 ευρώ. Κι εγώ τους τα έδωσα. Δεν ήξερα. Δεν έχω φτάσει ούτε στα μισά και δεν ξέρω αν θέλω να πάω παρακάτω. Θέλω να μάθω, όχι να ξεμάθω. Σας επισυνάπτω τις φωτογραφίες σε αρχείο rar. Έστω ότι παραβλέπω την περιπαικτική διάθεση των εξεταστών να μας βάλουν να διαλέξουμε μεταξύ του ορθοπαιδικού και του ορθοπεδικού. (….) Την παραίνεση να μιλάμε ελληνικά αντί να χρησιμοποιούμε δάνεiα την βρίσκω λίγο ενοχλητική και ανούσια για βιβλίο προετοιμασίας. Το τελευταίο όμως με τους πατέρες της αμερικανικής ανεξαρτησίας που ήθελαν τα ελληνικά για επίσημη γλώσσα του νέου κράτους με ξεπερνάει!

Πράγματι, το πανάκριβο αυτό βιβλιαράκι περιέχει και μια ερώτηση στην οποία ζητείται να διαλέξουν τη σωστή ορθογραφία της λέξης, με επιλογές: α. ορθοπεδικός β. ορθωπεδικός γ. ορθοπαιδικός δ. ορθωπαιδικός, και δίνει σωστή απάντηση το γ, ορθοπαιδικός. Δεδομένου ότι υπάρχουν έγκυρα λεξικά που θεωρούν σωστή τη γραφή ορθοπεδικός (το ΛΚΝ) είναι κάκιστη επιλογή ερώτησης και ελπίζω οι θεματοθέτες του ΑΣΕΠ να μη διανοηθούν να βάλουν ερωτήσεις όπου υπάρχουν περισσότερες από μία αποδεκτές απαντήσεις.

  • Επίσης, εκτός ασκήσεων δίνει -σε πλαίσιο και με επισήμανση «ΠΡΟΣΟΧΗ!!»- τη συμβουλή:

Όταν υπάρχει ελληνικός δόκιμος όρος, να αποφεύγουμε τον ξενόγλωσσο. Π.χ. αντί να πούμε και να γράψουμε: ραντεβού, γκάλοπ είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσουμε τα Ελληνικά: συνάντηση και δημοσκοπηση, αντίστοιχα.

Οπότε, να ξέρετε, πρέπει να λέτε «το βράδυ θα βγω συνάντηση». Κι αν θέλατε να πείτε «ραντεβουδάκι» υποθέτω πως πρέπει να το μετατρέψετε σε «συναντησούλα

– Τέλος, στις σελ. 219-222, στην ενότητα «Λεξικολογία» παραθέτει τις δυο ομιλίες του Ξ. Ζολώτα (στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν μόνο ελληνογενείς λέξεις, υποτίθεται).

Τις παραθέτει όπως τις βρήκε στο Διαδίκτυο, δηλαδή με ένα λάθος στη δεύτερη, όπου λείπει η λέξη between μετά το agonize με αποτέλεσμα να μη βγαίνει νόημα. Και στο τέλος έρχεται το κερασάκι στην τούρτα:

Μάλιστα, δεν παρέλειψε να αναφέρει [ο Ζολώτας] ότι οι πατέρες της αμερικανικής ανεξαρτησίας, ο Ουάσιγκτον, ο Τζέφερσον, ο Άνταμς και άλλοι, όταν συνέτασσαν το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, το 1787, είχαν προτείνει η γλώσσα του νέου κράτους να είναι η Ελληνική, προς τιμήν της γλώσσας του Έθνους εκείνου, που πρώτο γέννησε τη Δημοκρατία και τη διέδωσε στον κόσμο. Μία ψήφος, όμως, ήταν αρκετή για να προκριθεί η Αγγλική.

Θα μου πείτε, ότι η διατύπωση δεν υιοθετεί σαφώς τον μύθο, λέει απλώς ότι ο Ζολώτας τον πίστευε και τον διέδιδε.

Δεν νομίζω ότι έχει διαφορά, ιδίως όταν προηγουμένως έχει εξυμνηθεί ο Ζολώτας. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: Μην ξεφύγει κανένας, πρέπει όλοι όσοι δώσουν εξετάσεις να ποτιστούν με το εθνικιστικό παραμύθι της μίας ψήφου για να διαιωνίζεται η μαλακία που μας δέρνει!

alt
Διαφημίσεις (Ανεξάρτητο Δίκτυο)
Όλα τα μεταπτυχιακά σε ένα site !